Ad Valvas 1980-1981 - pagina 3

I

AD VALVAS — 29 AUGUSTUS 1980 leidde tenslotte tot de oprichting van de Gereformeerden Kerken. Het hele verhaal staat deze maand uitgebreid in VU-Magazine, dat overigens - dubbeldik - de hele tentoonstellingscatalogus bevat.

I Historische expositie 'WOjaar Vrije Universiteit'

'Zo'n tentoonstelling inrichten is meestal laatste moment-werk' vu-bibliothecaris Stellingwerff drentelt wat ongeduldig heen en wfeer in het gebouw voor tijdelijke exposanten van het Amsterdams Historisch Museum aan de Kalverstraat. Het is vrijdag 22 augustus en al een eindje n a het middaguur. Zijn dochter, die hij wist te charteren voor het ophangen van een selektie affiches op een wand op de bovenverdieping, is er nog steeds niet. Hij kent h a a r echter langer dan vandaag en zegt quasi-mopperend: 'Ze heeft er wel altijd erg veel moeite mee om op tijd te zijn.' Het is nog een rommeltje , in de meeste ruimtes waar het publiek vanaf dinsdag « 2 september de historische ; tentoonstelling kan gaan bezichtigen '100 j a a r Vrije Universiteit', met de warm makende ondertitel 'Tot ' blozens toe'. Volgens ingewijden een van de toppers van het VU-Eeuwfeest. Overal verspreid liggen tentoonstellingsattributen als hamers, spijkers, latten, een keukentrap. Uitvergrote teksten, een schilderij met daarop prof. Gesina van der Molen, een antieke lampenradio en ga zo maar door, wachten op het voor hen uitgekiende plaatsje. Bij de entree staan VU-stichter Kuyper en mede-grondlegger De Savornin Lol^man broederlijk naast elkaar, vermoedelijk een beetje verkouden geworden n a een kille augustusweek, want beider borstbeelden zijn met das en hoofddoek omhangen. Even verder staat de oude Isaac da Costa de kleumen in een diepzwarte jas. Behalve de zgn. Keuchenius-boekenkast, die model is ingericht, is er nog weinig helemaal af. Drs. Huub Glerum, behorend tot de staf van het Historisch Museum, doet er laconiek over: 'Zo'n tentoonstelling inrichten is uiteindelijk meestal laatste moment-werk.' Het komt voor dat het openingsgedruis zich al in de ene zaal afspeelt, terwijl men in een andere zaal nog druk in

Jan van der Veen de weer is met stofzuigers en hamers. Het zegt allemaal niets over de organisatoren van een expositie. Huub Glerum: 'We zijn heel tevreden over de VU. De zaak is heel professioneel opgezet.' Nu, een week later, is de tentoonstelling vrijwel ingericht. De laatste zweetdruppels. Door het Historisch Museum werden twee mensen ter aanvulling ingezet. Anders, ja, dan was het eenvoudig niet gelukt om op tijd klaar te zijn. 'Vanaf december vorig jaar zijn we op volle toeren gaan draaien,' zegt vormgever Carel Bos, lid van de voorbereidende werkgroep. Samen met Wiebe Slofstra en dr. J. Stellingwerf f, beiden van de historische commissie waarvan de werkgroep een soort subcommissie is, vormgever Fenna Westerdiep en enkele medewerksters van de audiovisuele dienst op de VU vormde hy het kemclubje dat de gemaakte plannen ging konkretiseren. 'In die acht maanden is in feite de hele tentoonstelling gemaakt,' aldus Carel Bos. 'Eigenlijk maar een heel korte tijd.' Maar de voorgeschiedenis, het plannen maken, waarover straks meer, begon al jaren eerder. Wiebe Slofstra: 'Met deze tentoonstelling wordt niet gepoogd de 100 jaar VU ook maar enigszins volledig in beeld te brengen. Het is een fragmentarisch geheel met een aantal punten uit de geschiedenis, terwijl ook het heden veel aandacht krijgt. We hebben moeten werken met het uitermate beperkte budget van ƒ 20.000 bulten de personele lasten om en dat heeft gecombineerd met de praktische mogelijkheden de keuze bepaald.'

organisatie van de toen geheten 'kleine luyden', Kuypers achterban die via de gelden uit de VU-bu^es de bijzondere universiteit in het leven hielp houden. De Vereniging werd op 5 december 1878 opgericht en heeft haar eeuwfeest al achter de rug. De geboortedag van de VU, de opening ervan, was twee jaar later op de 20e oktober. (Als hoogtepunt in dit eeuwfeestjaar wordt de dies natalis opnieuw gevierd op dezelfde plaats als honderd jaar geleden: in de Nieuwe Kerk in Amsterdam waarbij, zoals u in de derde Eeuwfeestkrênt hebt kunnen lezen, negen eredoctoraten zullen worden uitgereikt). O.a. is er een afbeelding van de vroegere Schotse Zendingskerk aan de Amstel te zien, waar de eerste vu-colleges vanaf 1880 werden gegeven. Vier jaar later betrok men pas het welbekende pand aan de Keizersgracht 162, dat na vertimmering in 1885 in gebruik werd genomen. De Schotse Zendingskerk huisde op de plek waar nu de Nieuwe Komedie staat.

j'

ft

Keucheniuskast Ook blijkt de verhouding tussen de v u , de politiek en de kerken uit de zgn. Keucheniuskast. Deze fraaie boekenkast werd Keuchenius door vrienden, onder wie Kuyper, aangeboden nadat deze door de kamer gedwongen was als minister van koloniën af te treden. Beden voor zijn ontslag: hij had de zending in Ne-

f',

'% .

\

? «>..

' ''

V.

fS' V .élK­>

Negen vrouwen Negen vrouwen die in de VU-geschiedenis als eerstelingen een rol speelden of nog spelen komen daarna aan bod: mevr. Groen van Prinsterer-Van der Hoop, nummer 1 op de lijst van de intekenaars op het startkapitaal van de VU; mevr. Van Heemstra, samen met haar dochter de eerste schenkster van materiaal voor de VU-bibliotheek; mevr. Mond-Kuyper, de eerste directrice van het zgn. Hospitium, waarin studenten werd gehuisvest, een soort kleinschalig Uilenstede; mej.

Op deze plek langs de Amstel, waar nu de Kleine Komedie huist, werden in 1880 toen de Schotse Zendingskerk er gevestigd was de eerste VU­colle­ ges gegeven. het Utrechtse rijksmuseum het Ca­ therijneconvent is geleend, werd zorgvuldig bewaard omdat de VU­ grondleggers Kuyper, De Savomin Lohman en Rutgers er als een soort knokploeg via een smid hun 'tegen­ kraakaktie' op pleegden, toen de

Carel Bos: 'Waar mogelijk hebben we in de expositie-opzet een chronologie ingebouwd. Een soort tijdslijn voor de bezoekers die ruwweg beneden met de historie en boven met het heden worden geconfronteerd.'

Rondgang Als men de expositieruimte binnenkomt staan daar Kuyper en De Savomin Lohman in de vorm van beeldhouwkunstige creaties van Toon Dupuis opgesteld. Dat herinnert aan de controverse tussen beiden, alletwee hoogleraar aan de VU en bovendien staatslieden, over, zeg de gereformeerde beginselen en verder politieke kwesties zoals de kiesrechtaffaire. Lohman, die in 1884 juridisch hoogleraar aan de v u was geworden, verliet de universiteit tenslotte om die reden in 1969 met een gevoel van 'een onnatuurlijke dood' te zijn gestorven. Daarna een beeld van de voorgeschiedenis van de VU en het begin van de 'Vereeniging voor Hooger Onderwijs op Gereformeerden Grondslag', de onder een iets gewijzigde naam nog steeds bestaande

De huiskamer, zoals die er in de jaren dertig bij de achterban uitzag, wordt opgebouwd. 't Hooft, de eerste vrouwelijke stu­ dent die aan de VU werd ingeschre ven; mevr. Verdam­Okma, de op­ richtster en drijvende kracht ach­ ter de orïtanisatie Vrouwen VU­ hulp; mevr. Gesina­Van der Molen, de eerste aan de VU gepromoveerde en er tot hoogleraar benoemde vrouw; mevr. Verburg, de eerste di­ rectrice van het A cademisch Zie­ kenhuis van de VU; mevr. Hannie van Leeuwen, het eerste vrouwelij­ ke bestuurslid van de Vereniging voor wetenschappelijk onderwijs op gereformeerde grondslag; en mevr. Kruyt, de eerste vrouw aan wie de VU een eredoctoraat verleent (op 20 oktober a.s.). Hoe het er thuis bij de achterban uitzag in het verleden is uitgebeeld in een volledig ingerichte huiska­ mer uit de jaren dertig. Ook de Vrouwen VU­hulp krijgt de nodige aandacht.

Kraakaktie

Prof. Gesina van der Molen, voorlopig nog even naast de keukentrap.

I \

De VU en haar relatie tot de politiek en de kerken is een volgend onder­ werp waar de schijnwerper op is gericht. Pronkstuk is daar de deur van de consistorie van de A mster­ damse Nieuwe Kerk anno 1886, die één paneel mist. De deur, die van

kansen in de stnjd om de kerkelijke goederen keerden. Omstreeks 1886 boterde het niet be­ paald tussen de orthodoxe volgelin­ gen van Kuyper en de vrijzinnige en irenischen in de Nederlands Hervormde Kerk. Aan de VU afge­ studeerde theologen werd de toe­ gang tot de kansel ontzegd en dat was de Kuyperianen een doom in het oog. December 1885 besloot de merendeels Kuyperiaanse A mster­ damse kerkeraad de kerkelijke goe­ deren by voorbaat veilig te stellen, maar het classicaal bestuur beet op 4 januari 1886, terug met de schor­ sing van tachtig predikanten, ou­ derlingen en diakenen. De voorzit­ ter van dit bestuur ds. Westhoff sloot de deur van de consistorie van de Nieuwe Kerk, waar was verga­ derd, meteen na de sessie af en verdween met de sleutel. Voor de kort daarna verstevigde deur wer­ den een paar potige bewakers neer­ gezet. De orthodoxen, zeer misnoegd over de gevoelde wederrechtelijkheid, brachten hen echter in verwarring op 6 januari en die kozen toen het hazepad. De ingehuurde smid kon vervolgens de al snel in het hele land bekende 'paneelzagerij' kla­ ren . . . Dit stukje kerkgeschiedenis

derlands­Indië teveel bevoordeeld, wat de rust daar niet bevorderde. In ruwe lijnen wordt in een ander hoekje het studentenleven in de af­ gelopen honderd jaar geschetst. Op video gezette beelden uit een VU­ propagandafilm uit 1936 zijn er o.a. te zien. Ook knjgt de bezoeker een idee van hoe de VU van een univer­ siteit van maar enkele studenten uitgroeide tot een waar vele duizen­ den hun onderwijspakket halen. In een klein zaaltje op de tusseneta­ ge IS een selectie uit de njke verza­ meling spotprenten op Kuyper ge­ ëxposeerd, onder meer van de fa­ meuze Albert Hahn. Wat er zoal op de VU­campus aan de De Boelelaan gebeurt is in een ander klein tus­ senzaaltje te zien op de diaserie 'De VU nu'. En daarmee is de bezoeker voluit in het heden beland. Op de eerste etage kan hij allereerst de ziekenhuissfeer by het AZVU proe­ ven. Uitgebeeld wordt daar de weg die een patient na een ongeluk kan gaan. Ook hoe het er bij de subfa­ kulteit tandheelkunde toegaat en hoe de VU van energie wordt voor­ zien wordt beeldend uitgedrukt. Verder wordt een aantal weten­ schappelyke onderzoekingen ge­ toond (biologie, andragologie, na­ tuurkunde en geneeskunde). Waarom A msterdam indertyd de plaats werd waar de VU zich gmg vestigen, wordt duidelijk als men weer een trapje hoger gaat naar de zolderverdieping. Een wand vol af­ fiches geeft een impressie van het brede scala van aktiviteiten die in universiteitsverband worden geor­ ganiseerd. Ook wordt daar aan­ dacht besteed aan enkele eredocto­ res, met name aan dr. C. Rynsdorp. Tenslotte krijgt de kritiek op de VU,

Vervolg op pag. 16 Advertentie

DIKS Autoverhuur bv V. Ostadestraat 278, Amsterdam­(Z). Telefoon 714754 en 723366 Fil. W. de Zwijgerlaan 101 Telefoon 183767 400 nieuwe luxe­ en bestelwagens waaronder: FORD ­ VW ­ SI MCA ­ OPEL NIEUWE

MERCEDES VRACHTWAGENS TOT 26 M3 EN 5 TON (groot en klein rijbewijs) Lage prijzen en studenten 10 procent korting

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen