Ad Valvas 1981-1982 - pagina 281

AD VALVAS — 5 MAART 1982

Hans Vos en Floris van der Ploeg van het Instituut voor Milieuvraagstukken:

'Soms gaan we met onze adviezen dwars tegen voorstellen autoriteiten in' „Om aan de maatschappelijke vraag naar inhoudelijk goed mUieu-onderzoek tegemoet te komen is het Instituut voor Milieuvraagstukken (IVM) noodzakelijk. Uit de fakulteiten komt dat niet voort. Dat heeft te maken met de wetenschapsopvatting die een bepaalde historie en traditie kent. Daarbij heeft de waardenvrijheid hoog in het vaandel gestaan, waarbij tegelijkertijd de maatschappelijke relevantie vrij laag is". Hans Vos (33) en Floris van der Ploeg (35) respektievelljk regionaal ekonoom en ekoloog en verbonden aan het met de VU verbonden Instituut, zien de toekomst van het IVM met een duidelijk optimisme tegemoet. Hoewel kernbewapening, werkgelegenheid, het op de tocht staan van de sociale zekerheid en het energievraagstuk, de milieuproblematiek in de publieke opinie naar een lagere plaats op de ranglijst hebben verwezen, benadrukken zij het belang van een zelfstandig milieu-instituut aan de Vrije Universiteit.

meeste instituten is het IVM niet interfakultair, maar valt het rechtstreeks onder het College van Bestuur. Dit heeft direkt te maken met de aktiviteiten: voor driekwart wordt het instituut van buiten gefinancierd middels opdrachten van departementen (Volksgezondheid en Milieuhygiëne, CRM, Economische Zaken, Verkeer en Waterstaat), milieugroepenngen (Natuur en Milieu, Verenigmg tot Behoud van Natuurmonumenten) en diverse andere instellingen als de Nederlandse Organisatie voor Zuiver Wetenschappelijk Onderzoek (ZWO), de Rijks Planologische Dienst en de Deltadienst. Van der Ploeg: „We zijn dus eigenlijk een kleine onderneming. We moeten steeds zorgen voor de werkgelegenheid De kennis die bij de medewerkers zit wil je vasthouden, dus je probeert steeds weer te zorgen dat er nieuwe Projekten birmenkomen voor die mensen". Deze positie van ruime externe Gnanciering brengt natuurlijk het gevaar met zich mee dat het instituut een soort onderzoeksbureau wordt, waarbij de wetenschappelijke kwaliteit van het onderzoek in het gedrang komt. Van der Ploeg en Vos onderkennen dat probleem, en wijzen eroOdaeSer 4e;eoes z8Jn om het wetenschappelijke peil te handhaven. Van

kaart van de ENCI spelen. Toen hebben wij gezegd, dat kan niet. Zodra het onderzoek afgelopen is moet het rapport openbaar worden. En daar hebben zij zich bij neergelegd". De rapportages aan de opdrachtgevers zijn niet de enige publikaties vanuit het Instituut. Vanaf het begin werd er een reeks uitgebracht onder de titel Verkenningen van het IVM, onderverdeeld in de ekonomische, de

milieuproblematiek, en al die aspekten zijn multi-disciplinair". Die multidisciplinariteit van het IVM brengt overigens geen koordinerende funktie met zich mee (althans niet birmen de VU), hoewel dat wel in de doelstelling geformuleerd wordt. Op veel fakulteiten (ekonomie, biologie, sociale geografie, chemie, geneeskunde, rechten) wordt specialistisch rmlieu-onderzoek uitgevoerd. Van enige integratie is geen sprake. Vos: „Dat is misschien een beetje zo, ja. Alleen de pogingen om dat te veranderen zijn tot nu toe op niets uitgelopen. Het miheu als begrip is niet binnen één discipUne te pakken. Op een fakulteit werkt men zo dat wanneer het mileu in het vizier komt, men dat met de eigen gereedschapskist te Ujf gaat". Van der Ploeg: „Niemand wil eigenhjk zijn eigen programma aanpassen. Als wij nou bijvoorbeeld vanuit een algemene optiek over een algemeen mlheuprobleem nadenken, en wij stappen naar de biologen en zeggen: Wij vinden dat jullie dat en dat specialistisch moeten gaan uitzoeken, want daar hebben wij wat aan, dan breken w;j in in het onderzoeksprogramma van die fakulteit. En daar wordt de onderzoekskommissie heel boos om, want daar hebben wij niet mee te maken. Zo werkt dat". Overigens blijkt dat verschillende bilaterale kontakten naar fakulteiten wel degelijk goed fiinktioneren, zoals dat met de ekonomische fakulteit.

IVM viert tweede lustrum

Om te onderstrepen dat het Instituut biologische en de chemische aspekdie plaats ook kan waarmaken zal de ten. Direkt resultaat van fundamenFrans Hogendoorn viering van het tweede lustrum niet teel onderzoek was ook het proefonopgemerkt voorbygaan. schrift van J.B. Opschoor (EconomiOp 17 maart 1982 zal onder de titel en dergelijke. Bij ons bestond vanaf sche waardering van müieuverontrei„Mili3u en ruimtemke planning" een het begin het idee: we laten de zaak mging) waarop h;j m 1974 promoveersymposium worden gehouden, dat zal zien vanaf de analysekant. Dus wat de. Bovendien heeft dezelfde dr. Opworden geopend door Ineke Lambersmeer afetandehjk, wetenschappelijk. schoor samen met IVM-collega Hacquebard, staatssecretaris van Bovendien geeft het wat diversiteit H M.A. Jansen en de Australier D.E. Volksgezondheid en Milieuhygiëne. voor studenten: hier een korte kursus, James „Economie approaches to enDit departement is altijd erg belangdaar een lange kursus". Die korte viron mental problems" (1978) gerijk geweest, en is dat nog, voor het kursus is inmiddels uitgegroeid tot schreven, wat dienst doet als handIVM. Begin 1971 gaf het toenmalige een zesmaands doktoraal bijvak Algeboek. De meest recente publikatie ministerie van Sociale Zaken en Volksgezondheid de Vrije Universiteit opdracht voor een „Methodenonderzoek naar sociale kosten en externe effecten van milieuverontreiniging". Onder meer dit onderzoek leidde in de loop van dat jaar tot de oprichting „Pootaardappels mooi, van het Instituut voor Milieuvraagstukken. Waddenzee mooier" Maar de opdracht van het ministerie Hoewel in de rapporten van het Instikwam natuurlijk niet uit de lucht tuut met politiek stelling wordt genovallen. Tot ver in de jaren zestig had men, wordt wel geprobeerd beleidser een vrijwel onbeperkte groei plaatsaanbevelingen te doen, die ten gunste gehad van ekonomie en welvaart. De zyn van het miheu. Soms gaan die daarmee gepaard gaande industrialiadviezen dwars tegen de voorstellen sering had een, tot dan onderschat van autoriteiten m. Hans Vos:,,Gedenevenverschijnsel: milieuverontreiniputeerde Staten van Friesland willen ging. Aan het eind van de jaren zestig een stuk kwelder indijken, een heel begon het besef door te breken dat goed gebied om pootaardappels op te men op het verkeerde pad zat, en de kweken. De Waddenveremging stelt daarop volgende periode bracht een dat dat overbodig is, dat het zonde omwenteling: 1970 werd uitgeroepen zou zijn van het gebied, een fourageertot natuurbeschermingsjaar, in 1971 en overwinteringsgebied voor vogels. verscheen het geruchtmakende rapEr is een inspraakprocedure geweest, port van de Club van Rome, en In 1972 waarbij zowel schriftelijk als mondevond de eerste Milieuconferentie van ling (hoorzitting) gereageerd kon worde Verenigde Naties te Stockholm den. Men presenteerde op een gegeplaats. ven moment van de kant van GS een nadere uitwerking van het probleem, Ook de wetenschappelijke wereld in inclusief wat zü noemden een kosten / Nederland moest wel reageren. In batenanalyse, omdat de Waddenver1971 werd het IVM het eerste universieniging had gesteld dat het niet rentair milieukundig onderzoeksinstidabel zou zijn. Hans Wos en Flons van der Ploeg: ,M'l^n-etsen hier laag Technisch is het al jaren mogelr/k koolmonoxyde en koolwaterstofgehalte tot een tuut in Nederland. De doelstelling werd „het uitvoeren van maatschapminimaal mvo te reduceren. Omdat de eisen hier lager zyn dan in de VS produceert Japan nu auto's van hetzelfde type metHet verschillende Instituut werd toen gevraagd een pelijk relevant milieukundig ondermotoren. bijdrage te leveren, en een werkgroep zoek, alsmede dit te stimuleren en te heeft toen die kosten / batenanalyse coördineren". Hans Vos: „Het ondermene inleiding in de milieukunde. der Ploeg: „Er wordt op het instituut van het IVM wordt een bundel opstel- doorgehcht. Die bleek van geen ]ta»t wijs werd overgelaten enerzijds aan Het Instituut, dat gehuisvest is in de de nadruk gelegd op de noodzaak om len die de titel Mozaïek vart de miUeu- te deugen, het was zelfs helemaal geen de interfakultaire werkgroep miheukleine maar gezellige barakl-en van in internationale tijdschriften te pu- problematiek meeknjgt. kosten / batenanalyse. Het was alleen kunde en anderzijds aan onze zusterProvisorium in, telt tussen de 20 en bliceren. Bovendien stellen we bij een maar een soort financieel r^^enscheinstelling van de Universiteit van Anj- 5 25 medewerkers. Het merendeel daar- opdracht als voorwaarde altijd een ma. ( sterdam. Die zijn in 1970 gestart met Multi-disciplinair van is op kontraktbasis aangesteld, zekere mate van openbaarheid. Men hanteerde subsidies uit Den een interfakultaire werkgroep milieuom voor een periode van drie maanDat mozaïek duidt met alleen de ver- Haag als inkomsten, als baten. Nou, kunde, die gericht was op onderwijs. den tot drie jaar aan een projekt te We laten ons niet leiden door de scheidenheid van milieuproblemen dat kan naaturlijk helemaal niet. DeZIJ 2ajn gekomen met de eerste grote werken. Sinds 1 januari 1982 telt het politieke voor- of afkeur van op- aan, maar evenzeer de verschillende ze bijdrage van het IVM heeft er mede milieukursus in Nederland". rVM 5,7 vaste formatie plaatsen. Eén drachtgevers". invalshoeken van waaruit die proble- toe bijgedragen dat de concessieaanDe eerste jaren was er een soort stilplaats is voor de beheerder (te vergematiek benaderd wordt. Vos: „Een is afgewezen, waarbij Van Agt zwijgende overeenkomst tussen de lijken met adjunktsekretaris op fakul- Hans Vos geeft toe dat er wel eens van de dmgen die bij ons hoog in het vrage de historische woorden sprak: poottwee universiteiten: de UvA zou zich teiten) de resterende vier voor de problemen zijn geweest omtrent die vaandel staan is de multi-discipllnari- aardappels zijn mooi, maar de Wadrichten op onderwijs, terwijl het acgroepsleiders van de vier groepen die openbaarmaking van onderzoek: teit van het onderzoek. Je kunt mi- denzee is mooier. .. cent op de VU op het onderzoek zou binnen het Instituut fungeren: de ekolieu-onderzoek ook best wel monoDit voorbeeld is door de medewerkers komen te liggen. Toch uitte zich in de nomisch-technologlsche groep, de disciplinair (vanuit één discipMne) onhet mUieu-instituut moeiteloos : loop van de jaren ook op de VU „de ekologische groep, de chemisch-toxi- „Dat was bij het Margraten-onder- derzoeken, maar dan mis je wel be- van aan te vullen met andere voorbeelden. zoek. De ENCI (Eerste Nederlandse ' wens om die geweldige kennis die kologische groep en de sociologische Maar zijn er nu ook werkelijk resultaCement Industrie) heeft een conces- paalde zaken. „Hij noemt het een werd opgebouwd in het doen van groep. Tot voor kort werd de funktie sie-aanvrage lopen voor het afgraven voordeel dat je niet voortdurend met ten geboekt, treedt er verbetering op onderzoek naar milieuproblemen, van direkteur uitgeoefend door de van het plateau van Margraten na één vakgebied te maken hebt: „Je in de slechte toestand van het milieu? door te geven aan studenten". Floris groepsleider van de chemisch-toxiko- 1990, om daar mergel te winnen. Nu is bent btina nooit bezig met te lopen Volgens Van der Ploeg stijgt die verI van der Ploeg: „De eerste kursus aan logische groep. Toen kompensatie langs gebaande paadjes die zijn uitgenog steeds, en het einde komt I de VU is gestart in januari 1978: een werd verkregen door de uitbouw van dat Plateau Margraten een natuurge- zet. Het komt uiteraard voor dat je vuiling met in zicht, maar het tempo algemene inleiding in de milieukunde, de onderwijskursus werd besloten de- bied, dus de gezamenhjke natuuror- methoden en technieken gebruikt uit nog het toeneemt is afgenomen. een korte kursus van drie maanden. ze dubbelfünktie te spUtsen. De nieu- ganisaties in Nederland wilden die je eigen discipline, maar het is bijna waarmee moet er onderscheid geHet heeft ruim vier jaar geduurd voor- we direkteur (voorlopig de laatste uit- concessie-aanvrage onderzoeken. Het nooit zo dat je ze helemaal kunt Bovendien worden tussen het milieu-hydat we dat door alle fakulteiten, kolle- breiding „omdat het anders zo on- argument van de ENCI was met name toepassen. Je moet altijd wel aange- maakt giënisch probleem (lucht-, water- en dat de werkgelegenheid gevaar zou ges van dekanen en wat al met had- overzichtelijk en onpersoonlijk past onderzoek verrichten". bodemverontreiniging) en het milieu den gestuurd. Er heerste het idee van: wordt") is deze week in dienst getre- lopen als die concessie-aanvrage niet als bron van het leven. door zou gaan. De opdrachtgever van we hebben al zo veel vakken, moet dat den. Volgens Hans Vos „verkeert deze laatons onderzoek. Stichting Natuur en En kollega Van der Ploeg vult aan: milieukunde er nou ook nog bij. De ste optie momenteel in een gevaarlijMiheu, wilde wat voorzichtig doen „Van de vijftien thema's van onderUVA doet dat toch al. Maar de UvA ke ontwikkeling. „Met de bestrijding met de openbaarheid van het rapport: zoek die het Instituut geformuleerd gaf een uitgebreide kursus. BovenVeel opdrachten gesteld dat onze uitkomsten inder- heeft, heeft er niet één betrekking op I dien gaat het daar sterk om maatBinnen de VU heeft het TVM een wat daad zo waren dat de werkgelegen- slechts één discipline. De meeste hebVervolg op pag. 11 schappelijke aspekten, aktievoeren aparte plaats. In tegenstelling tot de heid gevaar Uep, dan zou dat in de ben betrekking op aspekten van de

J

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen