Ad Valvas 1981-1982 - pagina 98

AD VALVAS

\

Gezien de snelle uitbreiding van het wetenschappelijk onderwijs in de laatste jaren is de groei van het aantal hoogopgeleiden betrekkelijk goed opgevangen. De 7324 akademici die thans werkloos zijn geven reden tot bezorgdheid. Het aanbod van akademici zal in de komende jaren toenemen, terwijl het vermogen om hen op te nemen in het arbeidsproces terugloopt. Beide faktoren zullen de akademische werkloosheid doen stijgen. Deze ontwikkeling mag zeker niet worden aangemerkt als een 'Hollandse ziekte'. Ook in het land van de 'onbegrensde mogelijkheden' Amerika wordt ernstig rekening gehouden met een 'oversupply of graduates' en de opkomst van een 'large class of underemployed graduates'. De toeneming van de werkloosheid onder hoogop geleiden kan men - met een ondertoon van spot aanmerken als de demokratisering van de werkloosheid. De problematiek van de inpassing van akademici in het arbeidsproces qua praktijk is nog te weinig onderzocht om er stellige uitspraken over te doen. Maar we kunnen het sprookje van de onmisbare akademikus wel vergeten. De tijd, dat de akademikus met breed gebaar plaats kon nemen achter het grote pallisander houten direktiebureau ligt achter ons. De lederen fauteuil is verdwenen. De zilveren asbak, als statussymbool, waarop een geurende sigaar aan de 'jonge doctorandus' haar aroma prijsgaf viel ten prooi aan de eerste bezuinigingsronde. De doktoraal bul is slechts toegangsbiljet tot de arbeidsmarkt waar het kiezen of delen is. De werkloze akademici die ons land thans telt weten wat dat in de praktijk betekent. Nederland zakt steeds dieper weg in een ekonomische k n s i s Emd a u gustus was 9,6 percent van de beroepsbevolking werkloos Kuim 407 000 mensen zit t h a n s zonder werk, w a a r v a n 200 000 jongeren Het a a n t a l v a k a t u r e s is gedaald tot 18 000 Voor ledere beschikbare b a a n s t a a n theoretisch 22 werklozen m de ry Met rasse schreden n a d e r e n we de 'magische grens' van h e t half miljoen De problemen zijn nog omvangrijker als we ook nog rekening houden m e t h e t forse a a n t a l arbeidsongeschikten H u n a a n t a l steeg van 312 000 emd 1974 n a a r bijna 600 000 emd december 1979 Een verdubbeI m g m S j a a r Het v a n g n e t der sociale zekerheid moet een steeds zwaardere last torsen van loonvervangende uitkeringen Uitzichtloosheid en moedeloosheid bepalen de sombere sfeer van een verzorgingsmaatschappij m t e r u g t o c h t De vrees bestaat, d a t h e t oplopende financieringstekort van de overheid de aktieradius van h e t beleid van de nieuwe minister van sociale zaken en werkgelegenheid Den Uyl m een n a u w kader gevangen zal h o u d e n Haalt de Nederlandse ekonomie 1984' We schrijven oktober 1981 Dagelijks verhezen bijna 500 m e n s e n h u n b a a n Bij een werkdag van 8 u u r betekent dit, d a t m dit land elke m i n u u t iemand zijn werkring vaarwel moet zeggen. T h a n s is driek w a r t van de bevolking m e t (meer) arbeidsproduktief T o c h b e s t a a t er een groeiend probleem om voor h e t resterende k w a r t voldoende werkgelegenheid te scheppen of zelfs te b e h o u d e n We leven in een strukt u u r w a a r i n h e t voortbrengen van arbeid meer hoofdbrekers kost d a n h e t voortbrengen van Produkten S t a a n werkloze akademici buiten de ' s c h a a r s t e s t r u k t u u r ' van de arbeid' S t a a t een akademische opleiding nog wel borg voor een voorspoedige inschakeling in h e t arbeidsproces'' Hoe groot is de kans, d a t afgestudeerde akademici de m a k a b e r e d a n s ontspringen die werkloosheid heet? Vormen hoogopgeleiden nog steeds een elite op de arbeidsmarkt met een o n a a n t a s t b a r e k o n k u r r e n t i e p o s i t i e ' Een nogal somber vooruitzicht presenteerde h e t m 1975 verschenen r a p p o r t 'Ontwikkelingslijnen in a a n bod en behoefte van academici tot 1990' De vooruitberekeningen m dit r a p p o r t stemden zelfs geboren optimisten zwaarmoedig. Zo werd gewag g e m a a k t van een sneUe a a n was van h e t a a n t a l akademici waarbij de groei van h e t a a n t a l arbeidsplaatsen duidelijk a c h t e r blijft. Het r a p p o r t s c h a t de behoefte

Henk Zomer a a n psychologen m 1990 op 10 200, terwijl er d a n m a a r liefst 17.000 psychologen zullen zijn I n 1990 zullen er m a a r 12 400 arbeidsplaatsen beschikbaar zijn voor 20.000 sociologen Het a a n t a l arbeidsplaatsen voor ekonomen zal oplopen t o t r u i m 20 000, m a a r d a t zyn nog 10 000 arbeidsplaatsen Volgens globale berekeningen l a a t de studierichting r e c h t e n een vraag- en aanbodverhouding zien van 19 s t a a t tot 47 6 De 47 600 juristen zullen moeten dringen om een b a a n . Het r a p p o r t bevatte ook uitkomsten voor 1980 Totaal Totaal behoefte a a n b o d psychologen 4 800 6 000 sociologen 5 500 7 300 ekonomen 12 300 15 300 rechten 15 100 23 500 N a a r aanleiding van deze pessimistische cijfers verwachtte een speciale kommissie uit de Sociaal Ekonomische R a a d m 1975, d a t de a a n sluiting van de vraag en aanbod van hoger opgeleiden m t o e n e m e n de m a t e problemen zal opleveren De begrippen hoger onderwijs voor velen en volledige en volwaardige werkgelegenheid s t a a n op gespann e n voet met e l k a a r Of die versmalling van vooruitzichten verder zal v e r n a u w e n tot een sociaal knelp u n t IS op voorhand moeilijk te voorzien Wel k a n m e n een groeiende onvrede bij grote groepen hoger opgeleiden m de maatschappij van morgen verwachten J e studeert p e r slot van rekening niet om m de R W W te komen

Nader onderzoek nodig Men dacht (m 1975) d a t er voor h e t aanbod van 160 000 akademici slechts 130 000 arbeidsplaatsen b e schikbaar zouden zijn D a t zou per saldo een werkloosheid van 30 000 akademici opleveren Nu weten wij, d a t deze sombere voorspelling niet IS uitgekomen Eind a u g u s t u s 1981 telde ons land m totaal 7324 werkloze akademici T o t dusverre is oppervlakkig gesproken over de akademici en de arbeidsmarkt Die a k a d e m i k u s k a n een sterrenkundige m a a r ook een bedrijfsekonometnst of (een goed m de m a r k t liggende) fiskalist zyn Bovendien bestaat de arbeidsmarkt u i t een samenstel van arbeidsmarkten In de p r a k t y k is h e t netwerk van vraag en aanbod nog fynmaziger De organisatiepsycholoog n c h t zich op a n d e r e werksoorten d a n een klinisch psycholoog De bedryfsso-

BB

Ondanks verwachtte 30.000 m

Werkloosheid wijzigt be p cioloog wil voor een a n d e r e funktie in a a n m e r k i n g k o m e n d a n de welzynssocioloog De a r b e i d s m a r k t herbergt zoveel s t r u k t u u r a s p e k t e n , d a t alleen nauwgezet mikro-onderzoek inzicht k a n verschaffen in h e t ingewikkelde proces van de beroepsinvoeging van akademici. Persoonlyke enquêtes, m e t zeer precieze informatie over sollicitatie- en prille werkervaring zouden een belangryk onderdeel k u n n e n zyn van zo'n onderzoek. De menselyke ydelheid k a n een belangryke belemmering zyn om open k a a r t t e spelen by h e t vastleggen van sollicitatie-ervanngen. De geslaagde sollicitatiepogmg byvoorbeeld wordt breed geëtaleerd, terwyl mislukte soUicitatiepogingen angstvallig onder de t o o n b a n k worden gehouden De 'coming m a n in t h e winning mood' is graag openh a r t i g over zyn suksessen De langdurig werkloze akademikus, die zich n a vele vergeefse soUicitatiepogingen stevig uitgekauwd voelt, zal er m a a t h e t zwygen toe doen. Op die m a n i e r krygen we geen informatie over h e t gemiddeld a a n t a l soUicitatiepogingen en de specifieke oorzaken van h e t m e t vinden

van een b a a n . Werkloze akademici zyn ook geen stemmig visitekaartje voor h e t prestige van h u n universiteit of hogeschool. Door al deze fakt o r e n k r y g t de werkloosheidsproblematiek onder akademici zo weinig belangstelling.

Recente cijfers Uit gegevens van h e t Ministerie v a n Sociale Zaken blykt, d a t eind a u g u s t u s in t o t a a l 7324 werkloze akademici by de arbeidsbureaus stonden ingeschreven (5318 m a n n e n en 2006 vrouwen). In de werkloosheid onder akademici is een duidelyke groei te bespeuren. Anderhalf j a a r geleden, eind m a a r t 1980, telde ons l a n d 'nog m a a r ' 4891 werkloze akademici Dit a a n t a l steeg t o t 5759 eind december 1980. L a t e n we de cyfers een n a d e r bekyken voor de psychologen, de j u r i sten, de socilogen en de ekonomen. Momenteel moeten 938 psychologen h e t zonder werk stellen, h e t a a n t a l baanloze juristen bedraagt 599, m totaal s t a a n 534 sociologen als werkzoekend ingeschreven, terwyl h e t a a n t a l ingeschrevenen af-

gestudeerd in de ekonomie 299 k De draagt. 51c Gegevens van h e t Ministene vai B Sociale Zaken laten verder zien, di eni 479 klinisch psychologen naar w jrki b a a n zoeken, w a a r v a n 157 klmiscl psychologen langer d a n 6 maande ;t e ingeschreven s t a a n Ook by de oil ;rei wikkelingspsychologen is het g« oei: botertje to de boom. T h a n s atte ee 161 ontwikkelingspsychologen ii m c h e t klientenbestand van de arbeidi älec b u r e a u s . H e t a a n t a l werkzoekeii QOV den sociaal psychologen ligt op U! we T e n aanzien van de werklooshei r st onder ekonomen k a n gesteld woi sn) t den, d a t die zich voomamelyk koi igive s e n t r e e r t by de bedryfsekonomeii^fsli Momenteel s t a a n 100 bednjfsel n o m e n bij de arbeidsbureaus gistreerd Het a a n t a l ingeschrevd fiskaal ekonomen daarentegen verwaarloosbaar klein. Maar k a n n i e t gezegd worden van de s ciaal ekonomen w a a r v a n er a u g u s t u s 75 beschikbaar zyn bemiddeling n a a r een werkkni J u r i s t e n doen e r goed a a n rekei te h o u d e n m e t een ook voor m i n d e r willige arbeidsmarkt menteel zyn 215 j u r i s t e n afgestiil deerd in h e t Nederlands recht weil

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen