Ad Valvas 1980-1981 - pagina 361

5

AD VA(­VAS — 10 APRIL 1981

Biochemicus prof. R. J. Planta (VU):

"Ik vind niet dat je met DN A­proeven ingrijpt in de schepping" Het recombinant DNA ­on­ derzoek staat weer in de belangstelling. In de eerste plaats omdat de eisen waaraan het laboratorium moet voldoen verlaagd zijn. Verder komt er vol­ gende maand een facultair studium generale aan de V.U. over dit onderzoek. Een reden om eens te pra­ ten met de biochemicus Prof. dr. R.J. Planta, een bekende naam op dit ge­ bied. Het recombinant DNA ­onderzoek moet de mogelijkheid gaan creerea om erfelijke afwijkingen te corrige­ ren, de genetische manipulatie Daarnaast kan men deze tech­ nieken gebruiken by de productie van medcijnen, zoals insuline voor de behandeling van suikerziekte Ook streeft men ernaar in de toe­ komst toepassingen te vinden voor de landbouw Om aan dit onderzoek te mogen doen moet een laboratorium aan speciale veiligheidseisen voldoen Deze eisen zijn er om het ontsnap­ pen van gevaarlijke bacteriën te voorkomen Volgens vele vaklieden zijn deze kansen nihil, volgens an­ deren aanwezig De laboratoria zijn ingedeeld m vier niveau's C I tot C IV Cl is voor het minst gevaarlijke onderzoek en C IV voor het meest gevaarlijke onderzoek, hoe gevaar­ lijk dat dan ook mag zijn Eind maart jongstleden zijn de normen waaraan de laboratoria moeten vol­ doen verzwakt en ongeveer gelijk gebracht met die in andere landen Hebben de veranderingen van de richtlijnen invloed op het onder­ zoek binnen de VW Prof Planta Eigenlijk nauwelijks, we hadden een project dat op C II niveau was ingeschaald en dat nu teruggebracht is op C I niveau In feite is het werk wat we doen al geruime tijd op CI niveau Ik heb al jaren geleden gezegd dat ik mij afvraag of er m de toekomst wel behoefte is aan laboratoria van ho­ gere niveaus omdat aan deze proef geen noemenswaardig, bekend risi­ co verbonden is en dat na de erken­ ning van dit risico­vrije aspect er Advertentie

<s><g> > ^ ^

%

met onze studentenpas komt u ver over de minimum loongrens De Vakaturebank UITZENDBURO 1 |Van Baerlestraat 45 ­ Amsterdam! Tel 020 765246 Vijzelstraat 55 ­ Amsterdam

Tel 020 229214

Harry Endendific een terugschaling zal plaatsvinden Dan weet ik niet wat voor experi­ menten je in vredesnaam moet uit­ voeren in een C IV laboratonum, zoals dat in Heidelberg staat' De proeven blijven dus hetzelfde, maar de veiligheidseisen nemen af Zijn ze helemaal niet zo gevaarlijk'' 'Ik denk dat ze inderdaad gedaan worden en dat ze kunnen plaatsvin­ den in een C II laboratonum Je kunt eigenlijk geen proef meer be­ denken waarvoor je een C III labo­ ratonum nodig hebt' Hoe staat u tegenover de strengere eisen die aan de Universiteit van Amsterdam worden gehanteerd'' 'Ik geloof met dat daar op dit mo­ ment strengere eisen worden ge­ hanteerd dan hier Na de hoge eisen in het begin zijn ze naderhand toch wel iets bijgedraaid Het probleem ligt zo, je kunt het met elkaar eens worden over het inschalingsniveau van de recombinant DNA , maar dan blijft er nog ruimte bestaan over wat precies een C I of een C II laboratonum is Omdat de lokale instanties vrij autonoom zijn kon men per gebied verschillende eisen stellen Dat is ongewenst, en ik heb in een eerder stadium aan het de­ partement kenbaar gemaakt Er is nu wel een richtlijn uitgegeven waarin in grote lijnen wordt gedefi­ nieerd wat een C I of een C II labo­ ratonum IS '

pover, te beperkt om dat ooit te kunnen realiseren Indirect zouden deze proeven op de lange duur daar wellicht toe kunnen leiden, want we krijgen dankzij deze proeven in­ zicht in de organisatie van de genen by hogere organismen, inclusief de mens Je moet het zo zien, iemand die over een twee meter hoge lat spnngt IS met op weg naar de maan Het gaat my om het verschil in afstand, de richting mag dan wel juist zyn, de sprong die hy maakt is in verhouding tot de afstand die hy feitelyk zou moeten afleggen onge­ looflyk klein De hoeveelheid vreemd DNA die men by een "gast­ heer" kan inbrengen is met de te­ genwoordige techniek hooguit een paar procent van wat er al aanwe­ zig IS Met die kleine hoeveelheid is men niet in staat complexe eigen­ schappen te veranderen Die beper­

»? '

^

'We komen dan by"" de vraag, gryp je eigenlyk met in m de scheppmg'' Dan zeg ik dat je theoretisch ge­ sproken wellicht ingrypt in de ge­ netische constitutie van bestaande wezens, maar ik vind met dat je ingrypt m de schepping Je maakt geen nieuw organisme'

Niet op'n eiland Vindt u dat met vakkundigen op dit gebied hun mond moeten houden'' 'Nee, dat vind ik absoluut met On­ derzoekers leven met op een geïso­ leerd eiland Zy moeten zich ge­ woon bewust zyn dat het werk wat zy doen in principe toegankelyk is voor elke vorm van discussie Het onderzoek moet onderworpen zyn aan de vraagstelling van de maat­ schappelyke pnonteit en dat je al­ tyd bereid moet zyn verantwoor­

oorzaken, namelyk dat er een groep tegenstanders was die een oneven­ redig grote invloed heeft gehad ge­ let op het kleine aantal dat ze verte­ genwoordigde, aan de andere kant hebben de onderzoekers minder ef­ fectief gesproken Ik denk dat, en dat zou je als een tekortkoming kunnen aanmerken, te weinig on­ derzoekers in Nederland tot hun verantwoordelykheid hebben gere­ kend om aan de discussie deel te nemen Door deze afwezigheid is de indruk ontstaan dat er meer proble­ men aan dit onderzoek kleven dan het gennge aantal onderzoekers dat deelnam wilde laten blyken.' 'Myn angst is nu dat een aantal mensen een les trekt uit deze dis­ cussie en zegt als wy ooit weer een ontwikkeling tegenkomen waarvan ze denken dat deze vergaande re­ percussies kan hebben, dan houden ze de kaken op elkaar Ze hebben geleerd wat de negatieve effecten kunnen zyn van een uit de hand gelopen discussie zoals by de recom­ binant DNA ­problematiek Nega­ tieve effecten byvoorbeeld by myn kinderen op school "Jouw vader doet gevaarlyke proeven " Ook by lezingen die ik heb gehouden had je reacties waarvan je zegt, hoe is dit in godsnaam mogelyk' Kennelyk is dit 'item" alleen al voldoende om je te kwalificeren als een onverant­ woordely^e idioot die alleen zyn eigen hobby nastreeft en met bereid

if*

U juicht de internationale gelijk­ trekking van de richtlijnen toe'' 'Helemaal gelijkgetrokken is het nog niet, de nchtlijnen in Neder­ land zijn nog steeds de strengste ter wereld Maar het niveau vergeleken met A merika is nu practisch wel gelijk geworden'

Ethiek Er IS aan de VU een commissie Ethiek en Wetenschapsbeoefening waarvan u lid bent Komt het DNA­ onderzoek daar aan de orde'' 'In het begin wel, zo'n twee jaar geleden toen de commissie begon­ nen IS, tegenwoordig niet of nauwe­ lijks meer In deze commissie kwam men tot de conclusie dat de molecu­ lair biologen blijk hadden gegeven zelf een vnj hoge ethische norm te hanteren Zy stellen de proeven vooraf zelf ter discussie om met elkaar tot bepaalde afspraken te"^ komen dat bepaalde proeven niet worden gedaan Het punt is eigen­ lijk niet als een probleem gezien en derhalve met verder door de com­ missie behandeld' De discussie blijft dus binnen deze faculteif 'In feite met, ik heb verschillende lezingen gegeven naar aanleiding van vragen die gesteld werden Om­ dat ik regelmatig voorlichting gaf m het openbaar over deze proeven IS er nooit erg veel behoefte geweest om daar deining over te maken Er IS nooit, althans met m termen zoals het m Nederland elders heeft plaatsgevonden een vurige discus­ sie geweest Er waren een aantal gezonde vragen waar ik graag op wilde antwoorden en dat heb ik gedaan Nee, er is geen sprake van enige discussie op het moment' Zijn er voor u persoonlijke ethische bezwaren'' 'Nee, geen enkele ' Ook niet bii het ingrijpen in geneti­ sche processen'' 'Het wordt zo langzamerhand wel duidelijk voor een grotere groep mensen dat het ingrijpen in geneti­ sche systemen meer suggereert dan er in feite aan de hand is De gedachte datje met dit soort proe­ ven ooit kunt komen tot de beïn­ vloeding van de genetische con­ structie van de mens is een misvat­ ting Deze techniek is daarvoor te

king leidt my tot de uitspraak dat deze experimenten op geen enkele wyze een aanzet kunnen zyn voor proeven die een mgrypen m de genetische constitutie van de mens mogelyk maken '

Alleen corrigeren U heeft geen bezwaren tegen erfe­ lijkheidsbeinvloeding'' 'Dat hangt er van af A ls het gaat om concrete defecten, erfelyke de­ fecten m een mens dan denk ik dat als we de technieken zouden bezit­ ten om die defecten te corngeren ik er voor zal zyn Een verdergaande beïnvloeding zou ik afwyzen omdat ik denk dat je voor je het weet bent gekomen by de moeilyke vraag wat IS goed voor een organisme'' Daar zyn uiteraard zeer verschillende opvattingen over Een dictator die meer belangstelling heeft voor krachtige maar met al te slim den­ kende slaven, heeft daarover een heel ander idee dan andere men­ sen ' Tegen zuivere lichamelijke bein vloeding heeft u dus geen bezwaar'' 'Uitsluitend wanneer het gaat om correctie van pathologische afwy­ kingen Ik zou de correctie van de erfelykheid van suikerziekte, wan­ neer het mogelyk is, aanvaardbaar vinden Ik denk datje daarmee veel ellende kunt besparen ' En de correctie op erfelijke geestelij­ ke afwijkingen'' 'Als het een relatief eenvoudige, goed te localiseren af wy king is, die leidt tot duidelyk lichamelyke pro­ blemen dan zeg ik, ja Ik zeg tegen elke andere vorm nee ' Zijn er bezwaren vanuit de chris­ telijke levensbeschouwing''

dmg af te leggen over het werk Natuurlyk kan er irritatie ontstaan wanneer er op minder wetenschap­ pehjke gronden by het grote pu­ bliek de discussie uit de hand loopt De discussie m Nederland, waaraan ik zelf vry intensief heb deelgeno­ men IS voor my een voorbeeld van hoe het uit de hand kan lopen De emotionaliteit hoort met thuis in een echte discussie Er i;» te weinig op zakelyk en wetenschappelyk ni­ veau gesproken Ik denk dat het de taak van de onderzoeker is zyn geval zo te presenteren dat iedereen het kan begrypen Voor elk onder­ zoeksproject IS dat mogelyk om het vertaalbaar te maken naar buiten toe zodat je de mensen in staat stelt om de argumenten pro en contra mee te nemen Is het de schuld van de onderzoekers dat deze discussie, volgens u uit de hand liep'' Ik weet met of je van een schuld­ vraag kunt spreken Het had twee

is om na te denken over wat hy de samenleving kan aandoen vanwege de risico's ' Het derde deel van de facultaire studium generale 1980­'81 van de faculteit wiskunde en natuurwe­ tenschappen gaat over DNA ­on­ derzoek Op het programma staat 1 mei: Documentaire 'De Truc' voor NCRV gemaakt m m v de Vrye Universiteit 8 mei: Maatschappelyke discussie over de beheersbaarheid van DNA­ onderzoek Spreker Leo Jansen (lid van de Tweede Kamer voor de P P R ) 15 mei: Het nut van recombinant DNA­onderzoek nu en in de toe­ komst Spreker prof dr R J Plan­ ta (Biochemie V U) 22 mei: Forum over nsico's m b t ontwikkelen en toepassen van DNA­technologieen Op 1 mei IS de plaats van samen­ komst KC137 in het W N gebouw en op de andere dagen Q 1 12 Het duurt van 11 30 uur tot 12 45 uur

Zomeruniversiteit

vrouwenstudies

Van 29 juni tot en met 4 juli is er in de Oudemanhuispoort m A mster­ dam een Zomeruniversiteit Vrou­ wenstudies Tydens de zomeruni­ versiteit komen onderwerpen als seksualiteit technologie cultuur, onderwys en sociale bewegingen aan de orde in de vorm van werk­ groepen Daarnaast zyn er twee fo­ rums enkele lezingen over byvoor­ beeld marxisme en psycho­analyse, een informatiemarkt en bovendien in en naast het programma film, muziek theater en tentoonstel­ lingen De nadruk ligt op het wer­ ken in kleine groepen, maar het programma wordt zo opgesteld dat

er ruimte overblyft voor informele contacten Deelname van mannen aan de zo­ meruniversiteit IS met pnncipieel mtgesloten, al naar gelang de acti­ viteit en de wensen van de deel­ neemsters zal er gelegenheid zyn om m naar sekse gescheiden groe­ pen te werken Het definitieve pro­ gramma van de zomeruniversiteit verschynt in mei Voor meer infor­ matie en vooraanmelding kan men terecht by het secretanaat van de zomeruniversiteit, Herengracht 508, 1017 CB A msterdam, telefoon 5252619

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen