Ad Valvas 1980-1981 - pagina 339

AD VALVAS — 27 MAART 1981

7

UniversKeKen in dienst v« van technologische onderdrul onderdrukking De universiteit met de daaraan verbonden wetenschapsbeoefening is niet een geïsoleerd bolwerk van wetenden. Dit instituut is een fundamenteel onderdeel van onze maatschappij. Onvrede met onze maatschappij laat ook de universiteit niet koud. Democratisering, maatschappelijk relevant onderzoek, het besef van onze verantwoordelijkheid worden kreten die steeds meer de vanzelfsprekende antwoorden worden binnen de universiteit op vragen over kernenergie, kernwapens, chips of de universiteit als ivoren toren. Deze kreten worden echter de manipulaties die onze universiteit in haar wezen onaangetast houdt. Bemoedigende gebeurtenissen zoals een congres 'wetenschap en emancipatiebewegingen', vorig j a a r georganiseerd door studenten, dreigen snel weer verloren te gaan in de overweldigende praktijk van de universiteit. Studenten zitten weer achter hun boeken, in hun aktiegroepen of soms in een vakgroepbestuur of UR. Verspreid als ze zijn hebben de vaak zo krachtige woorden van het studentencongres nauwelijks een klankbord meer. De discussie over wetenschap, de universiteit en haar rol als maatschappijbevestigend, onderdrukkend of bevrijdend instituut moet doorgaan. Daarom ook dit artikel, uit onvrede met de universiteit en de wetenschap en ter inleiding op een lezing a.s. dinsdag in Van Eeghenstraat 90 over dit thema. Ik ben zevende jaars biologiestudent. Mijn studie stokt enigszins, lijkt na een enthousiast begonnen poging om iets te leren van de natuur te eindigen in full-time aktiewerk. De studie wordt hobby, de milieubeweging slokt alle tijd op. In het begin voel je je schuldig; plicht roept, de studie moet af, je ouders willen dat je doorgaat. Maar steeds meer kom ik tot de conclusie dat mijn praktijk niet in de universiteit hoort maar In een beweging. Steeds duidelijker wordt de universiteit één van de bolwerken die ik als bedreigend beschouw. Steeds duidelijker word ik doordrongen van de gedachte dat de universiteit een uitermate conservatief bolwerk van intellectuele machtshebbers is. Dat bolwerk levert de staat en de industrie de instrumenten en argumenten die onze maatschappij zo vernietigend maakt. Daarmee doel ik niet alleen op kernenergie of atoomwapens. Ik doel op het totale apparaat dat opgebouwd is om onze 'demokratle' met argumenten te vullen, onze economie draaiende te houden en de onderdrukking in stand te houden. Aan de hand van enkele voorbeelden zal ik mijn gedachtengang illustreren. Machteloosheid is een verschrikkelijk gevoel als je macht nodig hebt om een bedreigende ontwikkeling tegen te houden. Machteloosheid tegenover de energiemagnaten maakt je moedeloos. Gelukkig vond ik groepen mensen met wie ik een tegenstrategiekon opbouwen, in je eentje doe je zoiets niet. Die mensen zaten allemaal met dat probleem van de machteloosheid. De Lilliputs tegen de Gullivers. Op milieudefensie' ontvingen we regeringsnota's over energie. Die dikke pillen in moeilijke taal zijn onleesbaar voor mensen die niet ingevoerd zijn in de Vaktermen, die niet weten op welke wijze fouten van een redenatie versluierd kunnen worden. Omdat we allemaal een universitaire opleiding genoten viel ons dat vrij makkelijk. Stuk voor stuk ploegden we de nota's door, gaven reacties, schreven tegennota's, kwamen in de krant, op de radio en uiteindelijk nog voor een Tweede Kamer-commissie. We hebben ons best gedaan om een wezenlijke inhoud aan de energiediscussie te geven maar uiteindelijk bleek dat onze reactie m het geduw en getrek om energie, om politieke haalbaarheid en om argumenten in het niets verdween. Op de derde nota, de kernenergienota, zullen we niet meer de strategie van de tegennota volgen. We zullen nu ons eigen verhaal vertellen, voor een ieder begrijpelijk zonder wetenschappelijke valkuilen. Ik

mosfeer vastgehouden worden. Daardoor zou de temperatuur aan het aardoppervlak stijgen. Zo een temperatuursstijging zal resulteren in het smelten van poolkappen en het verschuiven van klimaatszones. Dit zou een ramp zijn waarbij bv. Nederland bijna geheel onder de waterspiegel zal verdwijnen. Die toenemende hoeveelheid kooldioxide komt voornamelijk van het verbranden van fossiele brandstoffen. Oceanen, ontbossingen, vulkanen en lange termijn klimaatsveranderingen spelen in dit proces een belangrijke rol. Dit is zeer grofweg de problematiek. Nu eens kijken wat onze regering hieraan doet in relatie met haar energiebeleid. Daar kunnen we kort over zijn; niets. Dat kan ook niet want de produktie van kooldioxide is onafwendbaar verbonden met het gebruik van fossiele brandstoffen. De enige manier om de kooldioxide produktie te verminderen is vermindering van het fossiele energiegebruik. De regering denkt daar niet aan. Ze stelt juist een toename van het fossiele energieverbruik voor.

Thfs de la Coul

Broeikas-effect U heeft vast en zeker wel eens van een 'broeikas-effect' gehoord. Door toenemende concentratie van kooldioxide in de atmosfeer zou steeds meer zonnewarmte binnen die at-

Maar hoe beweert ze dan het broeikasprobleem af te wenden?? Dat doet ze met FANTASIE!! Die fantasie heet onderzoek— Uit een gesprek dat we met een van de onderzoekers hadden die hieraan werkt bleek echter dat pas werkelijk duidelijk zal worden dat er inderdaad een broeikaseffect optreedt wanneer de temperatuur in onze atmosfeer stijgt. Dan is het echter te laat om rampen te voorkomen. Elke keer bleek onderzoek de oplossing te zijn voor alle pijnlijke problemen, zelfs als we weten dat we er niks mee kunnen doen. Maar wat dan? Een bont scala van antwoorden ligt klaar. Weten-

lezing Dinsdag 31 maart om 20 uur is er in VE 90 <Van Eeghenstraat 90) een avond over het thema 'De verzoeking van de wetenschap'. Het gaat dan om de vraag i^aar je als universiteit eigenlijk mee bezig bent. Wie en wat dient ze en dient zij überhaupt wel? Guido Linssen houdt die avond een inleiding over 'de universiteit: vrijplaats of supermarkt'. Linssen is vrijwel afgestudeerd in economie en natuurkunde en-is actief in maatschappij-gerichte bewegingen op natuurwetenschappelijk gebied en in de politiek. Hij zat o.a. in de werkgroep 'VU en energie'. Thijs de la Court, student biologie en aktief in Milieudefensie, leidt hiernaast de problematiek in.

' symbool wordt voor een technies gereguleerde toekomst is de 'chip'. Ook x3e Vrije Universiteit toont steeds meer interesse in dit stuk Illustrerend voor deze ontwikkemicro-electronika. De computer en ling is het volgende. Meneer Jansrekenmachine worden steeds meer sen woont in Heerhugowaard en onmisbare instrumenten in het wewerkt in Amsterdam. Elke dag vertenschappelijk onderzoek. Cursusspilt hij benzine in de file op weg sen over informatica propageren naar zijn werk. Op milieudefensie ongenuanceerd het gebruik van werd dit voorbeeld altijd gebruikt technieken die op die chips gebaom de simpelheid van een probleem seerd zijn. Lezingen en congressen weer te geven. Niet de snelwegen over chips puilen uit van geïnteresmoeten verbreed worden, niet het seerden. Een congres 'VU en energie' krijgt daarentegen nauwelijks aandacht. Chips, met de daarmee verbonden instrumenten, vormen de volgende stap in afhankelijkheid van multinationals en zijn onverbrekelijk verbonden met onderdrukking. Chips kunnen alleen geproduceerd worden door groeperingen die over veel kapitaal en kennis beschikken. Monopolisatie is in deze industrie dan ook een normaal verschijnsel. De chips, vaak geproopenbaar vervoer moet gei"ntensiduceerd in het rijke westen, worden veerd worden. Meneer Janssen vervoerd naar gebieden waar ze tot moet in Amsterdam gaan wonen. een functioneel verband geplakt en Däär ligt het probleem. Onze mogesoldeerd worden. Dit werk (asderne managers weten echter besembleren) vereist veel menskracht ter. Meneer Janssen zit daar best in en daarom gebeurt dat in gebieden Heerhugowaard. Hij kan daar blijwaar de lonen het laagst zijn; de ven en de firma waarvoor hij werkt vrije handelszones. In die gebieden, komt naar hem toe met behulp van die meestal in derde wereldlanden een computer terminal die hij geliggen, bestaan geen vakbondsrechwoon in de telefoonaansluiting ten, zijn de lonen extreem laag en plugt. D^t is geen fantasie, Exxon, hoeven de industrieën nauwelijks een energiegigant begint zich al bebelastingen te betalen. Zo kunnen hoorlijk thuis te voelen in deze industrie. Maar zo simpel is deze uit-^ de chips-fabrikanten onbeperkt de assemblage-arbeidsters (het zijn vlucht niet. Een ander voorbeeld: meestal vrouwen) uitbuiten. De arWaterzuivering zorgt ervoor dat beidsomstandigheden in deze fahet water niet meer schuimt. Het brieken zijn zeer slecht; het fijne voorkomt echter niet de geleidelijke montagewerk en de zure en kankerdegradatie van ons natuurlijk waverwekkende lijm maken het na een termilieu. Steeds meer oorspronkepaar jaar onmogelijk om aan de lijk schoon water wordt overtrokhoge produktiequota te voldoen. Na ken met een eenheidskleur van enkele jaren staan de vrouwen dus blauwwieren. weer op straat waar ze vaak door de Ontzwaveling kost veel energie en prostitutie-industrie verder worproduceert afval waar we geen weg den uitgebuit. mee weten. In Amerika weten ze hier en daar kolencentrales vrij In het rijke westen (en in de derde schone lucht te laten produceren wereld) worden de geassembleerde maar het daarbij geproduceerde afinstrumenten meestal gebruikt om val komt in kunstmatige meren teproduktieprocessen goedkoper te recht. De gipsdrap die deze meren maken. Dat betekent automatisevult lekt met haar zware metalen en ring en heeft massale werkelooskankerverwekkende koolwaterheid tot gevolg, denk maar aan de stoffen langzaam uit in het grondtextielindustrie. Uw rekenmachine water. Meneer Janssens zijn er duiof digitaalhorloge horen bij dit syszenden, geïsoleerd in hun slaapteem waarin de produktielijn wordt stad, overdag gekluisterd aan de beheerst door multinationals, steuterminal of kaartenbak, 's avonds nend op een systeem van uitbuiting aan de T.V. Je kunt hier niet van - hoge technologie in het centrum, een 'wet van behoud van ellende' lage technologie in de periferie. Zo spreken. Elke stap in de technokraziet onze nieuwe wereldorde er uit. tie vergroot onze afhankelijkheid. Ik ben geen doemdenker. IntegenMislukkingen, zoals kernenergie, deel, ik zie wel alternatieven. In die worden niet afgezworen. Ze worden alternatieven is geen plaats voor vastgehouden en aangevuld met deze universiteit. De kennis om die nieuwe, toekomstige, mislukkingen alternatieven op te bouwen hebben zoals bv. grootschalig kolengewe al. Dat ze alleen zo weinig opgebruik. bouwd lijken te worden komt doordat we ze niet herkennen. OpgeMaar het log universiteits apparaat propt in collegezalen, geïsoleerd in ziet aantrekkelijke relevantie schitde kantoren van de universiteit verteren en richt zich op de toekomst. vormt de wereld. Concurrentie en Ze steunt hierbij zwaar op het vooruitgangsgeloof dat een technokra- - hiërarchie, de dwang tot produktie, promoveren, het schrijven van vertie eigen is. Loost u vies water? Kom slagen, elkaar aanvallen op hoeeens langs en wij hebben wel een veelheden geproduceerd papier, refijn gereguleerd reinigingstechferenties. De status van de hoeveelniekje voor u. Luchtvervuiling? Na heid gelezen lectuur. Al deze zaken een beetje research en een goed vervreemden ons van mens- en miinnovatiebeleid zijn we ook daar lieuvriendelijke alternatieven. De wel vanaf! Het antwoord van de universiteit, hogeschool en wetenuniversiteit lijkt positief. Inderschappelijke produktie vormen het daad kan water gereinigd worden, model van ons denken. In het borookgas ontzwaveld worden en venstaande heb ik gepoogd duidekunnen terminals meneer Janssen lyk te maken dat dit denken ons in Heerhugowaard houden, geïsogeen uitzicht biedt. Voor mij biedt leerd in zijn luie stoel. de universiteit daarom ook geen uitzicht meer. Het blokkeert en verVU en chips vaagt het alleen maar. Een technologie die steeds meer het

Thuis achter de terminal

Onderzoek gebruikt ak zoethoudertje

verbaasde me en doe dat nog steeds over de rol die professionele deskundigen of het woord wetenschap in dergelijke nota's spelen. Het illustreerde voor mij de rol van de universiteit en was voor mij een reden om me bijna totaal van de universiteit af te wenden, me er zelfs tegen te keren.

schapswinkels worden opgericht, maatschappelijk relevant onderzoek moet in de universiteit toegelaten worden. Veel universiteiten Tichten instituten voor milieuvraagstukken op. Maar dat is nog steeds geen antwoord. Meer onderzoek gericht op kansarmen is natuurlijk goed. Maar het is een kleine stap die zo makkelijk misbruikt kan worden. De maatschappelijke relevantie wordt een kreet voor de legitimatie van het instituut universiteit en wetenschap. Met bijvoorbeeld de wetenschapswinkel is de praktijk van de universiteit zelf nog nauwelijks ter discussie gekomen. Waar vroeger de wetenschap of de universiteit achter de ontwikkelingen aanliep loopt ze nu steeds meer voorop. Kennis en hoge technologie worden de handelswaar van de toekomst. Moderne managers pleiten voor zo'n bewegelijke universiteit, nauw samenwerkend met het bedrijfsleven, op zoek naar, nieuwe mogelijkheden. Milieutechnologie is één van dit soort winstgevende mogelijkheden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen