Ad Valvas 1981-1982 - pagina 149

5

AD VALVAS — 20 NOVEMBER 1981

Uit Swaziland teruggel(eerde VU­medewerl(er in diskussie:

1/Ve blijven dweilen met de kraan open' £ r moet aan de VU maar eens een discussie worden gevoerd of de scheikunde­faculteit wel moet doorgaan met haar projekt in Swaziland. Dat vonden de student­ assistenten Joke van Velzen en Harry van der Zant, die begin dit jaar werden uitgezonden naar het kleine land in Zuidelijk Afrika. Al na vier maanden schreven ze hun twijfels op papier en stuurden hun hartekreten naar het thuisfront. Nu, een paar maanden na hun terugkomst, hebben ze daadwerkelijk de discussie bij een breder publiek aangezwengeld. Woensdag 11 november jl. vond er op hun initiatief een forumdiscussie plaats in het scheikundegebouw, waar­ aan behalve door hen zelf werd deelgenomen door twee ex­uitgezonden wetenschappelijk medewerkers: Coen Stoll (projekt­medewerker van '78 tot '81, bioloog aan de VU) en Jaap Bregman (van '78 tot '80 in Swaziland, nu werkzaam bij de NUFFIC). Twee dagen later, vrijdag de dertiende, hadden we nog een gesprek: in het Tropenmuseum, waar even later een ,gezellige ontmoe­ ting" zou plaatsvinden van teruggekeerde en nog uit te zenden VU­medewerkers van en naar Zuidelijk Afrika.

Swaziland is een oud­Brits protecto­ raat, dat in 1968 poUtiek onaflianke­ lyk werd, maar economisch sterk ge­ bonden is gebleven aan buurland Zuid­Afrika. Het land wordt al sinds 1921 geregeerd door koning Sobhuza II: een volgens Coen Stoll niet onpo­ pulair leider, die het evenwel met de democratische spelregels niet zo nauw neemt. In '73 zette hij het parle­ ment buitenspel en verbood alle poli­ tieke partyen. Er Is nu een beperkt kiesrecht (alleen voor mannen), ter­ wijl alle kandidaten door de koning worden aangewezen. In het kader van de al acht jaar durende „noodtoe­ stand" is het verboden vakbonden op te richten en met meer dan tien men­ sen in vergadering bijeen te zjjn. Toch werkt het politieke systeem relatief met slecht, stelt Jaap Bregman, On­ danks de economische en structurele onafhankelijkheid van Zuid Aftlka probeert de regering volgens hem de invloed van het buitenland terug te dringen. En Coen Stoll zegt: „Ik denk dat de Swazi­regering serieus ztjn best doet om de economische aktiviteiten ten goede te laten komen aan de ontwikkeling van het land." De politieke situatie in Swaziland kwam tijdens de forumdiscussie uit­ voeng ter sprake, omdat vanmt de zaal twijfels werden geuit over het belang van het door scheikundigen begeleide projekt voor brede lagen van de bevolking. De suggestie dat door de VU opgeleide mensen voorna­ melijk bil Zuidaftikaanse bedrijven terechtkomen, werd krachtig tegen­ gesproken door Coen Stoll, die tijdens het nagesprek een aantal functies op­ somt die afgestudeerde bêta­weten­ schappers (kunnen) vervullen: bij de nationale elektriciteitsmaatschappij, het locale tractorplan, de suikerindus­ trie en de medische sector („vijfenne­ gentig procent van de studenten wil dokter worden"). Het VU­projekt „Science Pre Entry Course" (SPEC) bestaat uit het klaar­ stomen van een aantal geselecteerde middelbare schoolverlaters voor een studie aan een .hogere onderwijsin­ stelling, in de praktijk voornamelijk de bêta­faculteit van de nationale universiteit in Kwaluseni. Het ni­ veau­verschil in vakken als biologie, schei­ en natuurkunde tussen de mid­ delbare school en de universiteit is erg groot. Met het projekt wordt enerzijds beoogd meer mensen naar het hoger onderwijs te laten door­ stromen en anderzijds het l ^ e r en middelbare onderwijs op te krikken. Bit laatste door het stimuleren van goede leerlingen om leraar te wor­ den. Op papier is het een prachtig projekt, maar de praktijk is minder fraai, zo vernemen we van de mensen die er geweest zijn. Feit is weliswaar dat meer mensen een exacte wetenschap ztin gaan studeren (vöör SPEC ca. 40 per jaar, daarna ca. 80), maar meer leraren komen er nauwelijks. Het le­ raarschap is in Swaziland niet erg

ties bepalend. Harry: „Aan de ene kant heb je mensen die graag willen leren integreren, aan de andere kant heb je er die verbaasd ziJn dat een getal delen door twee hetzelfde is als vermenigvuldigen met een half. De twee student­assistenten beWeren zo gedesillusioneerd te zijn door hun ervaringen dat ze, wanneer hun de keuze wordt voorgelegd, tegen voort­ zetting van het projekt zijn. Harry: „Ik zeg niet dat we nooit met Swazi­ land moeten samenwerken, ook al is het beleid van de Swazi­regering niet

stateert tegelijkertijd dat het projekt steeds in goede richting wordt bijge­ steld. In de eerste plaats moet daarbij genoemd worden het deelprojekt „Science Teacher Upgrading" (STU) dat met behulp van het SPEC­team is opgezet. Veel middelbare schoollera­ ren worden zo via praktika, schriftelij­ ke lessen en tentamens bijgeschoold. In de tweede plaats is er het plan om de SPEC­cursus binnenkort op te zet­ ten voor andere opleidingen dan bèta­ wetenschappen. De landbouwfacul­ teit heeft al interesse getoond.

bêta-studenten bewuster te maken op andere dan natuurwetenschappelijke terreinen, zo bleek tijdens de forumdiscussie. Dat studenten in Swaziland niet gediend ziJn van al te direkte pogingen tot bewustmaking illustreerde Joke van Velzen: toen iemand eens een gesprek begon over de voordelen van geboortebeperking stond de hele klas op zijn kop. De Swazi-studenten zouden bijzonder weinig belangstelling voor politieke vraagstukken tonen. Joke van Velzen: , JDe toekomstige baan is alles voor ze. >

Simon Kooistra populair door de lage salarissen, de grote klassen en het slechte materiaal waarmee gewerkt moet worden. Van de mensen die op de universiteit te­ rechtkomen strandt een groot deel voortijdig, de SPEC­cursus ten sptjt. Een Mein aantal leerlingen, dat een SPEC­cursus heeft gevolgd, verdwijnt in de loop van de tyd naar het buiten­ land om daar een andere in Swaziland afwezige studierichting te kiezen. Harry van der Zant: „Het SPEC­pro­ jekt IS eigenlijk dweilen met de kraan open. Er zijn zoveel problemen in het middelbaar onderwijs en in het hele onderwijs van de natuurwetenschap­ pen dat je die met dat ene projekt nooit allemaal oplost." Joke van Vel­ zen: „'t Is een piramide die wijst naar de universiteit. De rest valt gewoon halverwege af. Twintigduizend kinde­ ren begiimen aan de basis, vijfhon­ derd komen er aan de top. Met de afvallers moet iets gebeuren, maar ik heb er nog weinig van gezien."

In het forum zaten v.l.n.r. Jaap Bregman, Joke van Velzen, UA.Th. Brinkman, Coen Stoll en Harry van der Zant. „We blijven natuurlijk dweilen met de kraan open", zegt Jaap Bregman, „maar we moeten er niet weggaan. Je kunt niet als VU daar komen en tegen de regering zeggen dat ze een ver­ keerd beleid voert, bijvoorbeeld dat ze het leraarschap aantrekkelijker moet maken door hogere salarissen te beta­ len. Dat is paternalistisch. Je moet uitgaan van de realiteit. Je mag wel suggesties formuleren en dat doen we ook regelmatig. Je moet dus niet te hoge verwachtingen stellen. Maar als ik SPEC vergelijk met andere ontwik­ kelingsprojekten, dan komt het er niet slecht af."

Een ander bezwaar van Harry en Joke betreft het grote verschil in kennisni­ veau binnen de SPEC­cursus. Elk jaar worden zo'n 120 leerlingen uitverko­ ren voor een cursus van een halfjaar. Elke school, ook de slechte, mag één leerling leveren; verder zijn de presta­

direkt gericht op het lenigen van de nood van de bevolking. Ik wil ook nog wel voor lief nemen dat SPEC maar een kleine rol kan spelen in het onder­ wijssysteem van Swaziland. Maar als ik merk dat het zelfs niet lukt om bijvoorbeeld jaarlijks veertig mensen te motiveren om te kiezen voor het leraarschap en op het platteland ak­ tief te zijn, dan zeg ik, er moet een ander projekt komen." Jaap Bregman en Coen Stoll hebben een optimistischer visie op de (moge­ lijke) positieve efiekten van het pro­ jekt, ook al erkennen ze de onvolko­ menheden die door Harry van der Zant en Joke van Velzen naar voren worden gebracht. Jaap Bregman wil wel kwijt dat de VU zijns inziens nooit goed heeft vastgesteld welke "de leer­ behoefte" van de Swazi­partner zijn in relatie tot de ontwikkelingsproble­ men in Zuidelijk Afrika maar hij kon­

vindt de minister dat er een tekort aan bereidwilligheid is om naar een ander min of meer verwant onder­ zoeksgebied om te buigen als dat voor de inhoud van het onderzoek van belang is. Wetenschappers hebben ook de neiging om te lang bü eeij instelling te blijven hangen. De woordvoerder van het departement zei dat het niet de bedoeling van de minister was te suggeren dat het in het buitenland beter gesteld zou zijn.

Honorering specialisten

zullen verdienen als hvm collega's ini de zogenaamde perifere ziekenhuizen. Dat verzwakt de concurrentie­positie; van de academische ziekenhuizen. Een positief punt noemt de LAD, datt de uit eigen vrije praktijk verkregen1 inkomens worden verdeeld door stich­­ tingen waarin artsen zelf zitting heb­­ ben. Alleen zouden dergelijke stich­­ tingen ook de inning van de declara­­ ties aan patiënten moeten overne­ men: Dat de minister dit door de^ ziekenhuizen wil laten doen, acht de LAD een inbreuk op het declaratie­ recht van de arts.

Flexibel

„Vrije markt, in wiens kraam te pas?" zo luidt de titel van een boekje dat de Nederlandse Vereniging voor een Nieuwe Internationale Orde (NIO) uit­ gebracht heeft. Het gaat over de kan­ sen voor de Nederlandse industrie en die in de ontwikkelingslanden bil een meer of minder vrije handelspolitiek. Op vrijdag 27 november wordt van 10.30 tot 16.00 uur in de Brakke Grond in Amsterdam een studiebijeenkomst over deze problematiek gehouden. Prof Louis Emmerij, rector van het Institute of Social Studies, zal dan commentaar leveren op de NlO­publi­ catie. 's Middags is er een discussie over het Nederlandse handelsbeleid met staatssecretaris Dik van Export­ bevordering. Het boekje is te bestel­ len door overmaking van ƒ 5,50 (Incl. porto) op gironummer 5453 t.n.v. NIOvereniging. Leliegracht 21 in Amster-

,^ich stieriljk vervelen"

Vorige week publiceerde Van Keme­ nade van Onderwas en Wetenschap­ pen een concept voor een honore­ ringsregeling voor universitaire medi­ ci. De Landelijke Vereniging van Art­ sen in Dienstverband heeft inmiddels afwijzend gereageerd op dit concept. De huidige bewindsman had vergele­ ken met zijn voorganger Pais al enige concessie gedaan aan de specialisten die werkzaam zijn in academische ziekenhuizen. Blijkbaar is dit nog niet voldoende. Het LAD heeft een aantal kritiekpun­ ten. Ten eerste wordt de werkings­ sfeer van de honoreringsregeling te beperkt geacht. Een goede regeling zou voor alle leden VEUI het medisch wetenschappelijk corps moeten gel­ den. Verder is de LAD van mening dat deze regeling niet ervoor kan zorgen dat de universitaire medici evenveel

In de felicitatiebrief die Van Kemena­ de van Onderwijs en Wetenschappen1 onlangs stuurde aan de pas gelauwer­ de Nobelprijswinnaar prof Bloember­ gen schreef de minister „U heeft in uwr loopbaan meerdere malen nieuwe ge­ bieden van onderzoek betreden en zo) een flexibiliteit getoond die in Neder­ land helaas te weinig wordt aangetrof­­ fen". Deze bewering was voor Folia1 Civitatis reden om naar verduidelij­ king te vragen. Via de Voorlichtings­ dienst Wetenschapsbeleid van ziJn de­ partement liet de minister weten datt hii inderdaad van memng is dat on­ derzoekers aan Nederlandse universi­ teiten en hogescholen niet flexibel1 genoeg zijn als het erop aankomtt onderzoeksplannen aan te passen aan1 financiële knelpunten. Bovendien1

De ooms, tantes, kortom de hele familie staat achter ze dat ze hun studie afinaken. Wij kunnen ons moeilijk in die situatie verplaatsen." Ontwikkelingssamenwerking blijkt in de praktijk niet altijd mee te vallen. Coen Sjwll: „Natuurlijk heb je er altijd wel ideeën over hoe het beter moet. 's Avonds biJ de borrel praatje er voortdurend over. Maar je kunt niet van de ene op de andere dag het universitaire onderwijs omgooien. De vraag voor ons als VU is of we een bijdrage leveren aan de verbetering van dat onderwijs. Dat doen we."

Weinig politieke belangstelling Ook om paternalisme te vermijden is Coen Stoll er niet voor via SPEC

Handelspolitiek

dam. Voor meer inlichtingen en/of opgave voor de studiedag: telefoon: 020-278888. Het boekje is bovendien voor 4 gulden te koop bij de VUboekhandel.

Marokkaanse mannen Het buurtcentrum De Meerpaal, Ie Schinkelstraat 28, organiseert elke zondagavond van 17.30 tot 21.30 uur Nederlandse les voor Marokkaanse mannen. Voor dit lesgeven vraagt het buurthuis enkele vrijwilligers. Inlichtmgen: buurtcentrum De Meerpaal, telefoon 799157, vragen naar Yolande of Ineke.

Huisvesting Staatssecretaris drs. W.J. Deetman van Onderwijs en Wetenschappen wil dat het wetenschappelijk onderwijs en het hoger beroepsonderwijs meer gaan samenwerken op het gebied van huisvesting. De bewindsman zei dit onlangs in een toespraak ter gelegenheid van het slaan van de eerste paal voor de nieuwbouw van de Ruksuniversiteit Limburg. De staatssecretaris voegde daaraan toe een beleid te zullen voeren dat gericht is op het zo goed mogelijk benutten van de ruimten en faciliteiten waarover het hoger onderwijs nu beschikt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen