Ad Valvas 1981-1982 - pagina 7

AD VALVAS — 28 AUGUSTUS 1981

ZomerunmrsHeh vrouwenstudies stimulerendspektakel 'De wortels van onze onderdrukking heb ik nog niet gevonden.' Anoucka volgde de werkgroep 'theorie en empirisch onderzoek naar de seksualiteit van vrouwen' om niets meer of minder dan de 'roots' van de onderdrukkmg van vrouwen te achterhalen. Het was nog niet helemaal gelukt; netzomin als de 'gewone' wetenschap heeft vrouwenstudies het antwoord op alle vragen zonder meer paraat. Maar dat komt nog, de verwachtingen blijven hoog gespannen. De dagelijks verschijnende ZUV-krant grossierde in koppen en kreten als 'meer onderzoek', 'onderzoek heeft effekt' en 'eindelijk onderzoek!'. Ze mogen het motto heten waaronder het enorme register aan vrouwenstudies in deze ZUV-week werd opengetrokken. Zo'n vijftien officiële medewerksters vrouwenstudies lopen er maar rond op de Nederlandse universiteiten, maar de door met name studentes extra bijgedragen skripties, werkstukken en zijdelingse onderzoekjes leverden genoeg gespreksstof voor 4000 vrouwen. In een wirwar van werkgroepen, steungroepen, panels, lezingen of weer anders gestruktureerde bijeenkomsten werd de grote doelstelling van de ZUV - onderlinge uitwisseling van informatie ruimschoots gehaald, al bleek overduidelijk dat de wetenschapsters hun huiswerk nog lang niet afhebben. De betavrouwen bijvoorbeeld vonden dat er nog veel te wemig werk wordt g e m a a k t van een feministische aanval op de n a t u u r w e t e n schappen. Een soortgelijke kritiek werd geformuleerd door de a a n w e zige dames, die aanvankelijk als strijdbngade opererend ('Potten wij willen meer'"/ heterosexualiteit heerst ook hier/ een strijdgroep is opgericht') gedurende de ZUV-week in eigen werkgroepen over lesbiografie en hetero-ideologie nog de nodige onderzoeksvragen over h e t lesbisch bestaan aandroegen. En natuurlijk stelden de huisvrouwen en de praktijkvrouwen weer de klassieke vraag' al d a t onderzoek van jullie, hebben wij er wel wat a a n in onze dagelyke l e v e n s ' Zu hadden h e t nog h e t moeilijkst in deze week. De theorievorming, en niet het dagelijks leven stond voorop, zoals alleen al uit h e t a a n v a n g s uur van de grote avondlezingen bleek, hoewel de d r a n g hetzij dwang tot moederschap ais éen van de oorzaken van vrouwenonderdrukking de hele week uitgebreid a a n de orde was, begonnen ze om half acht, kwart over zeven. O n h a a l b a a r voor veel van de moeders Zij, en legio basisvrouwen zochten h u n toevlucht in de ZUV-krant, en vooral het ZUV-impressieboek, d a t mede daardoor h e t k a r a k t e r kreeg van een klachtenregister (om by h e t moederschap te blijven, vermeend misf unktioneren van de ZUV-kresj werd op felle toon a a n de kaak gesteld - en bekommentarieerd m e t als je dan zonodig een kind moet dan moetje ook m a a r zorgen d a t j e het ergens o n d e r b r e n g t ' De vrouwenbeweging k e n t eenheid en verscheidenheid) Deze grote avondlezingen, die gingen over vraagstukken als de relatie marxisme-feminisme en h e t belang van psycho-analyse voor feminisme, heetten dan ook ' n kritische kringen 'ver-van-mijn-bed-shows' Ankephien 'De m h o u d en de vorm staan te ver van my af, van m y n dagelyks leven, van h e t leven van vrouwen omdat ik h e t niet herken, omdat Ik hier niets mee wil en kan, jvoel Ik me vervreemd Ik vind h e t fslecht dat wetenschap, blykbaar ook feministische, my d a t gevoel geeft Feministische wetenschap moet m dienst s t a a n van h e t dagelyks leven van vrouwen, moet dus ook begrepen worden door nietuniversitair gevormde vrouwen '

Margreet Onrust leden al door de 'oud-lmkse' beweging gekraakt. Het sexisme b i n n e n de wetenschap waar ook de oudlinks blind voor was b r a c h t de vrouwenbeweging ertoe een eigen m e thodologie en een eigen uitgangsp u n t te formuleren voor h a a r eigen wetenschap- feministische wetenschap moet bydragen tot de opheffing van de onderdrukking van vrouwen, moet dus ten dienste s t a a n van de feministische politieke stryd Hiervoor is nodig dat de onderzoeksters u i t g a a n van een bewuste partydigheid, zich identificer e n met de onderzochten, aansluiten by de eigen ervaring en onderzoek doen dat gericht is op de doelen van de vrouwenbeweging ('aktieonderzoek') Kortom, om de wereld te k e n n e n moet je h a a r veranderen.

«•iE*! JlHi

Gesneden koele

G a a t dus h e t accent rond de vrouwenstudies meer en meer vallen op de rol van vrouwenstudies b i n n e n de wetenschapspraktyk zelf, gesneden koek IS deze ontwikkeling nog lang niet D a t bleek op h e t ZUVforum over de relatie vrouwenbeweging-vrouwenstudies zonneklaar Het was misschien m a a r goed d a t Anneke Zyp de zaalmikrofoon niet te pakken kon krygen, w a n t de wetenschapsters m h e t forum zorgden al voor genoeg irritatie by de m de zaal aanwezige vertegenwoordigers van het veld. V a n u i t h u n ongewyzigde d i e n s t b a a r h e i d s s t a n d p u n t leverden deze praktijkvrouwen met

waren Saskia Grotenhuis, B e m a dette Maas en J o s m e Blok duidelyk somberder gestemd over h e t n u t van rechtstreekse k o n t a k t e n met de vrouwenbeweging dan byvoorbeeld Nel Zuidema - die overigens, alsof de duivel er mee speelde, van diezelfde beweging de volle laag kreeg wegens h e t gebruik van moeilyke woorden. I n t e r e s s a n t was ook h e t bezorgde verhaal dat B e r n a d e t te Maas hield over h e t verdwynen van h e t tegenbeweging-karakter van vrouwenstudies Terwyl Nel Zuidema opgewekte perspektieven schilderde in de richting van a a n s l u i t e n by de traditionele studentenbeweging vond deze Utrechtse s t u d e n t e d a t feministische wetenschap teveel was blyven steken m h e t uitbouwen van een theorie, en te weinig was doorgezet in de richting van een f u n d a m e n t e le kritiek op de wetenschapspraktyk zelf En wie de wetenschapspr a k t y k e n zelf m e t genoeg problematiseert, tot onderwerp van kritiek maakt, loopt gevaar te worden ingekapseld m diezelfde oude prakt y k e n Veel liever d a n h e t blyven stilstaan by h e t p a t r i a r c h a l e kar a k t e r van wetenschap, zou B e m a dette feministische wetenschap willen laten voortborduren op de oorspronkelyke wetenschapstntiek, en vraagtekens laten zetten by de waarheidspretenties van wetenschappelyke kennisvorming Deze tekende ze m h e t voetspoor van de F r a n s e neostrukturalistische denksters als Luce Irigaray als te bekriti-

Van 29 j u n i t o t en m e t 4 juli speelde zich a a n de Universiteit v a n A m s t e r d a m de Z o m e r u n i versiteit Vrouwenstudies (ZUV) af. EHBO-posten m e t t a m p o n s en m a a n d v e r b a n d en nog veel m e e r couleur locale, m a a r vooral een i n d r u k w e k k e n d e vlootschouw van feministische wet e n s c h a p . 4000 vrouwen en een p a a r m a n n e n , die d a n wel geheel in de stijl van de ZUV in een eigen werkgroepje gingen zitten, m a a r niet bij iedere vrouw even welkom w a r e n ('de v e r k r a c h t e r van mijn v r i e n d i n loopt hier rond! Dat heb je als er ook kerels mogen komen'). Deze week in Ad Valvas een verslagje van de Vrouwenbeweging bezig in eigen kring, volgende week een artikel over vrouwenstudies in een m a n n e nomgeving: feministische wet e n s c h a p a a n de subfakulteiten politicologie en sociologie a a n de VU.

haal een leugen Universitaire wet e n s c h a p funktioneert als absolute kennis, d a t m o e t j e onder ogen zien en er n a a r handelen' Door h e t m dienst te stellen van de Beweging, werd ongptwyfeld bedoeld Het deb a t zal nog wel een p a a r Zomeruniversiteiten worden voor+gezet

^~

's ; '

1*

'lif

Een'eigen moment' Met de t o e n a m e van h e t a a n t a l feministische wetenschapsters is deze opvatting steeds meer bekritiseerd. Annet Bleich, Ulla J a n s z en Selma Leidesdorff bonden de k a t de bel a a n met h u n 'Lof der Rede', een artikel waarin ze stellen dat ook feministische wetenschap een 'eigen m o m e n t ' heeft 'Vrouwenstudies valt niet te reduceren tot feministische p r o p a g a n d a a a n de u n i versiteit' Het doel van wetenschap (kennis) verschilt van d a t van de politiek (handelen), om de wereld te veranderen m o e t j e h a a r eerst kenne. Dit u i t g a n g s p u n t van de 'relatieve a u t o n o m i e ' voor de wetenschap (Althusser is ook de vrouwelyke wetenschappers niet onopgemerkt voorbygegaan) w m t steeds meer veld in kringen van universitaire vrouwen. D a a r m e e verschuift ook l a n g z a m e r h a n d h e t soort vragen d a t a a n feministische wetenschap gesteld wordt in een m e e r theoretische richting.

^S-^

^'V-ï i-^.^ci y ^

<.-

;ji«^

^

J

.X>

veel inzet h u n kritiek op de by de ene forum vrouw voorzichtig geformuleerde, door een ander weer wat b r u t a l e r gebrachte pleidooien voor enige zelfstandigheid voor de vrouwenstudies Voeg daarby de periodieke interventies over heteroterr e u r in het forum, of juist de afwe-

Heeft Vrouwenstudies een eigen object?

ÏSpoor bijster [Nu IS het een feit d a t ook universi, tair gevormde vrouwen by een a a n tal van de lezingen het spoor by ster raakten, m a a r daar ging h e t n a jtuurlyk niet om De onvrede over Ihet gebruiken van 'wetenschappeflyke taal', h e t a a n h o u d e n van de 'norm van wetènschappelykheid' |door de feministische wetenschapiters die de lezingen gaven r a a k t laan een moeizaam en pynlyk debat Ibmnen de vrouwenbeweging, d a t jover de verhouding tussen die beweging en de vrouwenstudies, dus ;igenlyk tussen wetenschap en politiek [et ivoren-toren k a r a k t e r van de [burgerlyke wetenschap' is lang ge-

nier van denken is ideologisch, en niet meer wetenschappelyk, omdat ze h e t stellen van verdere theoretische vragen overbodig m a a k t . H e t komt er voorlopig vooral op a a n om feministische politieke posities m de verschillende wetenschappen m te nemen, is h u n betoog. D a a r mee zetten ze de idee van een feministische politiek m onderzoek, en een feministische methodologie a a n de k a n t Geen exklusiviteit dus meer voor h e t h e r k e n b a a r h e i d s dogma, de kwalitatieve a a n p a k m plaats van de kwantitatieve, of de multidisciplinaire m plaats van de vakmatig detaillistische 'Volgens ons IS h e t niet juist om uit te g a a n van een gegeven, onderling h e r k e n bare positie van vrouw-zyn en onderdrukt-zyn als basis voor een feministische methodologie'

I n sommige recente publikaties wordt zelfs zwart Op wit neergeschreven dat de feministische politieke positie niet zonder méér n a a r een eigen wetenschapsterrein voert Annelies Pleiter en Anneke Zyp antwoorden byvoorbeeld in h e t Tijdschrift voor Vrov^wenstudies met iets d a t op nee lykt op de vraag of Vrouwenstudies wel een eigen objekt heeft Het is m ieder geval oryuist, is h u n visie, om te stellen d a t h e t politieke uitgangsp u n t van vrouwenonderdrukking valt te transformeren in een o n a a n t a s t b a a r u i t g a n g s p u n t voor een te ontwikkelen wetenschappelyke problematiek. Een dergelyke m a -

^mm

zigheid van een betavrouw erin, en h e t zal duidelyk zyn dat h e t weer een prachtige, s p a n n e n d e avond was De loopgraven bleven echter even onbeweeglyk tegenover elkaar als ze al enigejaren liggen, en je k u n t je afvragen of de gekozen forumvorm ook wel zo geschikt is om ooit enige ontwikkeling in de stellingen te krygen Voorlopig is h e t zo dat de op deze m a n i e r georganiseerde konfrontaties met de basis een behoorlyke uitwerking van de onderlinge verschillen tussen de wetenschapsvrouwen in h e t forum onmogelyk maakt. En verschillen waren er genoeg. Zo

seren p r o d u k t van de westerse kuit u u r en filosofie.

Olympus

Vermelding verdient tenslotte ook de listige redenatie die Saskia G r o t e n h u i s had opgezet Theorievorming IS een aparte, zelfstandige aktiviteit, betoogde ze; die op zichzelf zinvol IS en ook gewoon leuk gevonden mag worden Al heeft iedere (feministische) wetenschapper de plicht dit politiek te denken, en v a n u i t een bepaalde betrokkenheid te werken, de p r a k t y k m a g niet dwingen tot bepaalde probleemstellingen m de wetenschap Ze schopte hiermee u i t e r a a r d tegen de schenen van de basisvrouwen, m a a r t r a c h t t e weer te sussen met de stelling dat we afmoeten van de 'gedachte dat wetenschappelyke kennis zo belangry k i s W e t e n s c h a p IS m a a r een onderdeel van h e t raderwerk dat gericht is op h e t legitim e r e n van politieke s t a n d p u n t e n , en theorievorming is niet de alleen zaligmakende methode van kennisverwerving Niet-wetenschappelyke vormen als aktieonderzoek en beleidsonderzoek zyn even goed, vond ze Het gaat er eigenlyk vooral om de wetenschap in strikte zm van de top van de Olympus te gooien. De zaal h e t zich echter niet foppen. 'Zolang jy niet k u n t zeggen hoe wetenschappelyke kennis van de top af te krygen is, is jouw hele ver-

Opening van academisch jaar '81-'82 M a a n d a g 7 september wordt h e t nieuwe academisch j a a r van de VU officieel geopend Tydens deze openbare plechtigheid doet de voorzitter van h e t college van b e s t u u r drs H J B r i n k m a n verslag van h e t b e s t u u r over h e t afgelopen jaar, terwyl rector magnificus prof H. Verheul by de opening van de lessen een toespraak h o u d t De byeenkomst vindt plaats in de a u l a van h e t vu-hoofdgebouw en begint om 15 30 u u r precies Tevoren wordt d a a r een gebedsdienst gehouden met als voorganger universiteitspastor ds SA Boonstra De gebedsdienst begint om 14 30 u u r Na afloop van h e t inluiden van h e t nieuwe studiejaar recipieren de voorzitters van u n i versiteitsraad en college van bes t u u r en de rector magnificus m de foyer voor de aula. 's Avonds wordt m de foyer voor genodigden een ontmoeting georganiseerd door h e t b e s t u u r van de Vereniging w a a r v a n de VU uitgaat. (Red.)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen