Ad Valvas 1981-1982 - pagina 283

\m

RT1982

ussie ! noodzakelijke gevolgen te verwach­ ten voor de internationale konkurren­ tiepositie van bepaalde sektoren van het bedrij feleven, waardoor de werk­ gelegenheid verder onder druk komt te staan." < Kommentaar Jelsma: „Een sociale stniktuur, die de problemen gene­ reert, wordt aangevoerd als bevesti­ ging om op dezelfde manier verder te gaan. Dat lijkt me een heel gevaarlijk mechanisme. Het kan zelfs zover ' gaan, dat de legitimatie van kennis een tautologie wordt: de kennisont­ wikkeling legitimeert dan zichzelf."

Lobby

ten ige foor /eet lelft

inis­ een ­lok

Hoe wordt nu, zo stelde Jelsma zich de vraag, dit maatschappelijk legiti­ matieprobleem door de betrokken on­ derzoekers zelf waargenomen? Jels­ ma „Het wordt door hen gezien als een angst by het publiek, die berust op onwetendheid. Het logische ant­ woord hierop is: meer voorlichting. Dat veronderstelt echter dat er een groep mensen in de samenleving is, die weet waar het werkelijk om gaat bij het DNA­onderzoek en een groep mensen waaraan het zo moeilijk dui­ delijk te maken is. Het wantrouwen bij het pubUek zou nog versterkt wor­ den door de politieke agitaties van de Vereniging van Wetenschappelijke Werkers. Er bestaat weinig bereidheid bi] de onderzoekers om de hand in eigen boezem te steken. Men stelt zelfs voor om de pubUeke diskussie te vermmderen of helemaal niet meer aan te gaan, zich beroepend op slech­ te ervaringen. De dominante legitima­ tie in de kring van onderzoekers is nog veelal. „Wij produceren slechts ken­ nis, wat er mee gebeurt hebben wij niets over te zeggen."

i

Illustratief in dit verband is een inter­ view in het NRC­Handelsblad met één van de meest vooraanstaande DNA­ onderzoekers prof. Borst. Onder de van ge­' |titel ,ßorst: wetenschap had lobby Imoeten vormen", vraagt hfl zich af idat . hoe het in vredesnaam mogelijk is NA­ geweest, dat één van de belangrykste ajn teehnologisch­wetenschappelijke de doorbraken van de twintigste eeuw in ntie [Nederland een aantal jaren bewust is aen .afgeremd..." En „de onderzoekers in lap­ 'Amerika, die indertijd aan de bel vel­ trokken (over de mogelijke risiko's, ivor­ verbonden aan DNA­onderzoek, red.) rels hebben de „publicity dynamite" in .ster DNA onderschat." De konsekwentie van de „anti­DNA­beweging" in Ne­ derland ­ in 1977 en '78 ­ is volgens Borst dat „onderzoekers zich de vol­ gende keer liever de tong af zullen uest bijten, voordat ze weer twijfels over de v/l] nsiko's van hun werk naar buiten liet zullen brengen....uit angst dat de lel geest, die uit defies is gekomen, niet makkelijk meer te bezweren is. Ze •zullen in de toekomst minder makke­

lijk hun werk publiekelyk stellen.

aan de orde

Evaluatie Jelsma formuleerde aan het slot van zijn betoog een aantal voorstellen voor verbetering van de legitimatie van wetenschap („want samenleving en wetenschap hebben elkaar nodig"). Hij zag het als noodzakelijk, dat de kennisontwikkeling voortdurend geë­ valueerd wordt, „om te voorkomen dat we straks gekonfronteerd worden met een eindsituatie waar we niet op verdacht zijn en die we ook niet ge­ wUd hadden ­ vergelijk de bewape­ ningswedloop. Hierby kunnen weten­' schappers een belangrijke rol spelen, maar er zullen méér groepen uit de samenleving bij betrokken moeten worden dan tot nu toe gebruikelijk is ­ juist om te voorkomen dat weten­ schap een gesloten systeem wordt. De beroepsverenigingen van de we­ tenschappers moeten volgens hem een aktieve opstelling hebben in de diskussies over de normen van het gebruik van wetenschappelijke ken­ nis. In dat verband vond luj het pro­ blematisch, dat bijvoorbeeld de Ko­ ninklijke Nederlandse Chemische Vereniging er niet in blijkt te slagen om een verklaring te ondertekenen, die zich opstelt tegen het weer in produktie nemen van chemische wa­ pens in Amerika. ,J)at kan niet door de beugel."

Theoloog Prof. Winkler bracht in het forum in de middaguren naar voren dat het principe van genetische manipulatie allerminst nieuw is. Al duizenden ja­ ren vindt er bewust of onbewust krui­

sing van gewassen plaats. Ter be­ krachtiging van zijn opmerking floep­ te een diabeeld van maïskolven ach­ ter hem op, die door kruising twintig maal zo groot geworden wären. Sommigen uit de zaal vonden dit toch een te simpele voorstelling van zaken: „Ik vind dit een gevaarlijke manier van redeneren, want de hamvraag is in hoeverre de DNA­onderzoekers kunnen hard maken, dat zij bewust met genetisch materiaal manipuleren en dat onbewuste en ongewenste ne­ veneffekten van het kloneren niet pas achteraf geregistreerd worden. Het kruisen van maïskolven is niet te vergelijken met het inbrengen van DNA­molekulen. Ik weet wel dat in Science allerlei hoera­berichten staan over de veiligheid van het onderzoek. Het argument is altijd „we hebben niks van risiko's gezien." Maar weten­ schappers hebben de neiging onge­ wenste verschijnselen over het hoofd te zien." Een andere symposiumbezoeker wil­ de van deze twijfels echter niets weten

en vroeg een duidelijke uitspraak van het forum om het rekombinant­onder­ zoek met kracht voort te zetten. Bij forumlid pro/. Schuurman, als kul­ tuurfilosoof, verbonden aan de TH's van Delft en Eindhoven, was deze bezoeker echter aan het verkeerde adres, want hy drong aan op grote voorzichtigheid. „In de wet op het wetenschappelijk onderwijs worden vier taken voor de imiversiteit gefor­ muleerd. Aan twee daarvan, namelijk de oefening en beoefening van de wetenschap, komen ze wel toe, maar de derde taak ­ het bevorderen van het Inzicht m de samenhang der we­ tenschappen ­ wordt nauwelijks ver­ vult en aan de vierde taak, het bevor­ deren van het maatschappelijk en wetenschappelijk verantwoordelijk­ heidsbesef, wordt in het geheel mets gedaan. Ik denk dat juist de vervul­ ling van die laatste twee taken met achter mag blyven bij de ontwikke­

ling, die de vragensteller snel en sterk bevorderd wU zien." Verder daagde Schuurman de wetenschappers uit tot een uitgebreid debat over de in­ houd van het begrip verantwoorde­ lijkheid, want dat woord wordt de laatste tijd te pas en te onpas ge­ bruikt als een stopwoorcije. Zijn ver­ haal vond weinig weerklank in de zaal en schoot bovendien in het verkeerde keelgat van Haspels, want die vroeg zich af of wtj hier van doen hadden met een dominee „het klinkt zo ab­ strakt, 't is net een preek, daar geef ik niks voor." Schuurman wees vervolgens enigs­ zms geimteerd op zijn ingenieurstitel, „een ingenieur die heeft geleerd na te denken over de zin van techniek." Dr. Jelsma sloot aan by de woorden van Schuurman en gehoord zijn lezing m de ochtenduren, was het niet ver­ wonderlijk dat hij juist een vertraging v£in het rekombinant­onderzoek be­

pleitte. „Een groot deel van de men­ sen in de samenleving kan het nauwe­ lijks meer volgen. Daarin schuilt een gevaar, want als er dingen ernstig mis gaan met dit onderzoek neem je een groot risico. De maatschappij moet kuimen beoordelen wat er wel en niet op dit gebied verder ontwikkeld wordt. Er is nu al in sommige delen van de maatschappij een hysterie ont­ staan met betrekking tot alle aktivi­ teiten waar het woordje atoom In voor komt. Je moet er rekening mee hou­ den, dat er in de toekomst laboratoria bezet gaan worden en dat de zaken kort en klein geslagen worden." De rillingen op menige wetenschappe­ lijke rug waren bij zoveel onheilspel­ lende woorden bijna waarneembaar. Verslag van de lezingen en de forumdlskus­ sie van het symposium 'Sleutelen aan men­ sel«ke genen' Is te bestellen door ovenna­ kmg van ƒ 7,50 op postgirorek. 4098056 t.n.v. Le Poole m Utrecht

Commissie Milieuproblematiek zat niet stil in'80 en'81 De Commissie Milieuproblematiek, die sinds 1973 aktief de imlieuaspekten, verbonden aan het werken en verblijven op de VU en het academisch ziekenhuis bekijkt, heeft ook in de jaren 1980 en 1981 niet stilgezeten. Uit het jaarverslag over deze jaren blijkt dat de milieuproblematiek door de commissie, waarin verschillende geledingen zijn vertegenwoordigd en waarin zich een zekere bundeling van deskundigheid heeft voorgedaan, op verschillende fronten is bekekenkringlooppapier, zilver- en kopergebruik, kwik, chemisch afval, het voedselpakket van het hoofdgebouwrestaurant, roken. Ook verstrekte de commissie de nodige informatie aan de unlversiteits- en ziekenhuisbevolking, o.a. via Ad Valvas. De commissie schreef een rapport over de voor- en nadelen van kringlooppapier, dat door het college van bestuur in hoofdlijnen gunstig werd beoordeeld. Het coUege wil een beslissing erover echter uitstellen totdat een nieuw rapport van TNO over de levensduur v£m diverse soorten kringlooppapier is verschenen. Het eind 1980 door TNO uitgebrachte rapport, waarop al lang was gewacht, steunde, aldus de Commissie Milieuproblematiek, op sterk negatieve vooroordelen bij de desbetreffende onderzoekers en de konklusies werden dan ook door de commissie aangevochten. Aangezien de meeste van de in het rapport onderzochte kiinglooppapiersoorten inmiddels niet meer in de handel zijn en omdat ook het ministerie van Volksgezondheid en Milieuhygiëne niet gelukkig was met de resultaten van de (bevooroordeelde) onderzoekers, is aan een ander TNO-instituut opdracht verstrekt het onderzoek over te doen. Op grond van een eerder gehouden inventarisatie naar de hoeveelheid aan de VU / het AZVU gebruikt zilver en koper (vnl. voorkomend in fixeeren etsbaden) is aktie ondernomen om lozing van deze metaalsoorten op het riool zoveel mogelijk te beperken. Door de Dienst voor VeUlgheid en Milieu (DVM) worden fixeer- en etsbaden afeonderlijk ingezameld en op een verantwoorde wijze naar erkende verwerkingsbedrijven afgevoerd. In het ziekenhuis wordt kwikafval verzameld in speciale „kwikpotten" (te verkrijgen bij de Instrumentele Dienst AZVU), gezuiverd en opnieuw gebruikt. Aan de VU kan het kwik worden aangeboden aan de glasinstrumentmakerij (WN gebouw) en aan de DVM (toestel 3888). De inzameling van chemisch afval is in de verslagperiode zeer gemtensiveerd. T.o.v. de ingezamelde hoeveelheid chemisch afval in 1979 heeft er meer dan een verdubbeling van de jaarlijkse ingezamelde hoeveelheden plaatsgevonden. Naast de inzameling van wel- en niet-gehalogeneerd vloeibaar organisch chemisch afval mid-

dels de bekende blauwe en rode 10 Itr jerrycans, kunt u al uw overige soorten chemisch afval kwijt bij de DVM (toestel 3888), die voor een verantwoorde verwerking en afvoer zorg draagt.

Restaurant Hoofdgebouw Begin 1980 is een rapport verschenen over de milieu- en voedingskundige aspekten van het restaurant van het hoofdgebouw als resultaat van een onderzoek van twee studenten van de Landbouwhogeschool Wagentngen, studierichting humane voeding. Sedertdien vinden er tussen de commissie en de restauratieve dienst regelmatig gesprekken plaats over de miheu- en voedingskundige aspekten van het restaurant. Vanuit de commissie is voortdurend aktie gevoerd voor een rookvrij kofBeuitschenkpimt en een rookverbod in een deel van het VU-restaurant. Beide zaken zijn gerealiseerd, ook al wordt er overigens niet altijd strikt de hand aan gehouden.

Voorlichting Voorhchting is een belangrijke taak van de commissie. Dit omdat veel van wat de commissie zich ten doel heeft

gesteld niet of nauwelijks kan worden opgelegd, maar alleen kan worden bereikt door vrijwillige medewerking van iedereen. Deze medewerking kan ^^ worden verkregen door de uiüversi- -teits- en ziekenhuisbevolking o.m. door voorlichting hiertoe te motive- ' ren. | In de afgelopen twee j aren zijn er weer ^ verscheidene artikelen verschenen ' over de miUeuproblematiek van VU / AZVU. Er is onder meer geschreven over zilver- en koperlozingen, chemisch afval, energie- en grondstoffenverbruik, roken, plastic bekers, energie ideeën, het VU-restaurant en het mUieu. In de verslagperiode is tevens een band-diaserie vervaardigd, waarin tal van milieuzaken die aan de VU spelen worden gepresenteerd. Tijdens de wereldmilieudagen en de sociale introduktiedagen voor eerstejaars studenten zijn stands verzorgd. Ook het eigen werk van de commissie werd daar gepresenteerd. In het belang van de leefbaarheid van het milieu hoopt de commissie op aktieve medewerking van iedereen en inzet op zijn terrein. Ideeën en suggesties kan men kwijt bij de sekretaris van deze commissie: W.J.T. van Alphen, p / a Dienst voor VeiUgbeid en MiUeu, Provisorium m , tel. 5483888.

Cie Milieuproblematiek wordt sektorcommissie De Commissie Milieuproblematiek gaat binnenkort plaatsmaken voor een sektorcommissie Milieu, die zich voortaan tot de „zachtere" milieuaangelegenheden zal beperken. De commissie, die uit zo'n twintig leden bestaat, blijkt te veel zaken te moeten aanpakken en gezien de samenstelling werd door het college van bestuur, waarvoor het een adviescommissie is, besloten om drie sektorcommissies in te stellen. De twee andere zijn een stralingscommissie en een commissie voor de biologische veiligheid. De taken van de sektorcommissie Milieu, die in tegenstelling tot de belde andere commissies ook het academisch ziekenhuis bestrijkt, bestaan o.m. uit: - het adviseren over milieu-aangelegenheden aan het CoUege van Bestuur en aan de Direktie van het AZVU; - het stimuleren van milieubewust handelen door het verschaffen van informatie en door onderwijsaktiviteiten;

- het bevorderen van technische en organisatorische maatregelen met het oog op milieubescherming; - de sektorcommissie Milieu zal gevormd worden door deskundigen en geïnteresseerden vanuit verschillende vakgebieden en diensten vanuit VU en AZVU. Een aantal milieuaangelegenheden, die aan VU en AZVU spelen, zoals energiebesparing, roken, relatie restaurant en milieu, wegwerpartikelen, gebruik kringlooppapier, zullen in sub-commissieverband worden uitgediept, waarna vanuit de sektorcommissie lüerover adviezen en voorlichtingsakties kuimen worden georganiseerd. Een ieder die zich deskundig acht e n / o f geïnteresseerd is in bovengenoemde of andere milieu-aspekten die aan het werk en werkverblijf binnen VU/AZVU verbonden zijn, kan zich voor deelname aan de sektorcommissie opgeven biJ: W.J.T. van Alphen, Provisorium m . De Boelelaan 1087A, tel. 5483888.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen