Ad Valvas 1981-1982 - pagina 387

AD VALVAS — 28 MEI 1982

Kritisch solidair met Nicaragua óf vooral wantrouwig?

Het anti-kommunisme in Midden Ameriica als verwoestende ideologie „De meest verwoestende ideologie in Latijns Amerika is die van het anti-kommunisme". Een citaat van een bisschop te lezen in een recent rapport van Pax Christi over MiddenAmerika en door NOVIB-medeweker P. van Ginniken een paar weken geleden gebruikt op een forumdiskussie van de werkgroep Midden Amerika op de VU. Van Ginniken: „Het altijd maar weer door de heersende oUgarchie en de VS inspelen op dat anti-kommunisme heeft een verwoestend karakter op de feitelijke maatschappelijke diskussie. Die wordt daardoor vertekend en in een verkeerde kontekst getrokken. In plaatst van dat de problemen van de mensen in dat deel van de wereld het vertrekpunt vormen voor de diskussie wordt die sterk beheerst door de Oost West tegenstelling. De diskussie die middag op de VU maakte weer eens duidelijk dat ook in ons land zelfs gematigde politici als de Tweede Kamerleden H. Aarts van het CDA en in iets mindere mate J. de Waard van de PvdA zich in hun denken sterk laten leiden door een zelfde soort angst. Een rechtse dictator die het erg bont maakt zoals Somoza, ja dat is inderdaad niet netjes, maar als er dan vervolgens een moeizame revolutionaire fasezn intrede doet wordt er met argusogen gekeken of links wel keurig met onze westerse demokratieën in de pas loopt". „Beantwoordt een land even met aan onze eigen hoge standaarden van demokratle dan is men al gauw geneigd gesignaleerde schoonheldsfouten krachtig op te blazen en de diskussie over een fundamentele verandering van een maatschappelijk systeem te laten beheersen en vertekenen door die angst voor links zeker als dat zijn krachten bundelt en daarbij wel eens fouten maakt. Of zoals een diskussiant het treffend samenvatte In en

Werkgroep Midden Amerika De Midden Amerika werkgroep die het forum organiseerde dankt zijn bestaan aan een dringend appèl van twee indianen uit Guatamala die twee jaar geleden in verband met een Russell-tnbunaal in Europa waren en toen op de VU een boekje open deden over hun positie als indiaan m Midden Amerika tijdens het college ontvnkkelingsproblematiek. Zij vroegen de VU-studenten meer bekendheid te geven aan de situatie m hun landen en de studenten die zich daar inzetten voor de vrijheidsstrijd te ondersteunen De VU-studenten kregen zo de kans hun studie maatschappijbewuster op te zetten en hun onderzoek produktiefte maken voor groepen die in de verdrukking zitten. Ze kwamen er subgroepen over de rol van de christen-demokratie in Midden Amerika, de nieuwsvoorziening daar, een die in het kader van de samenwerking tussen VU en Nicaragua een curriculum ontwikkelde voor mensen die opgeleid worden voor de landbouwsector Dit laatste werd vorig jaar afgesloten met een manifestatie. Dit jaar staan er weer nieuwe groepen op stapel. Een groep gaat proberen de gezondheidsvoorzieningen van vrouwen in vluchtelingenkampen in El Salvador en Guatamala te verbeteren door een samenwerkingsverband tot stand te brengen tussen Nederlandse universiteiten en studenten dädr Verder komen er onder meer groepen over de positie van de indianen in Midden Amerika, de sociaal economische situatie in Mexico, het Nicaraguaans overheidsbeleid en de politieke stellingname van vakbond het CLAT Er zijn nog steeds liefhebbers voor de groepen nodig. Wie wil kan kontakt opnemen met de werkgroep.

Jaap Kamerling reaktie op CDA'er Aarts' „U gaat uit van wantrouwen totdat het vertrouwen is bewezen maar wij als landenkomité's geven mét sympathie voor een bepaalde ontwikkeling zo'n proces het voordeel van de twyfel. Aarts kon dat niet ontkennen". „Hy was teleurgesteld over met name de situatie in Nicaragua. Het zeer brede verzet tegen dictator Somoza had hem hoop gegeven op een plurahstische meervoudige demokratische samenleving na z;jn verdnjvmg van dne jaar later was die hoop voor een goed deel vervlogen- de Sandinisten werden de baas en de resterende groeperingen -waaronder zelfs mojonairswaren öf zelf weggelopen öf weggestuurd. En de pers was nu nog mmder vrij dan onder Samoza. J a de situatie van één krant, één party, één vakbond was nog met bereikt maar de junta was op de verkeerde weg. Dat proces moet worden gekeerd anders wordt het ons onmogeUjk onze steun voort te zetten". De bezorgdheid van de CDA'er spitste zich vooral toe op de „perfecte censuur" die er in Nacaragua zou ontstaan. Een censuur die echt niet altijd verdedigd kan worden met een beroep op de veiligheid van het land. Zo had Aarts bijvoorbeeld ook gezien dat een toespraak van kardinaal Glemp In Polen was gecensureerd. Ook kon hij niet begrijpen waarom er in Nicaragua een groep Indianen gedwongen moest verhuizen naar een plaats 200 km verder en had hij met nusnoegen gesignaleerd hoe niet-Sandimstlsche vakbonden moesten ploeteren in vergelijking met de Sandmistische vakbonden. „Als het om ZmdAfnka gaat staan wij op onze fundamentele vriheidsrechten maar hier ook. Wy wensen geen dubbele moraal". J. de Waard, zyn koUega van de PvdA, bekeek dit alles al wat milder. „Waar de druk van bmtenaf (de VS) zo sterk IS wordt een verhoogde mate van waakzaamheid uitgelokt". Hy vond de situatie in Nicaragua heihg vergeleken met de rest van Midden Amenka waar het geweld tot het grondpatroon van de samenlevmg lijkt te zijn gaan behoren en de mensen eraan gewend zijn geraakt hun recht met geweld te halen. Van Ginniken van de NOVIB kon de bezorgdheid van Aarts best begrijpen maar luj deelde haar beslist met. „De situatie in Nicaragua is van verschnkkelijk slecht verkeerd m verschnkkelijk veel beter" en hij wees daarbij op een recent Pax Chnsti-rapport dat zich lovend uitlaat op het punt van de fundamentele vrijheden m Nicaragua. ZIJ eigen organisatie wil kritisch solidair zijn met Nicaragua. Geen blinde samenwerkmg. Je moet elkaar kunnen bekritiseren maar dan wel vanuit

V.l.n.r. het CDA-kamerlid H. Aarts, PvdA-kamerlid J. de Waard de houding van solidariteit. Je moet wiUen begrijpen waarom iets zo gebeurt. Wil geloven niet dat mensenrechten in Nicaragua fundamenteel m gevaar zijn. Van Ginniken vergeleek de situatie daar met die m Nederland direct na onze bevrijding m 1945. Toen moest bij ons ook alles weer opnieuw ftinktioneren met vallen en opstaan (denk aan de plannen van pohtieke kopstukken en komngin Wilhehnma om het parlement slechts zeer beperkte macht te geven JK) en wij hadden nog met eens een burgeroorlog gekend. We moeten met direkt om een perfectionisme vragen in Nicaragua en niet redeneren vanuit onze eigen huidige normen en maatstaven. Onze visie op de vrije pers heeft te maken met onze vrije ondemeimngsgewijze produktie maar het omroepbestel m Nederland leert al dat een heel andere opzet bij de media ook goed mogelijk is.

CIA en pers Een lid van eén van de Midden Amenka-coimtés wees op de infiltratie van de CIA in de pers in Midden Amerika „De CIA bespeelt de kranten. Een foto van een juntaleider naast een hjk mikt duidelijk op een bepaald effect bij de lezer. We kennen bovendien h e t voorbeeld van Chili waar de CIA de regering Allende ten val bracht. Van Glnmken die de afgelopen tijd 13 jaar m Latijns Amerika heeft gewoond bevestigde de CIA-praktljken jegens de pers. En ook het PvdA-kamerhd De Waard gaf -hoe woUig ovengens ook- toe dat „de pers vaak gebruikt wordt in destabihsenngsprocessen". Aarts gaf zich echter niet gewonnen: „Dat kan allemaal wel maar je moet daar toch met te veel aan toegeven. Zo kun je altijd wel een kwade kracht noemen als rechtvaardiging voor censuur." Opmerkelijk in dit verband was het verwijt van een vertegenwoordiger van de vele in Nicaragua werkzame particuUere organisaties dat de Nederlandse poUtlci zelf zo eenzydig het accent leggen op informatie mt de officiële kanalen. Een soort zelfcensuur dus. Als de heer Aarts zich zo graag een volledig beeld wU laten vormen waarom neemt hij dan geen kennis van de schat aan informatie bij particuliere orgamsaties als de Zendmgsraad, de Vastenaktie, Solidaridad en de Novib, echt geen organisaties die achter de rode bamer aanlopen. Hoe zit het trouwens met de informatieverschaffing m ons eigen land? Welnu die gaat in Nederland dus erg eenzijdig, vindt Aarts verwijzend naar onze „geëngageerde journalisten! En op zijn beurt vmdt De Waard de informatieverschaffing door de landencomités eenzijdig al waait de wind met altijd konsekwent mt één pohtieke hoek. De suggestie om eens wat meer te rade te gaan bij de particuhere organisaties zal de heren dus te stade komen. Zeker als we van Van Ginniken horen dat de schaarse offi-

NOVIB-medewerker

P. van Ginniken,

ciële informatie slechts van één diplomatieke vertegenwoordiger in Midden Amerika komt en bovendien nogal gekleurd is. EigenUjk was ovengens iedereen in de zaal het er wel over eens dat Nederland z'n diplomatieke vertegenwoordiging m Midden Amerika moet uitbreiden. De officiële informatie die binnenkomt is immers volstrekt ontoereikend. Zowel Van Ginniken als de kamerleden juichten dan ook de bereidheid van minister Van der Stoel toe om te kijken of ons land niet in Nicaragua een eigen ambassade kan beginnen. Aarts: Nicaragua ontvangt per hoofd van de bevolking de grootste ontwikkelingshulp van alle ontwikkelingslanden Dan moet je natuurlijk wel goed op de hoogte zijn

Beleid onttreeÊa Misschien zou zo'n ambassade dan ook een aanzet kunnen gaan vormen voor een echt Midden Amenka-beleid van de Nederlandse regenng. Een regio- of geopolitiek beleid of hoe je dat noemt. De Waard was met erg te spreken over het huidige beleid. „Wat wij doen is vanuit onze eigen overtm-

Analyse Het g:aat in Midden Amerika niet om een conjuncturele maar een strukturele krisis. Er is sprake van een grote tegenstelling tussen enerzijds boeren, arbeiders en middengroepen uit de steden die economisch zijn gemarginaliseerd en zich daartegen verzetten en anderzijds een onbuigzame dominante klasse, zo schertste VUeconoom Jan de Groot de situatie. Na de bevrijding van de Spaanse overheersing en plundering begin vorige eeuw volgde met de onafhankelijkheid een periode van chaos met in het laatste kwart van de vorige eeuw het begin van de agro-export fase. De massale verbouw en export van bananen en koffie kwam van de grond. Er vond een concentratie van grond plaats, terwijl de kleine boeren van hun land werden verdreven om op de plantages te gaan werken. Alleen de koffieboeren behielden nog een stukje grond om buiten het plukseizoen nog wat te boeren. Op de plantages werd gewerkt met lage lonen, lange werktijden en een hoog tempo. De arbeid was zeer straf georganiseerd met toepassing van repressiemiddelen. De plantage-eigenaars waren zeer afhankelijk van de schommelingen op de wereldmarkt en crises werden afgewenteld op de arbeiders. In de jaren 30 ontstond daardoor groot verzet (van o.a. Sandino) maar het was nog weinig massaal en werd daarom met ruwe hand neergeslagen. Terwijl in de rest

VU-econoom

Jan de Groot en het

gmg kijken wat er gebeurt en vervolgens ad hoc standpunten Innemen. Soms ook met onvoldoende kennis." De Waard vond het daarom goed d a t er ook op universiteiten als de VU informatie wordt vergaard. Ver lijken we echter nog af te zijn van het regionale totaalbeleid zoals dat warm werd bepleit door de VU-economen Ruerd Ruben en Jan de Groot die zich uitvoerig met de situatie in Nicaragua hebben bezig gehouden. Een beleid dat ervan uitgaat dat de landen van de Midden Amerikaanse regio alle dezelfde historische achtergrond hebben (Spaanse overheersmg) en goeddeels dezelfde sociaal-economische ontwikkelingen van uitbuiting en slecht aangepast beleid hebben gekend. Dat rekening houdt met de diverse voorspelbare fasen die de verschillende landen m hun ontwikkelmg op verschillende momenten doorlopen. En waarbij men lering trekt mt de gebeurtenissen in de diverse landen zodat niet hoeft te worden gewacht tot de ontwikkelingen op een kookpunt (El Salvador) komen voordat pohtici m beweging komen maar er op naderende ontwlkkelmgen kan worden vooruitgelopen

van Latijns Amerika werd geëxperimenteerd met interne industrialisatie bleef het in Midden Amerika bij het agro-export model met de daarbij behorende sociale verhoudingen. Na WO II wordt dit model uitgebreid met enkele nieuwe Produkten (katoen, suiker, vlees). Wéér concentratie van land en uitstoot van boeren. Ook de kleine eigen boerenbedrijfjes moesten het opgeven en door de opkomende mechanisatie ontstond er nu ook een uitstoot van het land naar de steden. De economische kommissie van de VN doet in die tijd voorstellen voor een regionale industrialisatie aansluitend bij eigen grondstoffen en technologie. In plaats daarvan ontstaat er een import-vervangende industrie, transnationaal vanuit de VS georganiseerd en gefinancierd. Er komt weinig aansluiting op de eigen grondstoffen en de eigen input van de landen in Midden Amerika. Er worden veel machines ingevoerd, de nieuwe hoogwaardige industrie biedt weinig werkgelegenheid en is afhankelijk van buitenlandse deviezen die verdiend moeten worden met de agro-export. De nieuwe situatie levert opnieuw scheve inkomensverhoudingen op en bij krises verscherping van de klasseverhoudingen. Een middenklasse ontbreekt vrijwel. Boeren, arbeiders en een gemarginaliseerde middenklasse staan tegenover enkele dominante groepen die zich onbuigzaam tonen. Een analyse die volgens De Groot voor heel Midden Amerika opgaat.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen