Ad Valvas 1980-1981 - pagina 449

11

A D V A L V A S — 1 9 JUNI 1981

KNAW en RAWB: Jonge onderzoekers verloren generatie

Onderzoek komt in de knel Het toponderzoek aan de Nederlandse universiteiten en hogescholen wordt steeds meer belemmerd door een groeiende bureaucratie, waardoor onderzoekers steeds minder toekomen aan hun eigenlijke onderzoektaken. Door de geringe ^nobiliteit van de zittende wetenschappers k\innen jonge talentvolle onderzoekers geen aanstelling bij de universiteit krijgen. Een hele generatie jong talent dreigt daardoor niet aan de bak te komen. Dit zal over een jaar of tien, vijftien, schadelijke gevolgen hebben voor de kwaliteit van het toponderzoek in Nederland. Juist dat toponderzoek bepaalt voor een belangrijk deel de ontwikkeling van de wetenschap. Deze conclusies staan in een recent gezamenlijk advies dat een werkgroep van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNA W) en de Raad van Advies voor het Wetenschapsbeleid (RAWB) aan de regering heeft uitgebracht. In dat advies worden zes concrete maatregelen voorgesteld om de situatie in weteftschappelijk Nederland te verbeteren: 1. het financieren van tenminste 100 extra plaatsen voor jonge talentvolle onderzoekers, 2. het bevorderen van de mobiliteit via o.a. een ambtenarenpool, 3. méér onderzoekverlof en het financieren van vervangende wetenschappers, 4. workshops en projecten, 5. het financieren door ZWO van de exploitatiekosten voor tweedegeldstroomprojecten en 6. het verlenen van het ius promovendi aan zeer goede wetenschappelijke hoofdmedewerkers, nadat deze de status van bijzonder hoogleraar hebben gekregen. De slechte arbeidsmarkt en de relatief hoge salarissen van het universitaire personeel belemmeren de mobiliteit van de onderzoekers in vaste dienst. Daardoor zijn de kan-

Bert Groenman sen voor jonge onderzoekers om nog een betrekking in de universiteit te verwerven sterk gedaald. Deze ontwikkeling, die ook in andere landen is te signaleren, is erg nadelig voor het onderzoek, aldus het rapport. 'De ervaring heeft geleerd dat juist de jongeren sterk tot ondersoek gedreven eijn en bereid en in staat gijn met nieuwe methoden en technieken en methoden te werken. Iedere oudere ondergoeker kent de stimulans van de onconventionele vragen van de jongere. Juist daardoor blijft het front van de wetenschap in beweging. De oudere onderzoeker draagt door sijn kennis en ervaring in belangrijke mate bij, maar een ondersoekgroep gaat achteruit in kwaliteit sonder de stimulans van jong talen.' aldus de werkgroep die vaststelt dat binnen de universiteiten en hogescholen deze stimulansen niet meer in voldoende mate aanwezig zijn. Het nadelig gevolg daarvan zal pas op langere termijn zichtbaar worden. Maar reeds nu zijn schadelijke effecten merkbaar: door de volgelopen formaties zijn jonge onderzoekers gedwongen hun emplooi elders te zoeken. Als de universiteiten over een jaar of vijftien de huidige wetenschappers moeten vervangen, zullen er volgens de werkgroep onvoldoende ervaren onderzoekers zijn om de vacatures op te vullen. Er zal, kortom, sprake zijn van een 'lost generation'.

Kwaliteit De werkgroep zegt het te betreuren dat in de Beleidsnota Universitair Ondersoek (de BUOZ-nota), waarin de vormgeving van het onderzoeksbeleid voor de komende jaren wordt geregeld, geen specifieke aandacht wordt besteed aan de situatie van het Nederlandse toponderzoek. Behalve door het gebrek aan recruteringsmogelijkheden zal dit onderzoek door nog een aantal andere factoren ernstig in het nauw geraken. Een van de belangrijkste problemen is dat de tijd en aandacht van vele onderzoekers sterk versnipperd wordt ten gevolge van bestuurs- en beheersactiviteiten. Daarnaast krimpen de personele en materiele middelen in het universitaire bestel voortdurend in en kosten de procedures voor de verdeling

van de schaarse middelen steeds meer tijd. De plannings- en beheersingsmechanismen laten helaas nog niet toe dat een hoge kwaliteit van het onderzoek een positieve uitzonderingsgrond in bezuinigingsronden kan vormen, aldus de nota. De werkgroep, die bestaat uit de hooggeleerden van Bueren, Kóbben, van der Waals, de Wied en Zürcher, is in dit verband ook weinig gecharmeerd van de neiging om alle activiteiten in te passen in meerjarenplannen die aan allerlei goedkeuringsprocedures moeten worden onderworpen. Niet zozeer om de gemiddelde kwaliteit van het universitaire onderzoek te verbeteren, maar om het toponderzoek te stimuleren en voor de toekomst veilig te stellen komt de commissie met een aantal concrete maatregelen. Wat de werkgroep de regering voorstelt is in de eerste plaats het financieren (bij de universiteiten en hogescholen) van ongeveer honderd extra formatieplaatsen, op te bouwen in vijf jaar, met een tijdsduur van ongeveer tien jaar en te bezetten door talentvolle jonge onderzoekers. Op die manier zou de topresearch in Nederland gehandhaafd kunnen blijven en het probleem van de 'lost generation' ondervangen kunnen worden. Daarnaast zou ook materieel krediet voor de betrokken onderzoekers beschikbaar moeten zijn.

Toponderzoelc Verder zou de mobiliteit onder het wat ouder wetenschappelijk personeel (35-45-jarigen) verhoogd moeten worden om meer plaatsen vrij te maken voor zeer jonge onderzoekers. Bij het ministerie van Onderwijs en Wetenschappen zou een informatiepunt gevestigd moeten worden waar onderzoekers zich kunnen oriënteren over andere funkties in de overheidssfeer. Onderzoekers zouden zich bij dit punt, indien zij dat wensen, ook kunnen aanmelden en op die hianier een soort 'pool' kunnen vormen waaruit met voorrang geput kan worden bij de vervulling van (beleids)funkties: een bijeenbrengen dus van vraag en aanbod. Ter ondersteuning van deze maatregel stelt de commissie ook nog voor dat door het ministerie een compensatieregeling wordt gecreëerd, waaruit bij een eventuele salarisvermindering

een overbrugging betaald kan worden. Ter bevordering van het toponderzoek wil de werkgroep ook ruimere mogelijkheden voor het onderbreken van een 'ononderbroken periode van concentratie op ondersoek'. Die mogelijkheden zijn er nu wel via sabbatical leaves, maar de praktijk leert dat zij die er even tussenuit willen vooral in de a-faculteiten niet of nauwelijks vervangen kunnen worden. Van ZWO wordt nu gevraagd om op ruimere schaal dan thans het geval is vervangers te bekostigen. Ook zouden de universiteiten ernst moeten maken met het ontwikkelen van een beleid ter stimulering van het sabbatical leave, bijvoorbeeld via een te stichten fonds. Verder wordt gedacht aan het regelmatig houden van workshops, te financieren uit gelden van de tweede geldstroom, en - vooral voor de alfaen gammawetenschappen - aan projecten van 3-12 maanden waaraan steeds een stuk of vijf toponderzoekers gericht zouden kunnen werken. De werkgroep van de RAWB en KNAW adviseren de regering tevens te realiseren dat ZWO alle tweedegeldstroomprojecten bij de universiteiten en hogescholen integraal financiert, dat wil zeggen dat deze organisatie alle kosten betaalt die aan een bepaald project zijn verbonden. Dus niet alleen de personele kosten en sociale lasten en eventueel het financieren van instrumenten, maar ook de normale exploitatiekosten en de vervanging van kostbare onderdelen van apparatuur, die nu nog op de universitaire budgetten drukken. Zo'n beleid zou tot een veel duidelijker afbakening van gesubsidieerde projecten leiden en het vlotte verloop ervan binnen de universiteit bevorderen, meent de werkgroep.

lus promovendi Opmerkelijk is het laatste advies dat de 'werkelijk seer goede wetenschappelijke hoofdmedewerkers het ius promovendi verwerven en de status van hoogleraar krijgen'. De werkgroep levert er deze argumentatie bij: 'Zeker nu in veel vakgebieden vrij jonge hoogleraren werksaam sijn, is te verwachten dat de wetenschappelijk hoofdmedewerkers voorlopig weinig kansen sullen krijgen promovendi metterdaad tot de afsluiting van hun promotie te begeleiden. We stellen daarom voor hiervoor op seer beperkte schaal het instituut van bisonder hoogleraar te benutten. Hiertoe souden de bestaande universitaire stichtingen hun activiteiten moeten uitbreiden.' Omdat de bijzonder hoogleraar zijn universitaire salaris behoudt noemt de werkgroep de financiële consequenties van dit voorstel gering. Wel dient voor deze speciale categorie van hoogleraren - in tegenstelling tot wat thans gebruikelijk is - de zorgvuldiger slectieprocedure die voor gewone hoogleraren geldt, te worden gevolg. (THT-nieuws, U.P.)

Numeri fixi vastgesteld Bij de definitieve vaststelling van de numeri fixi, in de volksmond studentenstops geheten, heeft minister Pais alsnog het advies van de Academische Raad opgevolgd voor de studierichting Lichamelijke Opvoeding. Hier mogen 10 studenten meer toegelaten worden dan in het voorlopige besluit van de minister stond. In totaal mogen nu 130 studenten met deze studie beginnen. Voor de overige zeven stops heeft Pais zijn voorlopige besluit gehandhaafd. Dat betekent, dat hiermee afgeweken wordt van het eerdere advies van de Academische Raad voor de stop bij Geneeskunde, waar volgens de raad 55 extra plaatsen mogelijk waren en bij Diergeneeskunde waar Pais 5 plaatsen minder toestaat. Volgens de Academische Raad heeft Pais onterecht het arbeidsmarktkriterium gehanteerd om tot lagere instroom te komen bij deze faculteiten. Het totale rijtje van acht stops ziet er nu als volgt uit: Geeskunde (1955), Lichamelijke Opvoeding (130), Sociale Gezondheidskunde (150), Tandheelkunde (465), Diergeneeskunde (175), Taal- en Literatuurwetenschappen (75), Industriële Vormgeving (144) en Rechten (4825). (Red.)

- Eerste vrouw. De technische hogeschool Delft krijgt de primeur van het eerste vrouwelijke lid van een College van Bestuur in Nederland. Minister Pais heeft voor deze funktie namelijk mevrouw C. de Leve-Haagman bij de koningin voor benoeming voorgedragen. Mevrouw C. de Leve-Haagman studeerde in Rotterdam economie en rechten. Zij was onder andere werkzaam op het ministerie van volkshuisvesting en sinds 1 januari 1979 wethouder in Rijswijk. Het lidmaatschap van een College van bestuur is een volledige baan. • Werkkampen - De Vrijwillige Internationale Aktie (VIA) organiseert diverse werkkampen die in een maatschappelijk kader staan. Haar doelstelling is het bevof deren van de vrede. Een werkkamp houdt in: drie weken vrijwillig werken in een Europees land, bijvoorbeeld het aanleggen van een waterleiding in een dorpje in Zuid-Frankrijk, meewerken aan de kinderkamp in een multi-raciale wijk in Engeland, werk in de bouw in Polen. Deelnemers moeten ouder sojn dan 18 jaar. Inlichtingen en opgave: VIA, Keizersgracht 181, 1016 DR Amsterdam, telefoon 258393. Advertentie

(S

Herberekening na vertrek gekozene

DAK behoudt achtste zetel Het bij de jongste verkiezingen voor de universiteitsraad gekozen DAKlid Gerrit Voorbij zal zi-n zetel niet gaan bezetten. Hij gaat de VU verlaten binnenkort. In zijn plaats zal worden benoemd Reinder Tonkens (38), eveneens behorend tot het DAK (Demokratisch Akkoord). De heer Tonkens is beleidsmedewerker planning bij de subfakulteit psychologie. Herberekening in het kiesdistrikt 17 (TAS, gehele geleding) wees uit dat Tonkens opvolger moest worden. Dat de heer Tonkens ook lid van het DAK is, speelde geen rol, omdat alleen bij de studenten voor de universiteiterrAd het lijstenstelsel wordt gehanteerd. Overigens geldt het EOS-systeem (enkel overdraagbare stem), dat erop is gericht de kiezers hun voorkeur voor personen in plaats van op partijen te laten uitspreken. Na de heer Voorbij kreeg de heer Tonkens de hoogste voorkeur. Het DAK behoudt zijn achtste zetel dus. (Red.)

ROLFF HET RUITERHUIS B.V. Paardrijkleding — Vrijetijdskleding extra lange en grote maten

Levis

Bi) inlevering van deze advertentie geven wi) / 5.— KORTING op een pantalon dit geldt met voor de aanbiedingen

Vijzelstraat 17 - Amsterdam C Tel 020-237326

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen