Ad Valvas 1980-1981 - pagina 325

5

AD VALVAS — 20 MAART 1981

Poolse studenten eisen

Terwijl hij sijn studieprogram­ ma beschreef, wreef Maciejew­ ski, een 23 jaar oude student aan het 'Instituut van de Hedendaag­ se Kuituur' in Polen sijn ogen uit, een gevolg van lange vervelende uren in een oververhit klaslo­ kaal. 'In het eerste jaar krijg je "Poli­ tieke Ekonomie". Het is een vul­ gaire introduktie tot het Leninis­ me en, in feite, tot het Stalinisme. In het tweede jaar sijn er "Basis­ principes van de Marxistische Filosofie". Dat is een licht supe­ rieure vorm van indoktrinatie. In het derdejaar krijg je "Funda­ menten van de Politieke Weten­ schap". De mensen die doceren doen dat niet anders dan de agenten van de veiligheidsdienst het souden doen. Hetvierdejaar, is werkelijk het toppunt "Filoso­ fie en Sociologie van het Marxis­ me", ledere student die daar een provocerende vraag stelt wordt regelrecht uit het klaslokaal ge­ set.' UIT: INTERNATIONAL HER­ ALD TRIBUNE, January 30, 1981.

Afschaffing van Marxisme als verplicht vak Hoe komt het dat studen­ ten in Lodz al een aantal weken staken voor de af­ schaffing van het verplich­ te vak Marxisme/Leninis­ me terwijl daarentegen in Tilburg veel studenten ja­ renlang voor de invoering van een vak als Politieke Ekonomie en Maatschap­ pelijke Orde hebben ge­ streden? Weten de Poolse studenten het op basis van hun ervaringen met het 'reëel bestaande socialis­ me' beter? >

Veronderstellen we even d a t tussen die genoemde vakken q u a i n h o u d geen verschil zou bestaan. D a n is e r desondanks é é n duidelijk onder­ scheid: I n h e t ene geval hebben we met een stuk officiële wetenschap te maken; i n h e t a n d e r e geval m e t een stuk oppositionele. D a t h e t offi­ ciële Marxisme/Leninisme i n de so­ cialistische landen de funktie v a n legitimatie moet vervullen, werd al lang geleden door Marxisten zelf gesteld bijvoorbeeld door H e r b e r t Marcuse (Die Gesellschaftslehre des sowjetischen Marxismus, N e u ­ wied/Berlijn 1964) en O s k a r Negt (Marxismus als Legitimationswis­ senschaft, Inleiding t o t Debo­ rin/Bucharin, Kontroversen ü b e r dialektischen u n d mechanistischen Materialismus, F r a n k f u r t a.M. 1969). Tot n u toe is de volledige uit­ schakeling v a n een onafhankelijk en kritisch marxistisch denken in de oosteuropese landen niet gelukt. De lange lijst van linkse of marxisti­ sche wetenschappers die gedwon­ gen werden n a a r h e t westen t e emi­ greren, moet telkens weer worden verlengd. Men denke a a n de gebroe­ ders Medwedew (SU), a a n Brus en Kolakowski (Polen), Pelikan en Mlynar (CSSB), Bloch e n B a h r o ( D D R ) . . . De kritische Marxisten die wel i n de oosteuropese l a n d e n bleven en proberen politiek aktief

Jörg Ghmbowski en Wkn Boerboom bezig te zijn, hebben vaak repressie­ ve maatregelen t e verduren. Voor­ beelden zijn Jacek K u r o n en Karol Modzelewski in Polen, die in h e t kader v a n h u n open brief a a n de Poolse Verenigde A rbeiderspartij (van 1970) een grondige marxisti­ sche analyse v a n de kritische toe­ standen in Polen leverden en die n u weer in de K O R respektievelijk de vakbond Solidariteit aktief zijn n a h u n b a n e n t e hebben verloren en herhaaldelijk in de gevangenis t e hebben gezeten. Een a n d e r voor­ beeld is de scheikundige en filosoof Robert H a v e m a n u i t de DDR, die t r o u w e n s in zijn als 'Dia­ lektik o h n e Dogma?' (Reinbek 1964) gepubliceerde kolleges h e t officiële

—.—­ . . —

—

—

Geen ideologisch onderwijs onderwijs in de marxistische wijs­ begeerte durfde a a n t e vallen en belachelijk te m a k e n . O p de cover van dit boekje is t r o u w e n s een foto van H a v e m a n in een meer dan d r u k bezochte kollegezaal t e vinden. Alhoewel h e t Marxisme in Oost­ E u r o p a door de identifikatie m e t officiële p r o p a g a n d a gevaar loopt geheel in diskrediet t e komen ­ h e t teruglopen van zijn invloed in dissi­ d e n t e n k r i n g e n wijst erop ­ k a n ons inziens de afkeer v a n de s t u d e n t e n in Lodz slechts als afkeer v a n o n ­

TAS­sers 2D groen en geel over aktie voor crèche Een handjevol TAS­arbeiders bij secretariaat en bureaus van het college van bestuur 'die simpel hun werk doen' is dinsdag 3 maart jongstleden uit sijn vel gesprongen. 'De TAS­sers van 2D' ergerden sich groen en geel aan de ­ was het niet door een hunner basen C . de Niet als 'lu­ diek' bestempelde ­ ratelende, toeterende, fietsende en ballen­ gooiende moeders­met­babies­ en­peuters­vóór­een­crèche­in­ aktie, die hun demonstratievrij­ heid op hen botvierden in plaats van op het college self. Dat von­ den sij namelijk. Ze hadden werkverhinderd moeten werken en dat is slechts voor luiaards een koud kunstje. En, omdat sij als 'anonieme gedupeerden' selfs door hun eigen vertegen­ woordigers in de universiteits­ raad over het hoofd sijn gesien, pakten se pen en papier voor een convocaat voor een rob­ bertje overleg met hen. Op de wijse van kamervragen aan de minister. Zes in getal. Een 'ludie­ ke' demonstratie, ja, ja, is het mede daarom dat de raad so unaniem achter de door de PKV­ studentenfraktie ingediende viotie­voor­een­crèche­per­1­ september ging staan? En waar­ om was de TAS­fraktie voor? Nee, 'het spreekt vanself dat we het niet over de crèche self heb­ ben'. Weet u, leden van de TAS­ fraktie, wel wat 'ludiek' bete­ kent? Vindt u het 'ludiek' als 'de­

„

monstr er enden' in hun crèche­ decor, de werkruimten van dese TASSERS domineren'? En dan niet alleen door hun aanwesig­ heid, maar door 'soveel mogelijk lawaai' en 'door met opeet voor enkele kamerdeuren een wellfa­ re­act op te voeren met de daar­ bij behorende verfblikken, lap­ pen en papier; door tegen de ­ vanwege het lawaai dichtgehou­ den ­ deuren van dese TASSERS de kindertjes besig te houden met een balspel'? Kunt u sich voorstellen dat we dit alles als 'agressie, ja, als onrecht' erva­ ren? Het college van bestuur self was toch de 'aangesprokene', wij toch niet! Echt, 'werkverhinde­ rend demonstreren werkt nega­ tief. De arbeidslustige TAS­sers (J.J. Teunissen, H. v.d. Berg, J. Schuijt, P. Brasik, B.G.K. Krij­ gen, F. Postema, A.C . van Wage­ ningen) voelen sich in hun kruis getast/ in hun kuif gepikt. Leo Bijlmer, fraktievoor­ sitter van de TAS in de UR vindt de reaktie van de TAS­sers nogal overtrokken. En de fraktie heeft sijn stem heus niet laten afhangen van dese aktie, zegt hij. Bijlmer sal met de kon­ taktpersoon van de ontevreden TAS­sers, Mvr. van Wageningen gaan praten. Daar moet het maar bij blijven, vindt sijn frak­ tie. TAS­fraktielid J.Knol: "De sop in de kool niet waard." (J.v.d.V)

—

?* —ii^­ f. .jg^

'«iHHav"^K:^"­iir—mi M H H A k' UftA«

—

1

J^^ M^^t j^mt^

——

^ijj^

p—v­^­M .

^

F

/ / /

CT" 7—rx. ƒ

—~7

7

V-

13

t

/ / / / ^ / (­^

ties blijft a a n een hogere fase van de kommunistische maatschappij voorbehouden. D a n namelijk heeft h e t algemene vormingsniveau een zodanig peil bereikt, d a t de schei­ ding van hoofd­ en handarbeid, h e t verschil tussen leidinggevende en geleide arbeid, tussen stad e n h e t platteland opgeheven k a n worden. Tot dan zijn één­mansleiding, strik­ te hiërarchie, akkoordionen enzo­ voort 'noodzakelijk'.

f— [

kritische intellect

t

L­ L_ CZ

f—

/ c

cz r­ r

/ i_ / / (

z^

" c: L_

r~ f [_

.

'

*

L_

c:

Marx achter de sonwering:

'Half open'

derwijs in overheersende ideologie begrepen worden. D a t zij ook een decentralisatie v a n de beslissingen over wetenschapsbeoefening (van de ministeries n a a r de universitei­ ten) en v a n WUB­achtige hoge­ schoolbesturen eisen, k o m t i n de nederlandse k r a n t e n niet goed uit de verf (Herald Tribune). O n s in­ ziens rechtvaardigt dit de konklu­ sie, d a t de s t u d e n t e n a k t i e s dezelfde k a n t op g a a n als de studentenbewe­ ging in h e t westen. Tenslotte nog enkele o p m e r k i n g e n over de inhoudelijke aspekten v a n de officiële politieke ekonomie v a n h e t socialisme zoals we deze in een a a n t a l leerboeken (vanaf h e t eerste, nog door Stalin geïnspireerde, v a n 1953) in weinig veranderde vormen k u n n e n vinden. I n principe wordt de socialistische ekonomie als sys­ teem zonder antagonistische (fun­ damentele) tegenstellingen afge­ schilderd. Belangentegenstellingen tussen individu, bedrijfskoUektief en maatschappij lijken niet t e be­ s t a a n . Beweerd wordt a l t h a n s d a t zij door doeltreffende materiële sti­ mulering in overeenstemming k u n ­ n e n worden gebracht. V a n d a a r d a t geen noodzaak voor onafhankelijke organisaties op basis van afzonder­ lijke ekonomische belangen be­ staat. H e t socialisme is volgens de theorie, n e t als h e t kapitalisme en ondanks de planning, onderworpen a a n objektieve wetmatigheden ­ dus onafhankelijk v a n h e t bewust­ zijn. M e n k a n deze wetmatigheden begrijpen en toepassing v a n deze wetmatigheden ligt bij de hoeders van de enige wetenschappelijke ' W e l t a n s c h a u u n g ' . En d a t is de par­ tij. Weliswaar k a n zij fouten m a ­ ken, m a a r d a n zijn diepere inzich­ t e n in de objektieve noodzakelijk­ heden vereist en geen k o n k u r r e r e n ­ de m a c h t s c e n t r a . De ideologische betekenis v a n wetten als bijvoor­ beeld de ekonomische grondwet van h e t socialisme, de wet v a n de volstrekte overeenstemming van de produktieverhoudingen m e t h e t k a r a k t e r van de p r o d u k t i e k r a c h t e n

en de wet v a n de p l a n m a t i g e pro­ portionele ontwikkeling v a n de ekonomie, k a n zonder grote moeite aangetoond worden. De verwezenlijking v a n een a a n t a l emancipatorische elementen u i t marxistische gedachten wordt tel­ kens weer op de lange b a a n gescho­ ven en a a n de ­ zonder meer als pro­ gressief beschouwde ontwikkeling van wetenschap en technologie ­ gekoppeld. De opheffing v a n een hiërarchische arbeidsverdeling en beloning n a a r 'objektieve' p r e s t a ­

W a n n e e r de Poolse s t u d e n t e n ­ de aktuele ekonomische problemen en sociale s p a n n i n g e n voor ogen ­ niets voor een theonebeoefening voelen w a a r i n deze symptomen van maatschappelijke tegenstellingen ten gunste van rooskleurige ideolo­ gische verhalen v a n tafel verdwij­ nen, d a n is d a t m a a r al t e begrijpe­ lijk en t o o n t a a n d a t h e t kritische Intellekt zich levend weet t e hou­ den. Tegen de a c h t e r g r o n d v a n h e t v o r e n s t a a n d e zal h e t niet verbazen d a t de vakgroep P E M O indertijd bij h e t overleg m e t h e t fakulteitsbe­ s t u u r over de nadere invulling v a n de s t a t u s v a n h e t vak vanaf h e t begin op h e t s t a n d p u n t heeft ge­ s t a a n d a t h e t vak volgens h a a r niet verplicht zou moeten worden. A ls de i n h o u d niet meer a a n t r e k t , m a a r als een vak m e t k u n s t ­ en vliegwerk c.q. m e t m a c h t in s t a n d gehouden moet worden d a n pleiten s t u d e n t e n terecht voor afschaffing. D a t geldt in Polen en d a t geldt hier ook. (Tilburgs Red)

Hogeschoolblad,

GUPD,

Kamercommissie:

Geen spreiding micro­electronica Een meerderheid van de vaste Ka­ mercommissie voor Wetenschaps­ beleid heeft minister Van Trier per motie verzocht om zijn voornemen tot spreiding van het centrum voor micro­elektronica in heroverwe­ ging te nemen. D it kwam naar voren op de commissievergadering van negen maart, waar de minis­ ters Van Trier (Wetenschapsbe­ Jeid), Van Aardenne (Economische Zaken) en Albeda (Sociale Zaken) hun standpunt over de invoering van de chips toelichtten. Zoals bekend h a d V a n Trier eerder h e t voorstel gedaan om niet é é n m a a r drie c e n t r a voor micro­elec­ tronica in t e richten. Eén in Delft zowel verbonden a a n T N O als de TH, een bij de T H in Twente en ten­ slotte een bij de T H in Eindhoven die tevens o n d e r de hoede v a n P h i ­ lips zal vallen. Een werkgroep be­ s t a a n d e u i t vertegenwoordigers van de overheid, h e t bedrijfsleven en de drie Technische Hogescholen zal deze ideeën uit moeten gaan werken. Opmerkelijk hierbij was

d a t de p l a n n e n v a n de minister sterk afweken v a n de oorspronkelij­ ke adviezen v a n de commissie R a t ­ h e n a u . D a a r n a a s t ging hij toen niet in op de kritiek van met n a m e L a n ­ sink (CDA) en M e r t e n s (D'66). Van A a r d e n n e liet weten een voor­ stander t e zijn van één enkele vesti­ ging en wel i n Eindhoven. 'Bij P h i ­ lips bestaat n u e e n m a a l de grootste expertise en bestaande kennis'. De Kamercommissie verzet zich hier­ tegen o m d a t de k a n s d a n groot is d a t h e t bedrijfsleven direct n a a r Philips s t a p t als h e t g a a t om invoe­ ring v a n micro­technologie. ' H e t ligt voor de h a n d d a t dit bedrijf hier geld a a n gaat verdienen, en d a t is dacht ik nooit de bedoeling geweest' aldus h e t commissielid E p e m a (PvdA). Van Trier is niet erg enthousiast over de voorgestelde motie. Hij zei d a t bepaalde elementen ervan niet verenigbaar waren rr ­'t zijn stand­ p u n t . 'Met n a m e h e t voor onbepaal­ de tijd uitstellen v a n de invoering van de centra, d a a r h e b ik moeite mee'. (Red.).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen