Ad Valvas 1980-1981 - pagina 211

/ ADVALVAS —19 DECEMBER 1980

11

VU­medewerker SwamiDeva Hein: 'Denl(vermogen is ons uit de liandgelopen^ we controleren het niet als onze armen en benen'

Bhagwan en de donkere wolken voor ons bewustzijn steeds meer mensen, ook op de VU, maken een trip n a a r Poona in India om zich vervolgens tot 'sannya­ sin' (leerling) van Bhagwan te laten inwijden. Voor het Bezinningscentrum van de VU reden om straks in het vroege voorjaar een lezingencyclus rond per­ soon en ideeën van de Indiase goeroe te organise­ ren. Over de psycho­religieuze aanpak van deze 'verlichte meester' bestaat nog veel onduidelijk­ heid. Maar zijn poging om een synthese te bewerk­ stelligen tussen psychische zelfervaring n a a r het model van de humanistische psychologie en reli­ gieus­mystieke ervaring (naar het model van de boeddhistische traditie) verdient in elk geval een eerlijke m a a r ook kritische beoordeling. De cyclus wil, anders dan Sipke van der Land voor de NCRV­ televisie, objektieve informatie verstrekken over de beweging waarbij overigens ook volgelingen zelf aan het woord komen. Wat betekent uw beweging voor de toestand waarin zich de huidige maatschap­ pij bevindt vroeg De Nieuwe Linie Bhagwan eens. Het antwoord: 'Het betekent eenvoudig dat de maatschappij rot is, dat hij ziek is, dat er geen moge­ lijkheid is om de maatschappij te hervormen omdat als deze hervormd is dat gewoon een gemodelleerde vorm van dezelfde verrotting is ­ misschien een beetje versierd, beter opgeschilderd m a a r de ziekte blijft dezelfde.' En even eerder: 'Ik doe hier geen poging om de maatschappij te veranderen maar om het individu te transformeren. Ik probeer het indi­ vidu te helpen tot eenheid te komen, het individu te helpen de kloof tussen het onbewuste te overbrug­ gen, hem te helpen niets meer te onderdrukken en zichzelf te aanvaarden, om zichzelf niet te veroorde­ len maar juist lief te hebben'.

wordt verduisterd. Die mind moet weer zijn plaats krijgen als knecht in de 'lïie huishouding. Het is pri­ ma een knecht te hebben maar je moet er goed voor zijn en hem geen meester­allures toestaan. Voor we aan het ego toekomen vra­ gen we eerst hoe Hein tot zijn nieu­ we credo is gekomen. 'Ik had altijd al interesse voor zeg maar de spiri­ tueel georiënteerde en humanisti­ sche psychologie.

Bezinnings­ centrum organiseert iezingcyclus over Bhagwan Op een keer kreeg ik een geschrift van Bhagwan onder ogen en dat vond ik klare taal en ook technisch bevredigend. Hij geeft een hele uit­ eenzetting over het funktioneren van ons denken, hoe ons bewustzijn in elkaar zit, Ulusies zich verhouden tot denkbeelden kortom het A BC van de bewustzijnspsychologie. Ik dacht: dat is iemand die boven de stof staat die hij naar voren brengt.

Castaneda en Feyerabend Aldus Bhagwan die hiermee laat zien weinig heU te verwachten van politiek handelen en alles van een soort innerlijke revolutie. Om over dat laatste wat meer te horen gingen we praten met Swami Deva Hein, wetenschappelijk bi­ bliotheekmedewerker psychologie aan de VU die op 22 januari de eer­ ste lezing in de cyclus gaat houden. Hein Kray, we noemen hem nog maar even met z'n oude naam, gaat gekleed in een oranje hemd met daaroverheen eerst een lichtbruine sweater en daarover weer een bor­ deaux­rode die hij half lijkt te heb­ ben opgerold. Op onze wandeling naar zijn kamer voert hij zwierig een zeer lange oranjekleurige ^aal over de schouders mee. Wat overi­ gens niet eens zoveel opzien baart. Om de hals tenslotte de donkerbrui­ ne keten van 108 kralen met het inmiddels bekende Bhagwan­kon­ terfeitsel. Als we Heins kamer heb­ ben betreden ga ik vervolgens bijna onderuit over het feloranje kleedje dat voor zijn buro Ugt uitgespreid. Hein even later in ons gesprek over dit byna­incident: 'Dat zal mij bij­ voorbeeld niet gebeuren nu ik be­ wuster ben gaan leven'. Cynici zeggen dat Bhagwan's bood­ schap eigenlijk niet meer is dan een mengelmoesje van Oosterse en Westerse filosofie met een dosis mo­ derne bewustzijnspsychologie er­ doorheen en verder nog wat aange­ mengd met wat eigen opvattingen. Bhagwan was tenslotte tot 1960 universitair docent in de filosofie. We vragen Hein de 'leer' van de Indiase goeroe eens kort voor de AV­lezer samen te vat en. Hein: 'Het is geen leer. In mijn geval IS het belangrijkste dat hij je leert om dingen af te leren en ervoor in de plaats nieuwe dingen te leren. Hü leert je geen stelsel van noties en normen maar leert dingen af die je gewoontegetrouw je hele leven al deed en dacht. Leert je inzien dat die dingen allemaal niet zo vanzelf­ sprekend zijn en legt de vinger bij plekken waar het breken met ge­ woontes veel pijn doet. Een soort deconditionering ja. Tijdens z'n le­ zingen kraakt hij voortdurend twee noten; die van het vermeende eigen

Jaap Kamerling ego en de beheersing van ons funk­ tioneren door het denken, de mind. Een mens wordt veel te veel be­ heerst door zijn gedachtenleven. Op zichzelf is redelijk denken niet slecht maar de plaats die het in­ neemt t.o.T. andere eigenschappen is zó uit balans, dat we die mind niet meer in de hand hebben. Ga maar eens in een stoel zitten en probeer tien minuten niet te den­ ken. Het zal je niet lukken. We leren wel het denkproces in gang te zetten maar niet bet stop te zetten. Dat vermogen is dus uit de hand gelopen, je beheerst het niet zoals je benen en armen beheerst. Voor mij was dat inzicht een hele verras­ sing. Het is een heksentoer die denkfunktie weer onder controle te krijgen en zijn plaats te geven. Hein voert ons daarna binnen in een beeldenrijk idioom van wolken en kosmos. Je mind dat zijn de wol­ ken en je bewustzijn dat is de kos­ mos, de ons omringende ruimte. Jij op aarde kijkt naar het heelal maar daar schuiven voortdurend de don­ kere wolken van de mind tussen zodat het uitzicht op het bewustzijn

Ik ging de meditaties doen die hij aanbeveelt en werd door de figuur Bhagwan gefascineerd. Hij was ver­ licht. Dat kon blijkbaar. Toen maar eens naar Poona gegaan.' Eerder was Hein sterk geïnteres­ seerd in Castaneda die met zijn indiaanse tovenaar rondtrekt en een alternatieve kijk op de reaUteit ontdekt en ook in de wetenschapsfi­ losofie van Feyerabend die alterna­ tieven geeft voor de rationele bena­ dering in de wetenschap. Die twee lijnen kwamen tot een synthese bij Bhagwan. Ook de praktische kom­ ponent van Bhagwan, de dageUjkse meditatie trok hem sterk aan. Ein: je kon Bhagwan tenminste in levende lijve ontmoeten wat met die tove­ naar niet kon terwijl het kontakt met Feyerabend zich beperkte tot correspondentie. Hein verbleef een maand in Poona, een periode die hij eigenlijk als vakantie had bedoeld maar ook om met die verlichte meester in kontakt te komen. Toen hij daar kwam was hij al gauw 'de klos'. 'Na vijf dagen wilde ik vrese­ lijk graag sannyassin worden al had ik eerst wel moeite met die mala; m'n kamer vroeger was echter altijd al rood en oranje. Wat die figuur uitstraalt is van een dergelijke in­ tensiteit: daar wilde en kon ik me niet aan onttrekken. Hü zei ook precies wat er zo aan weerstanden

waren, ik herkende dat duidelijk en leverde m'n ego in. Dat bleek overi­ gens niet zo te zijn hoor. Die ben ik helemaal niet kwijt maar die daad van je een keer overgeven is een heel goede ervaring. Je vindt jezelf daarna weer terug in een heel ande­ re dimensie. Je maakt een sprong waarvan geen terugkeer mogelijk is althans in mijn geval. Wil dat ook niet. Dat is een soort belofte aan jezelf.

Geen kip zonder kop Op een vraag antwoordde Bhag­ wan me heel treffend dat hü alleen maar een excuus was voor mij om terug te keren naar wat natuurlijk is en jezelf. Hü zou me daarbij hel­ pen. Door die stap heb ik meer inzicht gekregen in mezelf en weet ik beter wat ik doe. Loop bewuster door het leven. Niet ongecontro­ leerd als een kip zonder kop. Voel me kompleter. Er is iets in me aan­ geboord dat essentieel tot m'n uit­ rusting behoort. Ik verken dat ver­ der en als ik klaar zou zijn en weer een stap zou willen maken doe ik die mala af en ga mijns weegs.' Vertelt dat Bhagwan op zijn laatste casset­ tebandje aan de NCBV zegt dat je uiteindelijk zover moet komen dat hij, Bhagwan zelf, overbodig wordt. Zodra je je aan mij ophangt zit je weer met een nieuwe binding van hier tot ginder, zegt hij.

Hatuurverschijnsel Komen die mensen van de overgave ooit wél verder? 'Er zijn ook voorbeelden van fan­ tastische mensen: devoot, kreatief en sprankelend. Zelf ervaart Hein Bhagwan als iemand die bet gezag van een natnurverscbijnsel beeft. De planten van de hortus raken toch ook niet té sterk onder de indruk van de zon. Ze groeten bij de gratie van bet licht. Dat is geen onderworpenbeidsrelatie. Bhag­ wan beeft voor mij zo'n effect. Voor mij is dit zo'n natnurver­ scbijnsel van wie ik praktische voorbeelden krijg van wat een mens aan mogelijkheden heeft. Hij ­vertolkt een in elk opzicht gereali­ seerd mens. A an hem kan ik me toetsen zoals je dat ook kan doen aan Cbristos of Boeddha. Zijn er ook niet mensen die een ongezonde autoriteitsrelatie aan­ gaan? 'Niemand kan iemand «ie garantie geven dat hij niet door hem de mist in zal gaan'. Voor Hein is wel een soort garantie dat Bhagwan zich altijd 'contradic­ üonair' uit, (tegenstrijdige opmer­ kingen ten beste geeft). De ene dag beweert hij op overtuigende wijze iets met een reeks van argumenten, de volgende dag beweert hij het om­ gekeerde met weer een keur van

Sommigen zoemen ak bijen rond 'koningin'Bhagwan

Toch heeft Bhagwan discipelen die zoals Hein het uitdrukt 'als een bü­ en rond hem als koningin heen zoe­ men en daar hun leven lang door­ brengen'. En hü stuurt ze niet weg. Hein: 'Dat moeten zü weten, hü legt het niet op'. Er zün inderdaad vol­ gelingen die zich zo aan hem op­ trekken dat ze aan alles overgele­ verd zün, niet meer voor zichzelf denken en als naar hun mening gevraagd wordt alleen maar een citaat van Bhagwan kunnen pro­ duceren. Ze stippelen hun eigen weg niet meer zelf uit. Er zün twee wegen verduidelükt Hein: die van de bewustwording en die van de overgave. De laatsten leggen hun hele hebben en houwen op tafel en laten de zaak opknappen door ie­ mand die verder is dan zü­ De eer­ sten nemen de aanwüzingen van de verlichtp 9%^ ^tteia/afi. «el bitro eigen, Swami Deva Hein: 'Ik loop nu bewuster door hetjley^nferi vqe}. meikav^'Bl§^' .weg. 11 ­'.. ter.'

argimienten: eerst vóór dan weer tegen Freud bijvoorbeeld. Je kunt hem nooit vastpinnen op een be­ paalde filosofie. Dat wil hü ook niet. Hü pikt van alle stromingen een graantje mee. En je mag zelf ook weer een graantje eraan toevoegen, moet dat zelf uitzoeken. De ene keer maakt hü vrij grove mopjes over Christus omdat hü bang is dat men van bepaalde uit­ spraken van hem idolen maakt, de andere keer vindt hü weer dat Christus een prachtige figuur is die boven allen uitsteekt en dat Wj dronken van hem is. En dat soort tegenspraken wordt voor zoete koek geslikt, kun je de cynicus ho­

Vérvólgoppug.iZ

\

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen