Ad Valvas 1980-1981 - pagina 129

AD VALVAS — 31 OKTOBER 1980 mogen ook niet hun burgerrechten volledig uitoefenen. Ze kunnen niet gekozen worden, en mogen alleen kiezen onder bepaalde omstandig­ heden. Er wordt hen nog steeds veel onrecht gedaan. We kunnen het natuurlijk als een vooruitgang be­ schouwen dat de regering de kam­ pen sluit, maar er zijn ondertussen ook weer heel andere politieke ge­ vangenen bijgekomen, meer van de islamitische zuilen, jongeren en ou­ deren. Zo gaat het door, omdat de strategie is: security and stability for the sake of development.'

Indonesische advocaat van politieke gevangenen hield wat verrassend gastcollege

Eredoctor mr. Yap balanceert op koord tussen kritiek en solidariteit Eén van de negen eredoktoraten die de VU ter gele­ genheid v a n h a a r eeuwfeest heeft uitgedeeld ging, zoals bekend, n a a r de Indonesiër Yap Thiam Hien, advokaat te Djakarta en adviseur van A mnesty International. Zijn optreden als advokaat van ei­ genlijk al bij voorbaat veroordeelden (Soebandrio, Latif) en zijn inzet voor de politieke gevangenen in zijn land ­ en dan vooral die van de mislukte coup van 1965 ­ vormde de belangrijkste motivatie voor dit eredoktoraat. 'Heldenmoed', 'onverschrokken inzet' zijn zo de kwalifikaties die hem voor dit werk (dat hem tweemaal in de gevangenis bracht) ten deel zijn gevallen. Wat voorzichtiger waren de geluiden die opstegen vanuit de studentenpers van de VU. Plaatste prof. Verkuyl deze erepromotie in de lijn van die van Martin Luther King, Beyers Naudé en Dom Helder Camara, in studentenkringen vroeg men zich af of de 'kritische solidariteit' (Verkuyl) van mr Yap met de Republik Indonesia niet eerder gezien moet worden als een (te?) compromisachtige gezindheid ten opzichte van de autoriteiten. Zo ver­ geleek men bijvoorbeeld het feit dat mr. Yap nog altijd in staat gesteld wordt zijn beroep uit te oefe­ nen met de omstandigheid dat de Indonesiër die als eredoktor geweigerd werd (Pramudya A nanta Tur) jarenlang gevangen zat op Boeroe en niy nog altijd in huisarrest wordt gehouden. Het gastkollege dat Yap ter gele­ genheid van het hem verleende ere­ doktoraat verzorgde voor de juridi­ sche fakulteit had in dit licht een wat verrassend karakter. Vooral degenen onder zyn gehoor die spe­ ciaal waren gekomen om nu eens uit te vissen hoe het met het kri­ tisch gehalte van de kersverse doc­ tor staat zullen aanvankelijk opge­ keken hebben van de thematiek van de lezing. Weinig analyse, veel persoonlijke ontboezemingen over het kleine verschil tussen wat dan heldenmoed heet en lafheid. Beel­ dende omschrijvingen van angst en paniek in een omgeving die alleen door spaarzame aanduidingen als 'Sawahs' en 'uniformen' aan Indo­ nesië deed denken. 'Zweet breekt je uit, maar je mond is droog, slikken gaat moeilijk, je wilt schreeuwen en gillen maar je keel is gesnoerd. Als de woorden uitkomen dan klinken ze schor en rauw. Je vergeet alles en allen, je voelt je alleen. Hei zijn alleen gevoelens en Instinkten die je beheersen. Op het moment datje tegenover de bedrei­ ging van wat gebeuren gaat staat dan ben je een enkeling. Je bent een stuk natuur geworden. Kun je op zo'n moment nog geloven? Kun je nog denken aan Jezus' kalmerende woorden: vrees niet ik ben met je? Mijn ervaring is, dat kan je niet. Op het moment van onmiddellijke dreiging van geweld staat je ver­ stand stil. In je cel, wachtende, half verteerd door angst, dat men je komt halen om voor de inquisitor te verschijnen, gaat het nog wel. Dan heb je nog wel even tijd, even stilte met jezelf en met God. Dan praatje wel met God, en tegen je survival Instinkten in. Dan kan je bidden om genade, om vergiffenis, om sterkte. Maar daarna kan de vrees je toch nog overmeesteren en je maken tot een Petrus of een Judas.' 'Tijdens je antwoord flitsen dan de gedachten, waar zullen ze het eerst op je beuken, je kop, je oren, je rug­ gegraat. En dan kan het gebeuren dat je antwoorden geeft die je niet wil.'

'Laat mi] u een paar voorbeelden vertellen. 1966. Je wordt gevraagd om iemand te verdedigen die zo gehaat is dat men hem langs de wegen besmeet met van alles en nog wat. De zaal vol uniformen. Een onpopulaire man, die geen kans heeft om recht te vragen want de rechtbank is al bevooroordeeld, Barbertje moet hangen. Die tijdens het vooronderzoek al zo mishan­ deld IS, geestelijk, dat hij niemand meer vertrouwt, zelfs niet zijn eigen verdediger. En dan moet je over recht gaan praten. Over rechtvaar­ digheid, over procedures, over dat

omdat wij investeringen nodig heb­ ben.' 'Ik herinner mij een zaak van een Hollander die ik heb helpen verde­ digen. Hij was ontslagen door een buitenlands concern. Hij won zijn zaak in eerste en tweede instantie en in laatste instantie kwam hij bij mij. Ik heb de zaak verloren, tot mijn spijt. Vóór de beslissing verna­ men wij dat de ambassade de rege­ ring heeft getelegrafeerd: denk er om, deze machtige maatschappij met grote investeringen in Indone­ sië, als die deze zaak verliest zal dat zijn neerslag hebben op verdere in­ vesteringen.Een hoge ambtenaar is toen bij de rechter geweest. Omdat ik de bewijzen hiervan m handen had heb ik de president van de rechtbank gevraagd, of dat alle­ maal juist was. HIJ zei: Ja, maar wees maar niet bang, wü zijn onpar­ tijdig en onafhankelijk. Wij laten ons niet dikteren. Nochtans, wij verloren de zaak.'

ten graag anderen aan onze eigen normen en maatstaven van wat be­ hoort en niet behoort. Wij vergeten dat de wereld niet gelijk is, dat er maatschappijen zijn die niet vol­ gens dezelfde processen tot stand gekomen zijn als de onze, dat wij een heel andere traditie hebben van wat goed is en slecht.' Nationale trots vermag veel, blijkt wel. Kntici van buitenaf moeten zich van Yap matigen, maar dat neemt niet weg dat hij vervolgens met een, je zou haast zeggen oosters flegma ingaat op diverse konkrete vragen over de situatie in zijn land en zonder blikken of blozen de vuile was buiten hangt.'

Korruptie?Jazel(er Is er korruptie in de rechterlijke macht? Jazeker. Het is al zover met de korruptie dat ï­'­i^i­'

%

?!Ä

'a^ f ­fc­ ' , " ï s 'ff

*

' :*V­"K, '«.<

.'T­r­^; * V

Margreet Onrust

f'f

'VA''

de rechtbank niet konstitutioneel is opgericht, dat er geen appèl moge­ lijk is. En daarbuiten, als je naar huis moet gaan, de juichende, schreeuwende, gillende menigte. Je gaat rationaliseren, je denkt aan je eigen leven, je positie, vrouw en kin­ deren. Wat ga je dan doen. Als je tijd hebt om erover te denken, te bid­ den, dan gaat het nog wel, dan zeg je, het moet. En dan ga je door, met angst en vrees.'

^

'S'

,i.",,­,'­,«.;

Milieu­instituut VU stelt bevolking Uithoorn gerust

ijU

Kritiek op buitenland De solidariteit die Yap ­ ondanks alles ­ ontegenzeggelijk met de Re­ publik voelt verpakt hij in kritiek op het buitenland (waar ook niet altijd alles in orde is) dat Indonesië met een aantal van de problemen heeft opgescheept en nog op­ scheept: 'Ekonomische machten komen op zoek naar een goede plaats waar zij hun investeringen kunnen doen. Zonder te denken aan de arbeiders en hun gezinnen, zonder te denken aan veiligheids­ maatregelen, aan de vergiftigde stoffen die ze elke dag moeten in­ ademen, pollutie die over de sahwas gaat.' Begnp heeft Yap voor het feit dat mensen in dit soort omstandighe­ den tot opstandigheid komen, maar evenzeer 'natuurlijk' lykt hij het te vinden dat veel derde wereldrege­ ringen hierop de strategie van 'vei­ ligheid en orde' hanteren en men­ sen eerst in hechtenis nemen, alvo­ rens te gaan praten. In een opmerkelijke mengeling van begrip en kritiek breekt hij eerst de staf over de terreur van de angst die hierbij ontstaat: 'Die inzekerheids­ stelling kan vijf jaar duren, tien jaar, vijftien jaar. En vaak is het dan zo dat men dan geen vrienden meer heeft, geen familieleden meer die zich om hen bekommeren. Waarom? Omdat men bang is. Bang om ook verdacht te worden. Het is zo dat familie van een politie­ ke gevangene een streep zet achter de verhouding en zelfs verhuist naar een andere plaats, om maar niet in verdenking te komen tot de ongelukkige te behoren.' Maar aan de andere kant mag de buitenwereld niet te snel klaar staan met verontwaardiging, ook niet als hulp voor een groot gedeelte aan strijkstokken blijft hangen: 'Dames en heren, als er zulke toe­ standen gebeuren in een bepaalde maatschappij, dan zijn we natuur­ lijk in een ontwikkelde maatschap­ pij direkt verontwaardigd. Wij me­

' , " i ^i ' tf,

^ ^ ^f e fff

' f

*^

X. f f^­ />^'i

Mff

>

(.

Vreemden 'Een groot probleem voor deze vrij­ gelaten mensen is het psychologi­ sche. Ik heb een tijc^e gesproken met een van hen. Hij zegt, het is leuk om weer vrij te zijn, maar het is ook moeilijk, je moet je weer aan­ passen. Kinderen die volwassen zijn geworden, die je verlaten hebt toen ze nog klein waren. Na vijftien jaar beschouwen ze je als een vreemde. Wat komt die vreemde man nou hier doen? Hij doet niets, slapen alleen maar en veel eten van het weinige dat moeder op tafel heeft gezet. En moeder geeft extra dingen aan hem en niet aan ons. Deze man vertelt ook dat het niet alleen adap­ tatieproblemen zijn n\et de kinde­ ren, maar ook met de eigen vrouw. Er is dus nodig een soort van psy­ chologische therapie voor deze mensen. Maar waar haal je de psy­ chologen vandaan in Indonesië cüe bereid zijn om met deze mensen te werken. Het zijn tienduizenden mensen en ik geloof niet dat wij vijf­ honderd psychologen hebben in In­ donesië.' Maar wie uit dit alles de konklusie zou willen trekken dat officiële hulp aan Indonesië onbegonnen werk is, is bij Yap aan het verkeerde a.ires. Niet alleen geslingerd tussen vrees en geloof, zoals de titel van het gastkollege luidde, maar ook tussen kritiek en solidariteit (of nationa­ lisme tegenover die hollanders'') is zijn credo: geef ons tijd, en barm­ hartigheid.

A < ^

«£

^'A! , J P ' J ^

^ j i i .f ""^ 'ï ' li­»­* ' ï *t^

'

f f f

f f

f

ff

f f

het volk twijfelt aan de integriteit van de rechterlijke macht. Er be­ staan in het volk uitdrukkingen: handelsrecht noemen wij handelen in recht, bijvoorbeeld. Inderdaad, vong jaar is een advokaat door de vereniging van advokaten ge­ schorst omdat hy volmondig beken­ de dat hij in een strafzaak betaling kreeg niet van zijn klient, maar van het openbaar ministerie. Hij heeft maar vijf miljoen gekregen, zegt hij, en er was beschikbaar honderd mil­ joen. En dat was zo. Recht is vaak alleen voor rijken, en mensen met relaties. Voor armen en displaced persons is er niet veel recht. Een koUega zei: Is het ook zo met jou? Ik heb nooit een zaak gewonnen. Dat IS vaak de uiting van een eerlijke advokaat.' 'Deze' multinational corporations, dat zijn machtige politieke centra. Ze hebben veel geld, om hoge amb­ tenaren, die betrokken zijn bij het verlenen van de concessies, om te kopen. En de regering is erop uit om hen min of meer te beschermen,

'

Politiel(egevangcnen 'Het vrijlaten van de politieke ge­ vangenen van 1965 is inderdaad een kleine verbetering. Maar het is vooral een gevolg van grote druk van buitenaf, en een klein beetje van binnen. De regering heeft het niet zo graag gewild. Ik geloof dat er in vele koppen van de regering om­ gaat: laat ze maar kreperen. Het is voor mij ook bedenkelijk omdat ik zie dat deze vrijgelaten gevangenen niet een klein beetje kompensatie knjgen voor het leed dat hun on­ rechtvaardig is toegedaan. Ze wer­ den gevangen genomen zonder enig bewijs van gewikkeld zijn in de mis­ lukte coup. Veel van hen zijn niet eens kommunisten. Ze werden niet eens verhoord.' 'Maar nou ze vrij zijn zorgt de rege­ ring niet dat ze kunnen terugko­ men in de betrekkingen waar ze vroeger inzaten. Ze krijgen niet de gelegenheid hun huizen weer te be­ trekken, die nu in handen zijn van anderen. Ze worden ook niet gehol­ pen aan werk, want er zijn al zoveel werklozen, zegt de regering. En zij

In de gemeente Uithoorn zijn veel klachten over stankoverlast van de chemische industrie. Ook ma­ ken velen zich ernstig zorgen over uitstoot van kankerverwekkende stoffen. Voor het gemeentebestuur was dit aanleiding het Instituut voor Milieuvraagstukken van de VU te vragen een vooronderzoek te doen naar de milieu­hygienische omstandigheden in Uithoorn. Uit de gegevens van de schoolart­ sendienst concludeert het IVM nu in een dezer dagen gepubliceerd rapport dat althans onder school­ kinderen in Uithoorn niet méér klachten over luchtwegaandoe­ ningen (cara) voorkomen dan in Amstelveen en A alsmeer. Het uit­ voeren van een bevolkingsonder­ zoek naar het voorkomen van longkanker en cara lijkt het IVM bij de huidige stand van de weten­ schappelijke kennis niet zinvol. Op andere gebieden zijn naar de mening van het IVM onvoldoende gegevens voorhanden om verant­ woorde uitspraken te doen. Het IVM beveelt daarom onder meer aan metingen te laten verrichten naar het voorkomen van (mogelijk kankerverkkende) polycylische aromatische koolwaterstoffen in de buitenlucht en in het oppervlakte­ water van Uithoorn. Verdere aan­ bevelingen van het IVM­VU zijn het schoonmaken van de ernstige vervuilde wateren waarop tot voor kort geloosd werd, en het instellen van een coördinatiecommissie waann burgerij, gemeentebestuur en industrie zitting moeten hebben. Deze commissie zal alle activiteiten die uit de aanbevelingen van het IVM­VU voortvloeien moeten coör­ dineren, begeleiden en beoordelen. (Het rapport is verkrijgbaar bij het IVM­VU, postbus 7161,1007MC Am­ stelveen ä f 20,—.)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen