Ad Valvas 1980-1981 - pagina 147

c

AD VALVAS — 14 NOVEMBER 1980

3

MfVU­er Gouke Bonseln.a. v. weigering mediscfi studenien om rattenproef te doen:

'Je kan het pas weten als je het stuk maakt' verkeerd uitgangspunt voor dierproeven V

Universiteiten en hogescholen gebruiken ongeveer 400.000 proefdieren per jaar. Dit was het resultaat van een landelijke enquête uit 1978. Minister Pais van onderwijs en wetenschappen heeft dit onder­ werp hoog op zijn prioriteitenlijstje staan. Hij heeft daarom ook de universiteiten en hogescholen '^tr­ zocht commissies op te richten die zich bezig gaan houden met het beleid ten aanzien van dierproeven. De minister wil bevorderen dat er op elke onderwijs­ instelling, waar men zich met zulke proeven bezig­ houdt, zo'n commissie vóór 1 januari 1981 wordt ingesteld. Op de VU is men nog niet zover. Daar­ naast is er reeds een landelijke adviescommissie. Onlangs werd de problematiek rond de dierproeven op de VU weer erg actueel toen 20 geneeskunde­stu­ denten weigerden een rattenproef uit te voeren.

Harry

Endendijk

Aan de VU wordt er ook vrij veel gebruik gemaakt van proefdieren. Gemiddeld leven er zo'n negen­ i tienduizend dieren binnen de VU gemeenschap. Het grootste deel daarvan bestaat uit ratten en mui­ zen. Maar ook zijn er bijv. honden, katten, vogels en reptielen. In 1978 werden er ongeveer 37.000 dieren gebruikt bij proeven. De afdeling farmacologie is de grootste afnemer met 24000 ratten en de vakgroep medische microbiologie en parasi­ tologic gebruikt ongeveer 10.000 muizen. De overige vakgroepen ge­ bruiken van enkele tot enkele hon­ derden proefdieren. Dat wil niet zeggen dat alle dieren hierbij over­ lijden. De landelijke enquête van 1978 laat zien dat 72 % van de dieren wordt gedood of sterft als gevolg van de proeven. Er zijn twee gebieden waar proef­ dieren gebruikt worden in de medi­ sche sfeer. Aan de ene kant is er het onderzoek dat volgens de onderzoe­ kers heeft geleid tot het huidige niveau van de kennis van de ge­ neeskunde. A an de andere kant worden er, weliswaar een veel klei­ ner aantal, proefdieren gebruikt tijdens de practica van medische studenten. En juist het gebruik voor het onderwijs leidt tot vele dis­ cussies of dit wel wenselijk is. Over de wenselijkheid doet prof. Dr. P.E. Voorhoeve, voorzitter van de Commissie van advies ex. art. 18 van de Wet op de dierproeven, in een artikel de volgende uitspraak: 'Het is mijn stellige overtuiging dat dierproeven en proefdiergebruik in de eerste plaats een kwalitatief en geen kwantitatief probleem vormen. Bij een verantwoorde proefopzet is het gebruik van hon­ derd niet erger dan dat van tien, maar één nodeloos opgeofferd dier is wel erg.'

Motie In tegenstelling tot dierenproeven voor het wetenschappelijke onder­ zoek komen de bezwaren tegen de dierproeven tijdens practica niet al­ leen van de buitenwereld. Een deel van de eerstejaars studenten medi­ cijnen had onlangs moeite met het ontleden van een rat tijdens het practicum algemene biologie. Deze ratten werden speciaal voor dit doel gedood en verschenen nog warm op de snijtafel. Dit practicum is ver­ plicht voor het C­1 examen dat toe­ gang geeft tot het tweede jaar. Twintig studenten 'en niet ruim 120 studenten zoals in de Telegraaf van 6 november j.l. staat' namen de beslissing deze proef te weigeren, ondanks deze consequentie. Dit leidde tot een motie van de Medi­ sche faculteitsvereniging MFVU tijdens de faculteitsraad vergade­ nng op 4 november j.l. De belang­ rijkste overweging was 'dat het do­ den van levende wezens een indivi­ duele, met ieder eigen geweten ver­ enigbare beslissing moet zijn, die niet van hogerhand verplicht ge­ steld mag worden.' Men vroeg de raad daarom studenten met gewe­

tensbezwaren vrij te stellen van dit onderdeel. Er moet voor deze stu­ denten een gelijkwaardige vervan­ ging komen. 'De officiële argumentatie voor deze proef is dat men een vergelij­ kend inzicht moet hebben in de anatomie van mens en dier. In de tweede plaats moet men leren wer­ ken met levend materiaal. Dit is nogal vreemd. Die rat is al dood en van die ene keer dat je een rat die nog warm is onder je vingers krijgt, waarvan je niet weet hoe je hem aan moet pakken, daar leert men na­ tuurlijk niets van. Maar wat speelt er volgens ons wel mee. Onze studie bestaat uit een aantal inwijdingsce­ remonies. Het gaat om het leren overwinnen van gevoelens, een hardingsprincipe'. Dit zijn volgens Gouke Bonsel van de MF'VU argu­ menten voor het verplicht stellen van de rattenproef. 'We weten dat er naar alternatieven gezocht moet worden. Er is door de studenten contact opgenomen met andere universiteiten hoe ze aan vervan­ gende kennis konden komen en er is op eigen kosten een film gehuurd. We beschouwen dit als een goed alternatief voor deze proef. Daar­ naast is er met een handtekenin­ gen­actie gevraagd of men het eens is met het principe dat er een alter­ natief komt voor mensen met een bezwaar tegen deze proef. Dit lever­ de honderd sympatisanten op.'

Nietgeschilft Maar met de vakgroep anatomie, waar dit practicum onder valt, was geen discussie mogelijk. Dat is zelfs door de hoogleraar als volgt uitge­ drukt. Die zei gewoon: 'iemand die deze proef niet doet kan beter met

zijn studie ophouden want die is daar niet geschikt voor". A ldus Gouke Bonsel. Prof. Dr. A .H.M. Lohman, de maker van deze op­ merking, was niet beschikbaar voor het geven van commentaar. Volgens Prof. Dr. A .A . Knoop van de vakgroep anatomie zijn de be­ zwaren van de studenten niet juist. 'Voor het onderwijs is het gebruik van proefdieren ongelofelijk mini­ maal. Het punt is natuurlijk: moet je nu wel of niet levend materiaal dat er speciaal voor gekweekt is daarvoor gebruiken. Nuttig voor het onderwijs is het zeker. Het voegt een dimensie toe aan het theoreti­ sche­ en audio­visuele onderwijs. Het is echt geen ceremonie, het is echt heel wat anders wanneer men het drie dimensionaal ziet. Het bUjft je zo beter by, maar je bouwt er natuurlijk geen ervaring mee op. Maar men moet het toch zien in een groter verband. Van alle losse stuk­ jes op zich kan men zeggen dat men die wel kan missen, maar als je alle stukjes mist heb je niets. Het groot­ ste punt is wel, je kan tegen alles bezwaar maken. Alle vakgroepen in dit gebouw accepteren die bezwa­ ren als ze in een groter verband aanwezig zijn. De echte vegetariër heeft altijd een alternatief practi­ cum gekregen.'

Verkwistend 'Het wetenschappelijk onderzoek is een heel ander onderwerp. Het gaat dan niet over zaken als "het is maar voor het onderwijs, of het gaat maar om routine". A ls we dan de zaak

verder bekijken, moeten we heel duidelijk zeggen dat de grote vlucht op het gebied van de geneeskunde eigenlijk volledig te danken is aan het onderzoek bij proefdieren. Ik geloof niet dat er ooit een alterna­ tief voor zal zijn. Wij zijn ongelofelijk voorzichtig met het proefdierengebruik. Al zou je ontzettend verkwistend met proefdieren willen zijn, het klinkt een beetje cru, dan kan dat geen eens, want een proefdier is tegen­ woordig een kostbare investering.

W­viering over het 'naam­geven'

Prof. Boendermaker

.y.ij,rtnll8lW*^**

"'MiM*,ii]Mjui^llllllllwJW^"^^^

Hangoorkonijnen, wachtend op de dood. Tot voor een aantal weken terug behoorden se nog tot de proef dierenvariéteit van de VU. Hun harten dienen voor reaktieproeven in desgn. Langendorff­opstelling. Dese diersoort wordt nu niet meer gebruikt. Dus je kan echt niet zeggen, we nemen nog eens een kat. Nee, dat moet heel nauwgezet bekeken wor­ den en dat geldt eigenlijk voor iedere vakgroep'. A ldus Prof. Knoop. Volgens Gouke Bonsel van de MFVU zijn niet al de experimenten zo nauwgezet bekeken. Er is niet zo lang geleden iemand gepromoveerd op een experiment met honden. Er werd een baloncatheter in de slag­ ader uitgeprobeerd tijdens vijf ope­ raties. Toen bleek dat het geen zin

'Het gaat om het leren overwinnen van gevoelens'

'/doemen is een daad van Hef de'

Achter de titel van de tweede VU­ Viering van dit jaar op 20 novem­ ber in de Kerkzaal van het hoofd­

l^^^^ïi^Cto^

gebouw steekt een omgang met de taal die afwijkt van de ons het meest vetrouwde, zeker aan een universiteit. Rond het thema 'Schepping' zal het in deze viering gaan om het spreken, het noemen, het naam­ geven, dat te maken heeft met hoe mensen met elkaar omgaan: men­ sen die door God geroepen zijn; Adam die bij de naam noemt; de dichter die woorden zoekt en soms vindt en daarmee een nieuwe wer­ kelijkheid schept en wil scheppen. Het zal goed zijn om eens stil te staan bij de macht van spreken, noemen: wat luid roepen oproept, hoe woorden kunnen strelen en striemen, smeken en eisen, liefdevol scheppen en vernielen. Prof. dr. J.P.Boendermaker, die onze gast zal zijn op 20 november zal met name vanuit het Oude Testament met ons pratêii over taal en schep­ pen. Hij is kerkelijk hoogleraar voor het evangelisch­luthers seminari­

had, zijn er daarna alsnog vijf hon­ den, zeg maar, doorgedraaid. '

Bezwaren selectief Vaak wordt er, terecht of niet te­ recht een vergelijking gemaakt tus­ sen <le 400.000 proefdieren en de tientallen miijoenen slachtoffers van de bio­industrie. Ook aantallen visakten worden in dit kader vaak gebruikt. Knoop: 'We maken een heleboel drukte over die paar proef­ dieren. Maar als er hoogspanning­ skabels aangelegd worden dan

um aan de Universiteit van Amster­ dam, waar hü het vak liturgiek geeft. Zijn begaafdheid om oorspronke­ lijk, speels en artistiek met taal om te gaan ­ met name in de liturgie ­ toont hij onder meer in zijn boek 'Drie maal drie is negen' waarin hij liturgie, vieren en gedenken op een warme en informatieve manier dicht bij je brengt. Prof. Boender­ maker bezit de gave om woorden nieuw te laten klinken. De expressie­groep die zal meewer­ ken is al bekend van een vorige vie­ ring en zal deze keer van de partij zijn met poëzie. A nnemarie de Blieck, Anita Dreef, Jaap van Ma­ nen en Peter v.d. Schaft zullen u i r 'taal en teken' van Bert Schierbeek teksten brengen die muzikaal mede­geinterpreteerd zullen wor­ den door de Leeuwarder gitarist Wim de Vrij, die al eerder bewees affiniteit te hebben met het ge­ schreven en gesproken woord. Een wezenlijk onderdeel van VU­Vie­ ringen is het samen eten waar we elkaar ook mogen noemen bij na­ men die we voor elkaar kunnen bedenken in het vieren van het samenzijn, buiten kolleges of ande­ re studiesituaties om.

hoort men er niemand over. En dat brengt een ongelofelijke hoeveel­ heid slachtoffers onder de dieren, die ook nog te Ujden hebben. Of als er een autosnelweg aangelegd wordt volgt er een ongelofelijke slachting onder de dieren. Daar wordt nooit wat tegen gezegd, en hier, waar echt konsekwent wordt gezegd, "wij vinden dit belangrijk voor de opleiding" worden bezwa­ ren gemaakt. Dat is wat selectief'. Het is volgens Gouke Bonsel een verkeerd uitgangspunt om te stel­ len: 'Je kan het pas weten als je het stukmaakt. Het is de omgekeerde volgorde, want later moet je eerst kijken naar de buitenkant. Maar dat maakt de drempel om zo in te grijpen een stuk kleiner als je dit van het begin van de studie af leert.' Voor de commissies die binnen de universiteiten en hogescholen op­ gericht moeten worden liggen moeilijke vragen te wachten. Is het verantwoord om dieren te ge­ bruiken tijdens het onderwijs en voor enkele soorten proeven? Kan men de aantallen slachtoffers van de bio­industrie en van het verkeer als argument gebruiken? Maakt het iets uit of er een rat of hond gebruikt wordt, omdat het gebruik van echte huisdieren veel weer­ stand opwekt bij buitenstaanders? Met deze, en andere vragen, kun­ nen de commissies een bijdrage leveren voor een discussie die nog lang niet afgelopen is.

^x­. .^tkr­­

Gitarist Wim de Vrij Het geheel zal duren van 17.00 uur ­ ongeveer 19.00 uur. Kaarten om mee te doen zijn te ver­ krijgen (ä / 5,­­) in de VU­Boek­ handel (tel. 5482654) en bij de P.VU, kamer 2 E 62 (tel. 5484391) van 10.00 ­ 14.00 uur. Deze viering is een aktiviteit van het Bezinningscentrum van de VU.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen