Ad Valvas 1981-1982 - pagina 63

I

81

ADVALVAS —25 SEPTEMBER 1981

NOVIB, PEN en VU organiseren driedaags symposium over Derde Wereldliteratuur

Letterlijk luisteren naar stemmen uit Derde Wereld mislukken omdat ze niet aansluiten bij de leefsituatie en het waardepa­ troon van de mensen. Kulturele informatie over ontwik­ kelingslanden is dus belangrijk om een goede ontwikkelingssamenwer­ king te bevorderen, maar dat niet alleen. Deze informatie is ook van belang voor ons onderwijs. Een le­ raar die Turkse of Marokkaanse kinderen in zijn klas heeft, zou iets van hun literatuur moeten weten. Zodra je meer van iemand's kuituur weet, zie je 'm meer als medemens. Racisme bijvoorbeeld ontstaat door het gebrek aan informatie. In geheel andere bewoordingen brengt de Nederlandse schrijver Jaap Harten min of meer dezelfde boodschap, wanneer hy m de reeds genoemde NOVIB­folder zegt: 'Vele schrijvers uit de Derde Wereld ge­ ven ons inzicht en uitzicht wat be­ treft het wereldgebeuren, dat zich ver van Lutjebroek afspeelt, maar ongetwijfeld te maken heeft met onze direkte toekomst. Of het een pamflet, gedicht of roman betreft, de Europeaan die weigert kennis te nemen van het complexe leven in de Derde Wereld, behoort tot de domo­ ren die anno 9 mei 1940, op advies van minister Colijn, rustig zijn gaan slapen'.

Schrijvers, literatuurwetenschappers en ontwikke­ lingswerkers hebben elkaar gevonden in het geza­ menlijk organiseren van een symposium over Derde Wereldliteratuur. Van donderdag één tot zaterdag drie oktober zal de Vrije Universiteit het toneel zijn van een uniek kultureel ^festijn, waarin schrijf­ en dichtkunst uit landen in AÏfrika, Azië en Latijns Ame­ rika de boventoon zullen voeren. Daarnaast veel zang, dans, show, film, beeldhouwwerk, toneel en (panel)diskussies. Dragers van dit unieke gebeuren zijn de NOVIB (Nederlandse Organisatie Voor Ont­ wikkelingssamenwerking), PEN­Nederland (Poets, Essayists/Editors, Novelists) en de VU. Het idee voor de literaire Derde We­ reld driedaagse is ontstaan bij de NOVIB, die dit jaar haar 25­jarig jubileum viert. De NOVIB wil op deze wijze meer belangstelling wek­ ken voor de reeks romans uit ont­ wikkelingslanden, die ze sinds '75 in samenwerking met uitgeverij Het i Wereldvenster op de markt brengt I (de Derde Spreker sene). Overigens heeft deze reeks reeds veel succes I geoogst. Van de tientallen tot nu j toe verschenen boeken worden I jaarlijks zo'n veertigduizend exem­ I plaren verkocht. Eind vorig jaar ontving de redaktie de Dick Scher­ [ penzeelprijs, die jaarlijks wordt toe­ I gekend aan personen die zich ver­ I dienstelijk maken in de ontwikke­ I lingsjoumalistiek. De jury, die het [belangrijk zei te vinden 'dat wij lieren luisteren naar wat zij aan de [onderkant van de aarde ons te zeg­ Igen hebben', prees de redaktie als I spreekbuis 'naar een dove of slech­ I thorende Nederlandstalige wereld'. iGedurende het symposium kunnen Izowel 'slecht'­ als 'goed' horenden lletterlijk luisteren naar stemmen luit de Derde Wereld. Schrijvers en Idichters uit onder meer Zuid­Afri­ Ika, Indonesië, Uruguay, Chili, de Philippijnen, de Nederlandse Antil­ |len en Haïti zullen uit hun eigen verk voordragen en ingaan op de problemen waarmee ze moeten vorstelen. De eerste avond (donder­ dag) heeft een afwijkend karakter: Ter gelegenheid van de' Writers­in­ Pnson Day', die jaarlijks op één Oktober wordt gehouden, zullen Ne­ derlandse schrijvers gedichten van | n de Derde Wereld gevangen zlt­ ende kollega's voorlezen. Dr. Mine­

Simon Kooistra ke Schipper, sekretaris buitenland van PEN­Nederland: 'Ontstellend veel schrijvers verblijven in de ge­ vangenis. Een aantal wordt geëxe­ cuteerd, zoals in Iran, of verdwijnt zomaar, zoals in Argentinië. Het blijkt dat schrijvers minder kwets­ baar zijn als hun naam genoemd wordt. Daarom lezen we op het sjrmposium voor uit hun werk'. Mineke Schipper heeft ook deel uit­ gemaakt van de i'edaktieraad van de Derde Spreker Serie en ze is wetenschappelijk hoofdmedewer­ ker Algemene Literatuur Weten­ schap aan de VU. Ze vormt daarmee een personele unie tussen de drie organiserende instanties. De NO­ VIB heeft haar benaderd om het symposium op de VU te doen plaatsvinden. Samen met de vak­ groep Spaans en het Algemeen Cul­ tureel Centrum (ACC) heeft zij van Vü­zijde de zaak voorbereid. Op de vraag of Nederlandse universitei­ ten veel aan onderwijs in Derde Wereld­literatuur doen, antwoordt zij ontkennend: haar vakgroep is de enige die het onderwerp tot een spe­ cialisatie heeft gemaakt Zelf is ze gepromoveerd op 'het beeld van blanken in de Afrikaanse roman' (Van blanken kun je leren, zo haalt ze een Afrikaanse wijsheid aan, hoe je de macht in handen krijgt zonder datje het recht aan je kant hebt). Ze heeft enige tijd les gegeven aan de Université Nationale in Zaïre. Mi­ neke Schipper: 'Ik was er om Fran­ se literatuur te doceren, maar ik

5e Indonesische Wüly Rendra leest voor uit eigen werk.

Van het boek 'Xala' van de Senegalese schrijver Sembène Ousmane wordt vrijdag de gelijknamige füm vertoond.

vond dat ik niet om de Afrikaanse literatuur heen kon'. Hoe ver de literatuur van vroegere koloniale machthebbers afstaat van de Afrikaanse ervaringswereld illustreert ze aan de hand van wat een Keniase schrijver vertelde over een jongetje dat een Brits gedicht voorlas, waarin de woorden 'narcis' en 'sneeuw' voorkwamen. Op de vraag wat een 'narcis' was, ant­ woordde het jongetje: 'een klein vis­ je'. Hij wist niet beter. Ook de ik­ vorm van veel westerse literatuur schept volgens Mineke Schipper een enorme afstand tot de Afrika­ nen, die veel meer belang hechten aan de groep dan aan het individu. 'We zijn zo gewend om vanuit ons­ zelf te redeneren', zegt ze. 'Als we 't hebben over wereldliteratuur, be­ doelen we altijd westerse literatuur, niet een oud epos uit Indonesië of China. We hebben ons veel te veel ingeperkt in ons eigen kultuurge­ bied. In de muziek hebben we ons wel meer open gesteld voor vreemde invloeden, zoals de jazz. Ook in my­ stiek opzicht. De oosterse godsdien­ sten voorzien hier m een grote be­ hoefte. Maar in de literatuur zit nog steeds een gat. We zijn tot nu toe teveel om de Derde Wereld litera­ tuur heen gelopen'.

Eurocentrisme

Pf~^:f

Ze gebruikt het woord 'eurocentris­ me': de Europeanen hebben door de eeuwen heen hun kulturele nor­ men opgelegd aan wat zij noemen onderontwikkelde landen. Maar juist in kultureel opzicht zijn deze landen, zoals Simon Carmiggelt het m een NOVIB­folder formuleert, 'schatrijk'. Mineke Schipper: 'We kunnen veel van hun literatuur le­ ren. Kultureel gezien is onze ma­ nier van omgaan met landen in de Derde Wereld te veel een monoloog geweest. Misschien kan dit sympo­ sium bijdragen tot een dialoog. Ontwikkelingssamenwerking komt dan ook van de andere kant. Het begrip IS nu een eufemisme. Wij geven hulp en zij hebben 't maar aan te pakken. In technisch opzicht lopen we natuurlijk ver voorop. Maar we sturen niet alleen bagge­ raars _erL bruggebouwers. Dat is slechts één aspekt. Veel Projekten

Mineke Schipper is erg blij dat de Derde Spreker driedaagse op de VU wordt gehouden, omdat volgens haar de reputatie van de VU is aan­ getast door de Brookman­aff aire en de foute kontakten met Zuid­Afri­ ka. Het symposium vormt wellicht een antwoord op het verwijt dat nogal eens uit de Derde Wereld wordt gehoord en in de NOVIB­fol­ der wordt aangehaald: 'Ze hebben vaak over ons geschreven, maar ons nooit aan het woord gelaten'.

Programma symposium donderdag 1 oktober 19.45 uur: Opening door prof. Verheul (rektor VU) en Sjef Theunis (NOVIB). 20.00 uur­ PEN­poézieprogramma ter gelegenheid van de internatio­ nale 'Writers­in­Pnson Day'. Sipho Sepamla (Zuid­Afrika), Willy Rendra (Indonesië) en Carlos Maria Gutierrez (Uruguay) lezen voor uit eigen werk. Nederlandse schrijvers die gedichten uit de Derde Wereld lezen zijn o.a. Simon Carmiggelt, Mies Bouhuys, Mischa de Vreede, Margaretha Ferguson en J.B. Charles. Alle bezoekers ont­ vangen de bundel 'Stem van alarm, stem van vuur'. Nico Kussen­ drager leidt een vraaggesprek met schrijvers, waarop iedereen kan inhaken. vrijdag 2 oktober 9.30 uur: Lezingen van en diskussies met Antonio Skarmeta (Chili), Frank Sionil José (Filippijnen), Maryse Condé (Antillen) en Edris St. Anand (Haïti). 13.00 uur: 'Xala', een film naar het gelijknamige boek van de Senega­ lese schrijver Sembène Ousmane. 14.00 uur: Vier rondleidingen door de Derde Wereldliteratuur met: Mineke Schipper (Afrikaanse literatuur). Jan Peter Nauta (Latijn­ samerikaanse literatuur), Anton Wessels (Arabische literatuur) en Sjef Theunis (literatuur, kuituur en ontwikkelingssamenwerking). 17.30 uur. Zang, dans en show door groepen uit Guinee Bissau, Tur­ kije en de Molukken. 20 00 uur­ Judith de Kom presenteert een muzikaal programma met optredens van groepen uit Bah, Marokko, Uruguay, Cuba en Suri­ name. saterdag 3 oktober 9.30 uur Drie workshops over Derde Wereldliteratuur met mede­ werking van o.a. schrijvers, uitgevers en literatuurkritici. 15 00 uur en 17 00 uur: 'Droom op Apenberg', een toneelstuk van de Trinidiaanse schrijver Derek Walcott, uitgevoerd door het toneel­ gezelschap 'Tie 3'. Plaats: Soetenjntheater (Koninklijk Instituut voor de Tropen, Lmnaeusstraat 2). Een passe­partout voor de komplete driedaagse kost ƒ 50; CJP, studenten en 65H^: ƒ 25. U kunt ook een gedeelte bijwonen. Dan betaalt u: donderdagavond ƒ 15, mkl. de gedichtenbundel (CJP etc. ƒ 1 0 / 10) vrijdag overdag ƒ 30, mkl. de lunch (CJP etc. / 20 vrijdagavond / 10 (CJP etc. / 7,50) zaterdagmorgen ƒ 10 (CJP etc. / 7,50) zaterdagmiddag ƒ 10 (CJP etc. ƒ 7,50). Alle aktiviteiten, behalve zaterdagmiddag, vinden plaats m de aula of de foyer van de VU. Vrijdags wordt er gezorgd voor een simultaan vertaling m het Engels en Frans. Gedurende de gehele driedaagse is er m de foyer een tentoonstelling van houtsneden van de Zuidafrikaanse kunstenaar Motshile wa Nthodi. Voor meer informatie of opgave als deelnemer kunt u bellen naar het ACC (020-5484533) of de NOVIB (070-624081). Tenslotte: De Zuidafrikaanse dichter Sipho Sepamlaz geeft donderdag 1 oktober een kollege in het kader van de kursus Ontwikkelingsproblematiek. Onderwerp: Koloniale en post-koloniale ontwikkelingen in de Afrikaanse kuituur. Plaats: kollegezaal 8A-00; Tijd: 11.15 tot 13.00 uur. Toegang gratis.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen