Ad Valvas 1980-1981 - pagina 117

AD VALVAS — 24 OKTOBER 1980

Dr. Albert van den Heuvel op 'Concern aDO ut science':

VU moet haar onderzoekgaan richten op de slachtoffers van de samenleving' Het is niet eenvoudig na afloop van het Eeuwfeestkongres 'Congres about Science' in grote lijnen a a n te geven wat n u eigenlijk de uitkomst van vier dagen kongresseren is geweest. Bij de deelnemers, zo'n 250 in getal, opgetrommeld via een speciale circulaire van het CvB registreerden we aan het eind van de derde dag gevoelens van verwarring, irritatie, vervreemding en voldoening. Verwarring over de grote verscheidenheid van sprekers en manieren van denken. Irritatie omdat de bezorgdheid over de wetenschap wel wat laat komt en velen die bezorgdheid al j a r e n geleden voelden opkomen. En ook omdat er soms wel in erg algemene termen over het nut van de wetenschap voor de Derde Wereld werd gesproken en het oorlog- en vredesonderzoek slechts oppervlakkig a a n de orde kwam. Vervreemding omdat men soms meningen hoorde die men niet herkende. Voldoening tenslotte omdat men zich op de VU toch vrij algemeen meer bewust lijkt te gaan worden van de maatschappelijke en politieke implikaties van het wetenschapsbedrijf. Konkrete resultaten verwachten we niet zei rector Verheul bij de aanvang van het kongres tegen de verzamelde pers m a a r wel k a n de bewustwording van de problematische verhouding tussen wetenschap en samenleving worden gestimuleerd. Hij blijkt dat achteraf redelijk te hebben ingeschat. Wetenschap is politiek gaf kongresdeelnemer Bert Musschenga als zijn mening te k e n n e n n a d a t hij drie dagen over zich heen had laten gaan. Ik denk dat met hem heel wat deelnemers tot soortgelijke konklusies zijn gekonten. De toch in een heel ander academisch tijdsgewricht opgegroeide H. van Andel bijvoorbeeld refereerde met kennelijke instemming aan het glasheldere standpunt van de bevrijdingstheoloog Miguez Bonino dat je als wetenschapper politiek alert moet zijn. Velen vroegen zich af hoe nu vervolgens de VU verder moet. Wat wordt er hier op de VU eigenUjk voor onderzoek gedaan en waardoor laat men hier zijn onderzoekskeuze bepalen? Het is duidelijk dat er nu een follow-up moet komen. Over vervolg-activltelten wordt al gepraat vertelde de rector de pers.

\ Aartsbisschop Paulos Georgias I Dit kongres is trouwens niet uit de I lucht komen vallen. TIen werkgroer pen zijn een jaar lang bezig geweest I met de voorbereiding ervan. I Jan van Putten meende echter dat 1de diskussie over dit onderwerp I vooraf in brede kring beslist onvolI doende is geweest. Men had tevoren I kunnen toewerken naar een duldellijk resultaat. Bepaalde opvattlnIgen die hij bij VU-wetenschappers Advertentie

DIKS Autoverhuur bv V. Ostadestraat 278, Amaterdam-(Z). Telefoon 714754 en 723366 Fii. W. de Zwijgerlaan 101 Telefoon 183767 400 nieuwe luxe- en bestelwagens waaronder: FORD - VW - SI MCA - OPEL . NIEUWE

MERCEDES VRACHTWAGENS TOT 26 M3 EN 5 TON (groot en klein rijbewijs) Lage prijzen en studenten 10 procent korting.,

Jaap Kamerling signaleerde bv. dat de zuivere wetenschapsbeoefening onaangetast moet bUjven waren hem vreemd te moede. Er wordt kennelijk toch nog wel behoorlijk verschillend gedacht. Niettemin is tijdens dit kongres duidelijk geworden dat er op de honder^arige VU toch een zekere consensus begint te groeien over de politieke betekenis van de wetenschap. En rector Verheul meende dat er een voortgang in het denken geconstateerd kan worden als je de meningen van nu vergelijkt met die op bijvoorbeeld het kongres van de Wereldraad van Kerken vorig jaar in Boston.

'Genadeloos onderzoek maatschappij nodig' Een man die zijn sporen in de oecumenische beweging zeker heeft verdiend, dr. Albert van den Henvel, had voor de VU een duidelijk programma voor de komende eeuw klaar liggen. Hij zag voor de VU de taak weggelegd van een kritische participatie in deze beweging waaronder de Wereldraad. De VU moet de ontdekking die de Wereldraad van Kerken de afgelopen jaren heeft gedaan dat de kerk de kerk is van de armen erkennen en doortrekken naar zijn onderzoek. Dit moet gericht worden op het perspectief van de slachtoffers van onze samenleving. Daartoe zou een revolutionaire herbezinning op de curricula moeten plaats vinden. Van den Heuvel verwacht van de VU een genadeloos onderzoek van de maatschappij en - in dit kader - steun aan de 'kreatieve krachten' die werkzaam zijn in aktiegroeiien vóórdat die verworden tot destmktieve krachten. De wetenschap werd op dit kongres heel wat macht toegekend. Kennis

Dr. Albert van den Heuvel is macht vond Verheul en met name ook in de Derde wereld wordt dat heel duidelijk gevoeld. Aartsbisschop Gregorios van New Delhi haakte daarop in met te zeggen dat je je steeds moet afvragen welke macht er ten Iwhoeve van wie tegen wie wordt gebruikt en daar antwoorden op moet formuleren. De gemeenschap van wetenschappers moet zich meer bewust worden van haar maatschappelijke tietekenis. Het kongresthema was onderverdeeld in drie subthema's die elk door gasten uit alle hoeken van de wereld werden Ingeleid en in het kongresboek door weer andere gasten werden uitgediept. Het eerste subthema handelde over wetenschappelijke kennis versus andere vormen van kennis, religieuze kennis bijvoorljeeld. Het tweede subtema ging over wetenschap en ethiek en het derde over de vraag hoe je de wetenschap moet sturen en welke daarbij de prioriteiten zijn. Volgens prof. Van Peursen kan de bewustwording van de maatschappelijke betekenis van de wetenschap vanuit het geloof worden geïnspireerd. Hij ziet een verschuiving in het religieuze denken waarin het bewustzijn van de rol van de wetenschap groeit. Een positieve ontwikkeling meent liij als tenminste de resultaten en problemen van de moderne wetenschap open wor^ den benaderd. Ook prof. R. Hanbury Brown een Australische astronoom vond het een grote vooruitgang dat de christenwetenschappers vrijer tegenover de onderwerpen zijn gaan staan. Toch hield hij soms nog zijn hart vast als hij zag wat sommige kerken met wetenschap doen. Daarbij doelde hij op bepaalde geloofgemeenschappen in het zuiden van de Verenigde Staten die nog altijd het lx>ek Genesis openslaan als ze precies willen weten hoe de wereld is ontstaan. Wil het geloof op de lange duur werkzaam zijn in de SEunenleving dan moet het wetenschappelijke inzichten niet verdraaien.

Paranormaal Voor de verzoening tussen geloof en wetenschap heeft aartsbisschop Gregorios een andere benadering waarover de werkgroep die zich ermee bezig hield nogal enthousiast is. De wetenschappers zouden volgens de metropoliet zelf de l>eperktheld van hun streven moeten benadrukken en ruimte geven voor verschijnselen van religieuze, mystieke en paranormale aard en ook voor vragen naar de oorsprong van de mens en kosmos. Eredoctor Ven Meisen hoogleraar filosofie in Nijmegen bekijkt het weer op zijn manier. In zijn boek 'Paith, sciene and the social revolution' bespreekt hij de krisis van onze kuituur. Is er nog wel sprake van maatschappelijke vooruitgang vraagt Wj zich af? En komt daarbij tot de slotsom dat de beperktheid van het wetenschappelijk vermogen nu wel duidelijk aan het licht is getreden en dat in deze situatie het christelijk geloof in Gods uiteinde-

lijke redding van de mens een belangrijk houvast biedt. De werkgroep trekt zelf in twijfel of die beperktheid van de wetenschap wel een ieder zo duidelijk is en stelt ook de vraag of Van Meisen niet het geloofsperspectief sterk reduceert tot een overwinning op de iDegrenzingen van het menselijk bestaan terwijl het geloof toch ook als een ontmoeting moet worden gezien.

Mguez Bonino' De twee andere subthema's zijn eigenlijk moeilijk van elkaar te scheiden. De Argentijnse lievrijdingstheoloog Miguez Bonino profileerde zich op het punt wetenschap en ethiek het scherpst. Miguez spreekt

Dr. José Migues Bonino, nieuwe eredoctor VU over Science op een zoals theologen dat vaak noemen heel aardse manier. De wetenschap ontwikkelt zich dus niet als een Hegeliaanse Idee maar als een historische menselijke konstruktie en steeds binnen een specifieke sociale formatie. Als een integraal deel van die formatie. In zijn opvatting van theologie komt Miguez' benadering het duidelijkst naar voren. In een gastcollege dat hij overigens buiten het kongres om hield ter gelegenheid van zijn eredoctoraat pleit hij voor een theologie die werkelijke betekenis heeft voor de lokale of regionale kontekst waarbinnen zij wordt beoefend. Op die manier wordt het begrijpelijk dat bevrijdingstheologen als hij theologie opvatten primair als de christelijke theoretische basis voor bevrijdende politieke praksis. De omgeving waarin deze theologen leven en werken wordt duidelijk gekenmerkt door het gemis aan politieke vrijheid vaak gepaard gaande met economische onderdrukking van allerlei aard. Een theologie die echt tietekenis wil behouden en waardevol wil blijven kan niets anders doen dan zich te involveren in dat wat het volk als belangrijk ziet. Als de mensen vinden dat politiek belangrijk is omdat het gemis aan vrijheid dag in dag

ebde weg Schilderijen en veiligheidsbeambten vormden het merkwaardige decor op de receptie van de beeorgde wetenschappers vorige week donderdag in het Van Goghmuseum. De veiligheidsbeambten waren er niet om de wetenschap te bewaken, laat staan de wetenschappers. Ook leek hun aanwezigheid niet bedoeld om souvenirjagers onder het internationale geselschap er van af te houden een leuk konterfeitsel mee te nemen voor thuis. Nee, de bescherming gold in de eerste plaats de eerste burger van Amsterdam, de gastheer van deze avond. Er viel overigens geen kraker te bekennen in de lommerrijke museumbuurt. Burgemeester Polak hield een kruidig toespraakje met toespelingen op de geschiedenis van Amsterdam en die van de VU. Vervolgens wees rector-magnifictis Verheul erop dat het Kröller MüUermuseum ook belangrijke Van Goghs herbergt. De aap kwam gauw uit de mouw. Het geboortehuis van Verheul staat op de Veluwe. Na deze Holland Promotion konden de glazen geheven worden. De magen van de bezorgde wetenschappers waren de avond tevoren al gevuld op een Breughelmaaltijd in het Lido. We kunnen ons vergissen maar naarmate de reeene vorderde leek de bezorgdheid op de gelaten van de geleerden iets loeg te ebben. Alleen de niet-rokers kregen het steed moeilijker. Een receptie in een museum heeft haar aantrekkelijke kanten maar gepaft mag er niet worden. De folklore ontbrak niet op de avond. Met name de Nigeriaanse afvaardiging had zich in kleurverblindende inheemse gewaden gehuld. Een Schotse wetenschapper luisterend naar de onverbrekelijke naam McDonald hoe kan het anders - in een kilt gestoken. Een heel opvallend type was ook de Engelse wiskundige, professor Scorer die gehuld was in een rijwieïkostuum uit de tijd van de oprichting van de ANWB. Dat was niet zonder reden. Hij was vanuit zijn residentie Wimbledon naar de VU komen fietsen . . . . met enkel een rustpauze op de boot van Harwich naar Hoek van Holland. Met verbOrzing had hij geconstateerd dat het congres meer ging over theologie dan over wetenschap. In zijn land maakte men zich niet zo druk over godsdienst. Ook was hij er niet zo erg over te spreken dat er in de ochtenduren geen gelegenheid bestond om direkt te discussieren over de voordrachten. Het congres leek bijwijlen zich af te spelen in Oost Europa, zo kwam het hem voor. Niet geheel voldaan moest hij de lange fietstocht naar huis aanvaarden. (B.M.) uit op hen drukt, als het volk maatschappij-verandering wil omdat het wordt geconfronteerd met intense armoede elke äg opnieuw dan spreekt het vanzelf dat cliristeUjke theologie daarop gespitst is. Theologie kan alleen van belang zijn en gevolgen hebtien voor deze mensen als zij vanuit de inplanting van het geloof In Jezus Christus zich verdiept in het sociale onrecht en gebrek aan vrijheid op diepgaande wijze. Werkelijke bevrijding en verzoening met God in Jezus Christus door het geloof grijpt niet plaats in een vacuüm maar eerder temidden van de konkrete omstandigheden van het menselijk l>estaan. Tot zover een korte samenvatting van de ideeën van Miguez Bonino die met zijn theologie-opvatting wel heel duidelijk maakt hoe de wetenschap in de samenleving dient te funktioneren.

Technokraten Dan tot slot iets over het thema hoe de wetenschapsbeoefening onder controle te krijgen en welke priori-

Vervolg op pag. 11

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen