Ad Valvas 1981-1982 - pagina 239

3

AD VALVAS — 5 FEBRUAR11982

Vakgroepen schieten weinig op met douceurtjes van medici

Postacademisch onderwijs als nieuwe geldstroom in een krappe tijd De studentenaantallen gaan de komende jaren flink teruglopen en op de voorlichtingsafdelingen van onze universiteiten is men zich reeds aan het voorbereiden op de naderende „slag om de studenten". Te weinig oog is er echter tot nu toe voor een tweede mogelijkheid voor de universiteiten om hun positie op de hoger onderwijsmarkt veilig te stellen en zelfs te versterken: versnelde grootscheepse uitbouw van het postacademisch onderwijs. De dreigende inkrimping van de universitaire formatie als gevolg van dalende aantallen studenten zou wel eens aardig beperkt kunnen worden door eens wat steviger op de rots van het PAO te gaan slaan zodat het water van een nieuwe geldstroom kan gaan vloeien. Wat bij Mozes nog als een soort mirakel gezien kon worden zou hier mogelijkerwijs als zakelijk te duiden realiteit kunnen worden afgeschilderd: het post-academisch onderwijs als derde of vierde geldstroom. „WUlen de universiteiten bü de voorspelbare studentenaantallen" het Jaap Kamerling hoofd boven water houden dan zullen ze die PAO-markt wel c^ moéten, zei in 1980 al de coördinator van het PAO Alvorens de verschillende stemminin Groningen, de heer Van der Kolk. gen en situaties op faculteiten nader En de conservator van de juridische . te bespreken, eerst nog even iets over faculteit aan de VU de heer J. van de filosofie achter dat post-acadeWitteloostuyn komt de eer toe reeds misch onderwijs. Die komt neer op in 1977 als zijn mening gegeven te het geven van nascholing aan met hebben dat de VU wat dit betreft „aan name academici die bij de uitoefening de markt moet zijn". •« van hun beroep merken dat de kennis Het is dan ook zijn faculteit, de juridi- die ze in hun studie hebben opgedaan sche, waar men op het op de VU nog aan het verouderen is (trouwens het goeddeels braakliggende PAO-terrein geven van nascholing vanuit behoefhet verst is gevorderd. Een recente ten in de praktijk, betekent ook voor CvB-nota spreekt van een groeisitua- menig docent verversing van zijn kentie op de VU en men wijst dan met nis). Waar de doctoraal-opleiding zich name op het „vrü omvangrijke PAO- de „voorbereiding tot het bekleden programma" bij geneeskunde en rech- van maatschappelijke betrekkingen" ten maar als men dan bedenkt dat ten doel stelt, gaat het hier om een „zo bijvoorbeeld in Leiden en Nijmegen goed mogelijke bekleding van deze het PAO-programma voor geneeskim- betrekkingen." Overigens richt het de vele malen zo omvangrijk is, dan PAO zich ook indirect op HBO'ers, beseft men hoe deze bestuurlijke ka- waar het zich richt op beroepen waarrakterisering op juiste waarde moet voor een wetenschappelijke opleiding vereist is of dienstig kan zijn." worden geschat. Toch heeft de VU bij een paar discipli- Tenslotte is het PAO ook gericht op nes het voortouw genomen door het hen die betrekkingen „kunnen bekleinitiatief te nemen voor de oprichting den". Daarbij valt te denken aan bijvan een landeUjke kommissie ter voorbeeld werkloze academici die hun voorbereiding van een ofBcieel PAO- kansen op de arbeidsmarkt via een orgaan: bij letteren, geografische en extra kursus nog wat willen vergroten ruimtelijke planning en bü economie. en aan academisch gevormde vrouOok werkt de VU mee aan de voorbe- wen met een gat in hun beroepsloopreldingskommissies die elders werden baan als gevolg van gezinsomstandigopgericht en tenslotte moeten ook de heden. Uit een enquête van de Verenipostacademische kursussen bij theo- ging van Vrouwen met Academische logie en het multimedla-projekt voor Opleiding in 1977, bleek dat maar bijscholing van leraren samen met de liefst 81 procent van de vrouwen die NCRV genoemd worden. De aantallen de laatste 15 jaar zijn afgestudeerd kursussen zijn echter nog niet om post-academische na- en bijscholing over naar huis te schrijven. Schutte wenst. van het^vB: „Eerst moet de infra- Gezien deze enorme vraag en ook struktuur hiervoor goed van de grond gelet op de zwakke financiële positie komen." Een faculteit als Geneeskun- van werkloze academici doet het wat de is vergeleken met bijvoorbeeld Lei- onwerkelijk aan als het ministerie van den achtergebleven. BiJ PAO-genees- Onderwijs ervan uitgaat dat niettekunde doet men echter hard z'n best min de kursist op den duur volledig die achterstand in te lopen. In een moet opdraaien voor de kursuskosvorige maand besproken nota van ten. Het PAO moet uiteindelijk zichPAOG wordt erop gewezen dat de zelf geheel kunnen bedruipen. WeUsfaculteiten, door het opnemen en uit- waar heeft de minister later toch de bouwen van PAO-taken, dreigende toezegging gedaan om in individuele inkrimping beperkt kunnen houden gevallen in de kosten te willen bijdraen zelfe extra formatie kimnen „ver- gen, maar volgens Piet van den Akker dienen". Met name in Leiden en Nij- van het bureau planning, is dat toch megen plukt men daar al de vruchten „liefdewerk oud papier". Wil je iedervan. Hoe dat dan wel mogelijk is? Het een een kans geven dan moet je een komt er simpel gezegd op neer dat goede beurzenregeling maken. Want docenten de nieuwe taak die zij er in vrouwen die zich door gezins1975 bijkregen serieus nemen: het ge- omstandigheden tijdelijk moesten ven van af en toe een post-academi- onttrekken aan de arbeidsmarkt en sche kursus. De kursusprijs die de werklozen hebben nu eenmaal geen doorgaans goed betaalde academi- belanghebbende werkgever die becus-cursist voor het lopen van een taalt of bijspringt. kursus betaalt wordt na aftrek van een aantal ondersteunende burokosten, aangewend ter financiering van Ergernis extra formatie. Dit als kompensatie van de tijd die de docent besteedt aan En dan nu een korte schets van stemde voorbereiding en het geven van een ming en situaties op de twee faculteikursus. Als de schade aan het regulie- ten van de VU waar het PAO vrij ver is re onderwijs aan de vakgroep beperkt in ziJn ontwikkeling: de medische en kan blijven door deze extra tijdspas- de juridische faculteit. Op beide faculsering van de docent - misschien kan teiten wordt nauw samengewerkt met dat bij de door Van Kemenade beplei- de zusterfaculteiten van de UvA en op te extensivering (méér studenten per beide worden gezamenlijk zo'n zes ä docent) dan zou die extra geldbron zeven PAO-kursussen per jaar gegevan nieuwe formatie pure winst kun- ven. Beide faculteiten ook worden geconfronteerd met het fenomeen van nen zijn. de (niet-ofBciële) PAO-kursussen buiNiet iedereen is echter even optimis- ten (PAO)verband. Een verschijnsel tisch over die mogelijkheid van extra dat met name in de medische wetenschappelijke wereld wijd is verspreid formatieplaatsen.

en voortwoekert tot ergernis van offlciéle PAO-stimulatoren. Het verschil tussen beide faculteiten is dat op de juridische faculteit, het universitaire PAO-onderwiJs de het particulier initiatief ontsproten pendant enigszins lijkt te gaan overschaduwen, terwijl dat in de medische wereld nog lang niet zover is. Je kunt van OfBcieel en niet-ofBcieel spreken in dit verband, omdat sinds de wijziging van de Wet op het wetenschappelijk onderwijs in 1975 de universiteiten als ofQcléle taak hebben ook het post-academisch onderwijs te verzorgen. Uitgangspimt is dan ook dat het behoort tot de primaire taken van de universiteit, zoals ook blijkt uit de recente CvB-nota aan de UR van november. Van leden van het WP die bij de universiteiten zijn aangesteld mag, zo vervolgt deze nota, worden verwacht dat zij het verzorgen van PAO-onderwijstaken als onderdeel van hvin functie beschouwen.

Zakcen^e Niet alzo echter een fUnk aantal wetenschappers bij met name geneeskunde. In de „eigen vrije" tijd, 's avonds of in het weekeinde, geven zij onder auspiciën van allerlei stichtingen (neem bv. het nu tien jaar bestaande NIGA, dat staat voor nascholingskursussen inwendige geneeskunde Amsterdam) post-academische kursussen buiten verband waarvan de revenuen niet ten goede komen aan

van het ofBciéle PAO enigszins remmen. Sommigen vinden dat het faculteitsbestuur van Geneeskunde sterker zou moeten beseffen dat het geld, verdiend met PAO ten goede kan komen aan de faculteit. In Leiden bijvoorbeeld verdient Geneeskunde met zijn 40 PAO-kursussen per jaar op het Boerhave-instituut 7 extra formatieplaatsen. De universiteit daar heeft een speciaal potje waaruit de voor het reguliere onderwijs verloren gegane docent-uren worden gecompenseerd.

nauwelijks geremde wildgroei aan particulier PAO bij medicijnen. De bestuurders bij Geneeskunde staan niet allemaal te trappelen om daar wat aan te doen. Sommigen Immers hebben zelf belang bij het particuliere onderwijs, anderen hebben soms vriencijes die belanghebbend ziJn. Je krijgt niet het gevoel dat het College van Bestuur dit soort nevenactiviteit hard aanpakt. Maar dat is ook niet makkelijk want de specialist zal zeggen dat hij dit soort dingen in z'n

Nevenaktiviteit behoort aktiviteit te iijn Het CvB zou volgens haar het ofQciele PAO niet aUeen moeten bevorderen door negatieve sancties tegen het niet-officièle PAO als nevenaktiviteit maar vooral door het ofQciele positief te sanctioneren, o.a. via de garantie van kompenserende formatie. Juist daarover bestaat op de medische faculteit nogal wat twijfel. 'Maar op de juridische werd vorig jaar voor het eerst met kompenserende formatie gewerkt en begint men al enthousiaster te worden over de voordelen van het PAO. Op instigatie van de conservator is er in de landelijke voorbereidingskommissie voor alle ju-

vrije tijd doet en de meeste speciaUsten kun je niet verwijten dat ze geen drukke werkweek op de VU hebben. Misschien dat een beroep op de letterlijke tekst van de wet een mogelijkheid biedt, daar wordt immers gesproken van het inzetten van de volledige werkkracht van de WP-er. Mogelijk ligt hier toch een taak voor het CvB om de regeling nevenactiviteiten stringenter te formuleren. Voor betaald nevenwerk heb je toestemming nodig. Die kan geweigerd worden wanneer de reguUere activiteiten in onderzoek en onderwijs erdoor in het gedrang dreigen te komen. Een andere opening voor aktie zou kunnen zijn deze nevenactiviteiten te beperken wanneer aannemelijk is dat zij concurrerend werken t.o.v. het imiversitaire PAO. Iets wat echter moeiUjk valt aan te tonen, meent Van den Akker van planning. Het lijkt er soms op dat belanghebbenden bij geneeskunde juist in het bestuur van een officieel PAO-orgaan zitting nemen om de toewijzing van programma's aan het niet-ofllclèle PAO veilig te stellen. Moeilijk hard te maken maar belangenstrijd is hier zeker.

Illusie? .

vervangende formatie voor een vakgroep als kompensatie voor de extra inspanningen van de docent, die mogelijkerwijs het werk in de vakgroep belemmert. Nee, die opbrengsten moeten meer gezien worden als douceurtje voor de docent. Ze worden gebruikt om de docent te honoreren voor zijn extra inspanning, een zakcentje, een leuk reisje, een gezellig etentje, kortom leuke dingen voor de mensen. Nu zal er op de juridische faculteit voor sommigen ook best wel eens wat „leuks" Overblijven uit die niet-oföciele PAO-kursussen (het veld is ook hier moeilijk te overzien, met name schijnt er bij zo'n kursus ook lekker gegeten te worden), niettemin begint daar ook het reguliere PAO goed op gang te komen. Op de medische faculteit daarentegen bestaat verder de indruk dat de vele post-academische activiteiten buiten PAO-verband de groei

ridische faculteiten één calculatiemodel ontwikkeld dat daar overal wordt gehanteerd. Dit vergemakkelijkt het kompenseren. Bij rechten worden de aan PAO bestede docent-uren plus de voorbereidingstijd nauwkeurig bijgehouden, zodat je ook kimt berekenen welke formatie je retour mag verlangen. Die situatie heeft ertoe geleid dat bij een bepaalde onderwijsomzet per jaar ook gerekend kan worden op een bepaald bedrag voor kompensatie. Zo konden er afgelopen jaar een aantal student-assistenten werken op basis van de opbrengsten van het PAO. Bij geneeskunde is tot nog toe nooit getoetst wat de diverse vakgroepen samen zouden mogen claimen aan kompensatie. Dat heeft zeker te maken met het feit dat de vele vakgroepen daar evenzovele koninkrijkjes zijn die elkaar weinig extra's 'gunnen', terwijl bij rechten gewoon alles opgeteld wordt. Een rol speelt echter ook de

Tenslotte nóg enkele minder optimistische geluiden over het wenkend perspectief van het post-academisch onderwijs. Op dit moment is het bij rechten zó, dat er per saldo een bedrag kan overschieten voor kompenserende formatie vooral dank zij de subsidiering door^ O en W van het ondersteunend administratieve PAOapparaat. Het is echter het voornemen van het ministerie die subsidie in een jaar of viJf af te bouwen. Na verloop van tijd zou daardoor ook biJ rechten de kompensatie wel eens flink in het gedrang kunnen komen en zullen er in de toekomst toch offers moeten worden gebracht vanmt de eigen formatie. Tenzij de kursusprijzen sterk worden verhoogd maar het is de vraag ofje daarmee veel opschiet want dät gaat weer ten koste van de vraag. Bij O en W is men altijd van mening geweest dat het PAO uiteindelijk zichzelf moet kunnen bedruipen. Het moet budgettair neutraal ziJn. Maar het vasthouden daaraan zou wel eens kunnen betekenen dat de realiteit van het PAO als extra geldstroom iUusie wordt. Als je de berekeningen van de begrotingskommissie van faculteitsraad bij geneeskunde leest, wordt het beeld er niet vrolijker op. Die kommissie verwacht niet dat het PAO bü geneeskunde zichzelf zal kimnen bedruipen en ook binnen de raad waren niet alle verwachtingen op dit punt hoog gespannen. Met name de MFVU-studentenfractle vroeg zich dan ook af of je eigenlijk wel mag rekenen op kompenserende formatie. Niettemin besloot de raad voor de verdere uitbouw van het PAO bij geneeskunde de

Vervolg op pag. 5

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen