Ad Valvas 1980-1981 - pagina 433

11

ADVALVAS — 5 J U N I 1981

Prof. Ropd-cte Boer over alternatief straffen jonge delikwenten

Kan ik nog een straf krijgen? 'Iemand vertelde me een verhaal van een jongen die kollektebussen gestolen had. De gewone gang van zaken was geweest dat die jongen proceö-verbaal had gekregen en in de strafrechterlijke molen terecht was gekomen. Maar in dit geval had men - en wie dat precies waren weet ik niet, maar in elk geval had de politie meegedacht en de officier van justitie ook - besloten om het anders aan te pakken. Ze hebben toen de vereniging waarvoor die koUekte gehouden was gevraagd of die jongen niet bij een volgende gelegenheid voor hen zou mogen koUekteren. Dus die jongen heeft gewoon in zijn vrije tijd met de kollektebus gelopen. Dat vind ik een goed voorbeeld van een veranderde instelling. Men was bereid om die jongen niet op de traditionele manier te straffen, maar hem - het klinkt misschien wat bijbels - de kans te geven zijn schuld te delgen.' Aan het woord is prof. mr. M. Rood-de Boer, buitengewoon hoogleraar Jeugdrecht en Jeugdbescherming aan de Rijksuniversiteit Utrecht en de Katholieke Hogeschool Tilburg. Wij praten met haar over jeugdkriminaliteit, een zaak die duidelijk in de belangstelling staat, waar het kapot steken van trammeubilair en het werpen van bierblikjes aan de orde van de dag is. Op het kongres over jeugdkriminaliteit dat twee weken geleden aan de VU plaatsvond, waren dan ook niet minder dan 600 mensen aanwezig, in plaats van de verwachte 400. Het kongres had ondermeer als doel om mensen met elkaar in kontakt te brengen, die op allerlei terreinen met jeugdkriminaliteit te maken hebben, zoals jeugdpolitie, mensen van de Raad van Kinderbescherming, jongerenwerkers, vertegenwoordigers van de justitie enzovoort. Of dat gelukt is valt nu nog moeilijk te peilen. In ieder geval heeft de voorbereiding van het kongres al wel een dik boek 'Grenzen van de jeugd' opgeleverd, waarin bijdragen staan van diverse deelnemers. Een van die deelnemers was mevrouw Rood. Haar bijdrage aan de bundel betreft vooral de wijze waarop politie en justitie met jeugdige delinkwenten omgaan, een aspekt dat over het algemeen niet zoveel in de publiciteit komt. De laatste tien jaar begint in de strafrechterlijke wereld steeds meer de gedachte door te dringen dat het opsluiten van delinkwenten dikwijls niet helpt, zeker niet als het om jongeren gaat. Een gedachte die uit Amerika en Engeland over is komen waaien. In Engeland is men inmiddels al ver gevorderd met het opzetten van een alternatief strafsysteem. Het heeft daar ook al een naam: Community Service Order (CSO). In Nederland gebeurt het in de praktijk een enkele keer dat politie of justitie een jonge boosdoener een alternatieve straf oplegt, al is het moeilijk om na te gaan hoe vaak. Va§te regels zijn er op dit gebied niet. Daarom heeft de overheid een koöimissie ingesteld die als opdracht heeft om uit te zoeken in hoeverre alternatieve straffen, zowelvoor jeugdigen als voor volwassenen, opgenomen kunnen worden

Jannetje Koelewijn in onze huidige wetgeving. Mevrouw Rood is lid van deze kommissie. 'Kijk, over deze hele materie is nog niet één mooi groot boek verschenen, en dat maakt het allemaal zo moeilijk. In een bepaald rapport staat bijvoorbeeld datje bij alternatief straffen voortaan moet kijken naar de gepleegde daad en daarop moetje dan de opdracht afstemmen die iemane krijgt ter vereffening van zijn schuld. Dat vind ik wel spijtig, want in het jeugdstrafrecht heeft men nou net altijd gekeken naar de dader, naar het kind. Je kunt toch niet met een modelletje gaan werken van: jij hebt gestolen voor een bedrag van 48 gulden. Even in het tarievenboek kijken, daar staat dan als straf op . . . enzovoort. Het gevaar van automatisme komt dan om de hoek kijken, wat nu bij kinderen net niet moet gebeuren. Juist bij een kind moet je je toch echt afvragen: waarom heeft het dat gedaan, wat is er met zijn persoonlijke omstandigheden aan

de hand? Misschien moet zo'n kind dat iets in de supermarkt steelt juist naar de psycholoog of naar een maatschappelijk werker. Maar het is zo moeilijk om het in regels te vangen. Toch moeten die regels er wel komen. Als ieder arondissement naar eigen goeddunken handelt, werkt dat rechtsongeldigheid in de hand. Aan de andere kant heeft de huidige situatie het voordeel dat ieder geval apart bekeken wordt.'

Mishandeling 'Ik ken bijvoorbeeld een geval waarin het strafbare feit toch echt wel ernstig was. Het ging om een stel grote lummels van jongens die een man in elkaar geslagen hadden. Dat was gewoon pure mishandeling. Voor zoiets heb ik ook geen goed woord over. Het geval kwam voor de kinderrechter. De advokaat van een van de jongens zei dat zijn kliënt zo'n spijt had en het zo graag goed wilde maken. Nu wilde het geval dat die in elkaar geslagen man alleen woonde in een huisje waar nogal wat aan op te knappen viel. Die jongens konden toevallig wat metselen en timmeren. De kinderrechter besloot toen dat ze een aantal werkzaamheden voor die man moesten verrichten. Zo gingen ze dan een paar avonden verbouwinkjes doen in dat huisje en wat schilderen - allemaal in het kleine hoor. Dat verliep prima. Die man was haast hun vriend geworden, toen die jongens na een paar maanden bij de kinderrechter terugkwamen. De rechter legde toen een geheel voorwaardelijke straf op. Het klinkt als een jongensboek. 'Ja, dat geef ik toe, het is wel wat idealistisch allemaal. Ik ben me heel goed bewust van de risiko's die aan het alternatief straffen verbonden zijn. Maar ik heb het gevoel dat we met het klassieke strafrecht, ook met het jeugdstrafrecht, op een doodlopende weg terecht zijn gekomen. Het alternatieve sanktierecht biedt een mogelijkheid om op een andere manier te reageren op gedrag, waar we hoe dan ook allemaal van vinden, dat het afwijkend is.' In de kongresbundel geeß u het voorbeeld van de jongen die een dier had mishandeld. Hij kreeg de op^ dracht om een tijdje bij een dierenarts te gaan werken. Die jongen doet daar iets onhandigs en brengt een kat een verwonding toe. Wie is er dan verantwoordelijk? 'Ja, het lijkt een kleinigheid, maar juist op dit soort zaken springen nieuwe plannen af. Zo'n dierenarts zegt dan: voor mij hoeft het niet

Kriminaliteit nauwelijks verkiezingsitem Sinds de jar^n '50 valt er een duidelijke stijging van de jeugdkriminaliteit waar te nemen. Vooral in de tweede heiß van de jaren '60 bereikte de kriminaliteit onder jongeren om een nog onduidelijke reden een hoogtepunt. Sinds die tijd stabiliseert het aantal door de jeugd gepleegde delikten sich weer, voor zover het zich laat aanzien tenminste. Drs. S.J. Steenstra, kriminoloog aan de VU en voorzitter van het kongres, vindt het moeilijk om in het algemeen een oorzaak aan te geven voor die gestegen kriminaliteit.. 'Ik vermoed, maar eerlijk gezegd is dat nooit zo goed uitgezocht, ik vermoed dat het te maken heeft met de toegenomen welvaart en met een veranderde mentaliteit. Kijk, bij een groeiende welvaart ontstaat er een soort algemeen optimisme. Er zijn altijd groepen of individuen die voor zichzelf het gevoel hébben dat ze eigenlijk niet meedelen in die welvaart, dat zij veel minder kansen dan anderen hebben. Dat zijn onder andere jongeren uit lagere sociale milieu's met een lage, vaak niet afgemaakte opleiding. Jongeren die weg willen bij hun ouders maar geen kans maken op huisvesting. Jongeren met weinig perspektief op werk en dan ook nog eens gekort worden op hun uitkeringen. Maar met die wetenschap ben je nog niet veel verder. De vraag is wat je eraan kunt doen.' Jeugdkriminaliteit, en ook kriminaliteit in het algemeen, is een vrij beladen onderwerp, ook in de politiek. Dat was volgens Steenstra goed te merken tijdens de politieke forumdiskussie na afloop van het kongres. Alleen kleine linkse partijen durven duidelijk op het probleem in te gaan. Ook tijdens de verkiezingen is het onderwerp nauicelijks aan de orde geweest, alleen de VVD liet weleens een geluid over de kriminaliteit horen, maar wel met een andere bedoeling dan klein links. Steenstra: 'Vooral PvdA, CDA en D'86 zullen er niet gauw eenforse uitspraak over doen omdat ze niet het risico willen lopen dat het grote publiek het niet accepteert of hen verkeerd begrijpt. Ze zijn bang beschuldigd te worden van diskriminatie omdat het vooral gaat om jongeren uit lagere sociale milieu's.

Meisjeskriminaliteil Het aandeel van meisjes in de jeugdkriminaliteit is altijd vrij gering geweest. Maar ook zij laten zich de laatste decennia steeds meer gelden, al blijft het aantal door hen gepleegde delikten nog aanzienlijk lager dan het aantal dat op rekening van de jongens komt. Sommige wetenschappers, zoals de Amerikaanse knminologe Freda Adler, leggen een verband tussen de stijging van meisjeskriminaliteit en vrouwenemancipatie. Steenstra, en met hem vele anderen, is het daarmee niet eens. Hij gelooft veel eerder dat zowel kriminaliteit van meisjes als emancipatie van vrouwen de gevolgen zijn van één maatschappelijk verschijnsel en ziet geen oorzakelijk verband tussen die twee. Ook hier zijn het vooral meisjes uit arbeidersmilieu's die meer delikten zijn gaan plegen. En het zijn juist deze meisjes die nog niet door de emancipatie zijn bereikt. Hun opvoeding is dikwijls nog zeer traditioneel en al heel jong leren ze zich te gedragen als vrouwen, precies zoals hun omgeving het van ze verwacht. Hun toekomstverwachtingen reiken vaak niet verder dan zo vlug mogelijk trouwen en moeder worden. 'Als ze zich al tegen dat rollenpatroon verzetten', aldus Steenstra, 'dan geloof ik niet dat het zich vlug zal uiten in krimineel gedrag. Veel eerder zullen ze bijvoorbeeld- ruzie zoeken met hun ouders of weglopen. En komen ze dan bij "risicogroepen" terecht, dan IS hßt mijns inziens nog onwaarschijnlijk dat ze mee gaan doen aan vandalisme en inbraken. De mentaliteit van de jongens uit dergelijke groepen is nog altijd dat meisjes dat soort dingen niet doen. Meisjes worden buitengesloten. Al zijn er natuurlijk altijd uitzonderingen.' 'De gestegen kriminaliteit van meisjes zit 'em vooral in winkeldief--, stallen. Ik denk dat er weinig kinderen van pakweg 14,15 jaar zijn die nog nooit iets gepikt hebben. Het is vaak een soort sport, spannend en zo. En dat gaat dan gelijkelijk op voor jongens 'en meisjes.'

iHEllB tillliipmiHiiiHiiiiMiMiïïni 1)

'

«nipïïT^fiiilillBlillJii^^

Vervolg op pag. 15

• Op 5 juni organiseert 'Venceremos', vereniging voor solidariteit met Cuba, een manifestatie om te vieren dat socialistisch Cuba al 20 jaar stand houdt en om aandacht te vragen voor de huidige Midden-Amerika-politiek van de VS. Plaats: Bavohuis, Bomeostraat 40 in Amsterdam. Er zijn lezingen en diverse muziekgroepen. Aanvang 19.30 uur, toegang 5 gulden. • Op 12 en 13 juni spelen 'Los Huios del Rey' salsamuziek in het Soeterijn, Linnaeusstraat 2. Aanvang 20.00 uur. • Ter ondersteuning van haar actie 'Het volk zal regeren' organiseert de Anti-Apartheidsbeweging Nederland een muziekfestival onder het motto 'Beat Apartheid'. Op 13 juni in de Jaap Edenhal, van 12.00 tot 23.00 uur. Toegang 25 gulden, kaarten verkrijgbaar op de SRVU-barak of door o\ ermaking van het vereiste bedrag op giro 280900 t.n.v. AABN Amsterdam, o.v.v. 'toegangskaart Beat Apartheid'. Optredens: Peter Tosh, Bram Vermeulen en de Toekomst, The Meteors, Gruppo Sportivo en vele anderen. • De Indonesische poppenvertoner R.M. Ronosuripto geeft op 17,18 en 19 juni voorstellingen van het klassieke Javaanse schimmenspel Wayang Kulit. Eras ook een gamelanorkest. In het Soeterijn, Linnaeusstraat 2, aanvang steeds 20.00 uur.

- • ^ ^ - ^ ^ ' ^ Q ^

• In de maanden maart, april en mei speelde in het kindermuseum TMjunior een kinderprogramma 'De erfenis van oom Felix'. Wegens succes wordt dit programma herhaald op 7, 14, 21 en 28 juni. Het programma duurt van 13.00 tot 15.30 uuren is bedoeld voor kinderen tussen 6 en 13 jaar. Entree 1,50 gulden, ouders en begeleiders alleen aan het begin en het eind welkom. Reserveren is noodzakelijk, tel. 924949. Adres: kindermuseum, Linnaeusstraat 2a.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen