Ad Valvas 1981-1982 - pagina 375

AD VALVAS — 14 MEM 982

7

CFO hield kadermiddag over toenemende 'privatisering' bij (semi-jovertieidsinstellingen

Brevet van onvermogen voor overheid die 'uitbesteedfomwille efficiency Onder druk van de bezuinigingen gaan steeds meer overheidsen semi-overheidsinstellingen ertoe over werkzaamheden die tot dan toe in eigen beheer werden verricht uit te besteden aan particuliere bedrijven. Daarbij gaat het dan om voor zo'n instelling „niet-specifieke" ondersteunende taken als het bewaken van de gebouwen en het schoonhouden ervan. Een belangrijke reden om tot die uitbesteding over te gaan zit hem in de lagere kosten die dit met zich mee kan brengen en in het vergroten van de zo gewenste flexibiUteit van de instelling. Je kunt immers, na afstoting van de eigen portiers en schoonmakers, de markt vrijelijk afzoeken op de relatief goedkoopste en beste leverancier van gespecialiseerde arbeidskracht en na vergelijking van diverse offertes het meest voordelige kontrakt afsluiten dat na verloop van tijd zo weer kan worden beëindigd. Taakinkrimping vormt op die manier geen enkel probleem en voor andere meer specifieke taken kan op eigen kracht meer ruimte worden gecreëerd. Het ei van Columbus in een krappe tijd zou je zeggen. Maar zo eenvoudig ligt het niet bleek eind april op de kadermiddag die de ambtenarenbond CFO voor haar leden in Amsterdam hield over „privatisering zoals dat met een mooi woord heet. De christelijke ambtenarenbond had voor drie sprekers gezorgd die elk vanuit hun ervaring met privatisering een bijdrage aan de diskussie leverden: CFO-hoofdbestuurder A. Kool, het CvB-lld van de VU, A.W. de Jager die het personeelsbeleid alhier in zijn portefeuille heeft en wethouder Spoelstra die het personeelsbeleid van Amsterdam mag uitstippelen. Kool had duidelijk de meeste reserves. Hij zette het uitbesteden van werk door de overheid en semi-overheid met het oog op bezuiniging af tegen die andere minstens zo belangrijke prioriteit van de overheid: het bevorderen van de werkgelegenheid. De drang by particuliere bedrijven om tegen zo laag mogelijke kosten te werken zal in vrijwel gelijke mate het aantal arbeidsplaatsen doen dalen als er wordt uitbesteed. Meer werklozen kost de gemeenschap ook weer geld dus wat schiet je eigenlijk op met bezuinigingen door middel van uitbesteding. Kool had trouwens zo zijn twijfels over de financiële voordelen van pnvatisering. Uit berekeningen is niet overduidelijk gebleken dat pnvatisering echt goedkoper is en beheersmatig prettiger. De twijfel maakt CFO kritisch. Hi) vond daarom dat het eventuele financiële voordeel gelijkelijk moet worden afgewogen tegen het voor de werknemer rechtspositionele nadeel. Een ambtenaar heeft immers een veel betere rechtspositie dan bijvoorbeeld een schoonmaker die onder de schoonmaak-CAO valt. De schoonmaker kan wat dat betreft dus beter in overheidsdienst blijven. De vakbondsbestuurder meende dat steeds grondig bekeken moest worden of de uit te besteden taak toch niet in eigen beheer kan worden uitgevoerd. Het IS toch eigenlijk een biiïvet van onvermogen aan de overheids- of semi-overheidsinstellmg als die zo'n taak niet even efficient en tegen dezelfde kosten kan doen als een particulier bedrijf.

Werkgelegenheid En wat het rechtspositionele aspect betreft- dat wordt meestal niet even zwaar gewogen als het veronderstelde financiële voordeel. Pikant detail daarbij is dat over het personele belang pas wordt gepraat als de beslissmg over al of niet uitbesteden reeds is genomen. En verder laat de ervanng zien dat vooral werk m de uitvoerende sfeer wordt uitbesteed. Het laagst betaalde werk, dat van de kantme-medewerker en de schoonmaker, wordt het eerst weggepnvatiseerd Als zou aan hun werk minder behoefte bestaan en voor hen een gelykwaardige plaats binnen de werkgemeenschap niet nodig zijn Zo'n houding wijst de CFO af Zonder garanties voor behoud van arbeidsplaatsen vindt de vakbond überhaupt privatisering geen begaanbare weg. VU-bestuurder De Jager, die op persoonlijke titel en mede vanuit zijn jarenlange ervaring btj het bedrijfsleven sprak, keek heel anders tegen de zaak aan. Het uitvoeren van niet-

Jaap Kamerling specifieke taken by een (semi-)oveiheidsinstellmg moet onderwerp van diskussie kunnen zijn. Pnvatisering kan voor een deel gezien worden als de omkering van een proces waarbij de overheid veel taken naar zich toe heeft getrokken. Dat heeft te maken met de groei van de welvaart in de afgelopen decennia. Veel van die taken zouden echter ook door het bedrijfsleven kunnen worden gedaan, de overheid heeft zich soms in een oneigenlijke concurrentiepositie geplaatst. Hoewel de menmgsvomiing over en met name de oppositie tegen privatisering een sterk ideologisch karakter heeft dient volgens De Jager het bedrijfsorganisatorische aspect niet uit het oog te worden verloren. De overheid is in onze geïndustnaliseerde maatschappij in veel opzichten groot ondernemer geworden. De politieke keuze ligt in principe tussen een centraal geleide planeconomie en een gemengde waarbij overheid en bedryfsleven elkaar aanvullen. De Jager wilde uitgaan van de laatste mogelijkheid.

Bedrijfleven flexibeler Vervolgens stelde hy de groei van het overheidsapparaat tegenover die van het particuliere bedrijf Bij de overheid is die groei veelal een autonoom proces. Bi) het bedrijfsleven zie je iets soortgelijks maar de positie van een bedrijf op de markt speelt een sterke rol. Wordt er winst gemaakt dan neemt de bedrijfsomvang meer toe dan overeenkomt met de produktiegroei. Gaat het echter slecht dan wordt er al gauw gesproken over afslanken en het afstoten van oneigenlijke taken. Wat dat betreft is de overheidsinstelling die met door het marktmechanisme wordt gedwongen, minder flexibel dan het particuliere bedrijf, waar steeds alles opgebracht moet worden uit de produktie. Om de flexibiliteit bij de overheid toch te kurmen verhogen nam De Jager de stelling in- beperk je als non-profitorganisatie tot je specifieke taak en besteed zoveel mogelijk nietspecifieke taken uit aan daarin gespecialiseerde bedrijven tenzij je die in eigen organisatie beter kan beheren en beheersen (naar kwaliteit en kosten van de dienstverlening) dan andere organisaties. Een belangrijk voordeel van uitbesteden vond De Jager tenslotte „al klmkt dat hard" dat je het werk kan afstoten als de taak in omvang vermmdert of de prijs en / of kwaliteit van de geleverde prestatie niet bevalt. En het „zelf doen" heeft tenslotte nog het bezwaar dat je een concentratie en vermenging van bevoegdheden hebt: geldverschafling, uitvoering en controle in één hand. Wethouder Spoelstra plaatste net als CFO-bestuurder Kool vraagtekens bij de financiële voordelen van privatisering. Als bedrijven onderling afspraken maken over de kosten is het maar de vraag of uitbesteden goedkoper is.

CFC-hoofdbestuurder

Kool aan im '• i.'ij' iM (/i hiixuimuMijij

Voordatje een beslissmg neemt moet je bovendien de kwaliteit van de dienstverlening -die bij uitbesteden niet beter hoeft te zijn- afwegen alsmede de personele konsekwenties voor de eigen organisatie. Geheel anders dan Kool vond hij dat je by privatisering alleen moet denken aan taken in de uitvoerende sfeer. En verder kan het alleen verantwoord gebeuren als het beleid, het scheppen van de kondities en de controle op de mtvoering binnen de overheidsorganisatie zelf plaatsvinden. De ambtelyke capaciteit moet daarop worden ingencht. De wenselijkheid om te privatiseren wordt mee bepaald door de mogelijkheden voor overheidsorganisaties om werkzaamheden al dan met in eigen beheer te doen. Hierbij speelt de omvang van de betreffende insteUing een grote rol. Steeds moet kritisch worden bekeken of uitbesteden wel nodig is. Bij de gemeente Amsterdam is bijvoorbeeld de bewakingstaak op een goed moment toch weer in eigen beheer genomen. By dit alles speelt op de achtergrond mee welke visie je hebt op de taak van de overheid. Hij noemde in dat verband het bevorderen van de publieke gerechtigheid. Er zijn overheidstaken die niet kunnen of mogen worden geprivatiseerd. Privatiseren hoeft per saldo geen verhes van werk te betekenen als je met eventueel vrijkomend geld weer arbeidsplaatsen elders schept.

lO'i <h' bond

bednjfles. Overigens hoorden we dat naast die gemeenteUjke nv de de eigen gemeentelijke schoonmaakdienst (onder de WSBZ) blijft voortbestaan. Waarmee je de merkwaardige figuur krijgt dat de gemeente Amsterdam zelf rechtstreeks schoonmakers in dienst heeft met de rechtspositie van ambtenaar én indirect via een nv. Voor de laatsten geldt dan echter de CAO voor de schoonmaakbedrijven zodat deze schoonmakers over een veel slechtere rechtspositie beschikken. Op de VU kom je dat trouwens ook tegen. Zo werken bij geneeskunde een aantal schoonmakers in dienst van de VU, terwijl het merendeel van de schoonmakers bij particuliere bedrijven werkt. VU-medewerker Glastra vroeg zich tenslotte af waarom schoonmaken onder VU-beheer eigenlijk duurder moet kosten als je beseft dat de VU m tegenstelling tot een schoonmaakbedrijf geen winst hoeft te maken. De Jager: „Zelfs als je bedenkt dat de

schoonmaakbedrijven ook nog BTW moeten betalen is uitbesteden toch nog goedkoper Een schoonmaakbednjf werkt efficiënter. Als het huidige ziekteverzuim bij de schoonmaakbednjven, waarmee de VU werkt, gehalveerd zou kunnen worden zou de VU het misschien even duur kunnen doen, begrepen we. Aan het slot van de middag hield een aanwezige de (semi-)overheidsinstellingen nog eens vermanend het brevet van onvermogen voor waarnaar zij solliciteren als hun wijze van beheersvoermg soms efficient werken belemmert en uitbesteden voordelfg maakt. Maar voor bepaalde met-specifieke taken mist de VU nu eenmaal de „expertise" zo luidt steevast de reactie in bestuurderskringen op de VU. Zijn oproep tot kostenbeheersing zal men hier echter zeker ter harte nemen.

Privatiseren binnen overheid Na de pauze kreeg een VU-jurist de gelegenheid de diskussie wat de nuanceren door te wijzen op de diverse organisatievormen die er liggen tussen de publieke en de particuliere sector en welke voordelen die bieden. Je kunt bijvoorbeeld denken aan nv's biimen het rijk die zich wel degeUjk op de markt oriënteren en daardoor eöïcienter werken. Neem bijvoorbeeld de Staatsmijnen. Privatiseren binnen de overheid is dus ook een mogehjkheid. Je hebt dan het voordeel van een directe relatie tussen uitgaven en Produkt of dienst zonder dat de werkelijke kosten versluierd worden door aUe mogelijke subsidies. Schiphol en Hoogovens, waarin Amsterdam participeert, zijn wat dat betreft ook voorbeelden, konden we van Spoelstra vernemen. Hü wees in zijn verhaal ook op de oprichting van een gemeentelijke nv voor het schoonmaakwerk. Hij was er blij mee dat de gemeenteraad daarmee uitbesteding van dit werk had voorkomen. Als hier en daar uitbesteding van schoonmaakwerk vanuit de gemeente toch nog vóórkwam, moest dat nu maar eens snel afgelopen zijn. Op de schoonmaakmarkt opereren namehjk nogal wat malafide

Zaterdag 15 mei

13.00 uur: Vanaf de Dam vertrekt Amsterdam fietst tegen de auto's. 10.00 uur: In het huis van de Nederlandse vrouwenraad, Lucas Bolwerkstraat 18 te Utrecht organiseert de NlO-verenigmg een bijeenkomst ter voorbereidmg van de tweede speciale zitting van de V.N over ontwapening.

Zondag 16 mei

12.00 uur: Studenten ekklesia in de Mozes en Aaronkerk 20.15 uur: Een Barokconcert in de Waalse kerk, Oudezijds Achterburgwal 159 met Reinhard Goebel, barokviool en Ton Koopman, clavecimbel. Toegang ƒ 15,- (CJP etc. ƒ 10,-). f40h9110 Dmsdag 18 mei 14.00 uur: De economische faculteit van de UvA, Jodenbreestraat 23 organiseert een lezing met o.a. prof dr. N.H. Douben over „Sociale uitkenngen- omvang, groei, consequenties voor de economie en mogelijke verbeteringen". 14.15 uur: Frank Bamaby spreekt in lOA-00 over „Non nuclear defence policies and defensive deterrence".

Donderdag 20 mei

20.00 uur: Jongerenvereniging SSRA organiseert een avond met de kabaretgroep „Beroerd" over met name de dictaturen in Zuid Amenka, Leidsegracht 108.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen