Ad Valvas 1981-1982 - pagina 414

AD VALVAS — 18 JUNI 1982

Beta­vrouwenstudies vooral op eigen studiesituatie richten

"Water kookt bijhonderd graden rejaars studentes en medewerksters participeren. Momenteel lukt het niet zo best om ook jongerej aars vrouwen DirkdeHoog erbij te betrekken. Binnenkort komt hopelijk wel officiële aandacht voor ke vooroordelen ten opzichte van vrouwenstudies, want vanuit de Êeta­ fakulteit liggen vier aanvragen voor vrouwen. Binnen de sociale wetenschappen, een halve plaats uit de vijf formatie­ waar ook het idee van vrouwenstudies plaatsen omvattende universitaire ontstaan is, gaat het in eerste instan­ pool vrouwenstudies: twee aanvragen tie vooral om de wetenschapstheorie komen bi) biologie vandaan, één btj en methodes van sexisme te zuiveren, scheikunde en één vanuit de hele door feministisch onderzoek te doen. fakulteit via de vakgroep Geschiede­ Bij de natuurwetenschappen ligt dat nis en Maatschappelijke Aspekten de Natuurwetenschappen minder makkelijk, althans waar het van gaat om binnen de methodes en theo­ (GMAN). Binnenkort moet de univer­ rievorming sexisme op te sporen en te siteitsraad over de toewijzing hiervan bestrijden. „Water kookt bi] honderd besUssen. Met zes vrouwen, die bijna graden, of er nu een vrouw op de allemaal in het Bèta­vrouwenoverleg thermometer kijkt of een man", staat meedraaien hadden we na afloop van als veel gehoorde tegenwerping tegen de studiedag een gesprelqe in de Bêtavrouwenstudies te lezen in het kroeg. Dat waren Ida, Liesbeth, Ju­ WS­themanummer. Echter ook voor dith, Arita, Jeanne en Hannie. een aantal Bèta­studies, zoals biolo­ Zy hebben vanuit het vrouwenoverleg gie is het binnensluipen van sexisme een duidelijke voorkeur voor de invul­ ook direkt waar te nemen, getuige een ling van vrouwenstudies, zoals die alleraardigst verslag van een tentoon­ door de vakgroep GMAN in overleg stelhng in Artis in het blad UvA / VU­ met de vrouwengroep, aangevraagd EVA, jaargang 5, nummer 1. Vergelijk is. En wel omdat binnen dat voorstel de twee onderschriften die er te vin­ de hele fakulteit voordeel heeft; het den waren over de verschillende voor­ op initiatief van de vrouwengroep tot komende wijzes van voortplanting in stand gekomen is en omdat de positie het dierenrijk: „Eén mannetje heeft van Bèta­vrouwen zelf centraal staat. meerdere vrouwtjes". Het andere In het onderstaande worden deze ,Meerdere mannetjes hebben één overwegingen nader toegeUcht. Volgens het GMAN­plan moet de me­ vrouwtje". dewerkster vrouwenstudie zich gaan bezighouden met de situatie van Vrouwenstudies vrouwen op de Bèta­fakulteit, zodat het studeren voor vrouwen op zich De studiedag werd georganiseerd aan In het themanummer wordt gekon­ prettiger wordt en minder vrouwen de hand van een themanummer van stateerd, dat voor een groot deel de tijdens het studeren afhaken. Jeanne: het blad Wetenschap en Samenleving, natuurwetenschappen misschien wel „Je kimt pas iets veranderen als je waarin gepoogd wordt een overzicht kwa methode sex­onafhankelijk zyn, weet wat er precies mis is. Daar moet te geven van vrouwenaktiviteiten bin­ maar dat dat zeker niet geldt voor de de medewerkster verder onderzoek naar instellen". Liesbeth: „Bij de in­ 3 • 5 • 7 • 9 • II • f3 • 15 • 1/ • 19 ­ 21 • vulling van vrouwenstudies kiezen we bewust voor één specifiek punt, name­ ^^ ^'TuT^VT'" " lijk de positie van Bèta­vrouwen zelf. We denken dat dat vooral belangrijk is, omdat het voorwaarde scheppend werkt. Je moet er in eerste instantie voor zorgen, dat de vrouwen, die hier komen studeren, het ook uithouden." Daarmee vinden deze vrouwen overi­ gens niet, dat andere aspekten van vrouwenstudies onbelangrijk zijn. De wetenschapsfilosofische diskussies, / de organisatie van het onderzoek en de prioriteitsstelling schuiven voor hen echter op naar 'n later tijdstip om eerst een kader voor de hele fakulteit te scheppen, van waaruit vrouwen verder kunnen werken. Arita: „Je kan wel met wetenschapskritiek beginnen, :\ maar het gaat hier om een personeels­ plaats voor vier jaar. Dus zoiets leidt ^\;

Wie meent dat vrouwen „van nature" minder aanleg voor wiskunde of andere exakte vakken hebben moet maar eens een blik werpen in door­ gaans typische vrouwenza­ ken als een breiboek of aan­ wijzingen voor een naaipa­ troon. Ook daarin worden in­ gewikkelde, abstrakte sym­ bolen gebruikt die niet onder­ doen voor schema's voor elektronische schakelingen. Fraaie voorbeelden hiervan zijn te vinden in de brochure „Vrouwen en Wiskunde", één van de vele publikaties die te verkrijgen waren op de stu­ diedag Vrouwenstudies in de Natuurwetenschappen, die afgelopen zaterdag in Utrecht georganiseerd werd door een aantal Bêta­vrou­ wengroepen in samenwer­ king met de Vereniging van Wetenschappelijk Werkers. Na afloop spraken we met een aantal VU­vrouwen, die de dag bezochten over de si­ tuatie aan de VU.

/­­s­

k

,^-l\ VY

•••/.

Vrouwen zijn te dom voor wiskunde: een naaipatroon nen de Bêta­fakulteiten. „Waar gaat het precies om bij vrouwenstudies in de natuurwetenschappen?" citeren we uit de inleiding van het thema­ nummer. „Natuurwetenschappen en techniek zijn, gedurende de laatste eeuwen, bijna uitsluitend door man­ nen ontwikkeld. De prestaties van vrouwen die in de natuurwetenschap­ pen een belangrijke rol hebben ge­ speeld, worden vaak niet gezien als hun eigen verdienste, maar als die van mannen in hun omgeving, of ze wor­ den belachelijk gamaakt ,JHadame Curie kon niet eens aardappelen ko­ ken zonder ze laten verbranden". Van jongs af aan leert een meisje dat teclmische klusjes maar beter door haar broertjes opgeknapt kunnen worden. In de regel wordt op school niets gedaan om meisjes het gevoel te geven dat ook zij iets met natuurkun­ de, wiskunde etc. te maken hebben. Geen wonder dat er maar zo weinig vrouwen een natuurwetenschappehjk vak gaan studeren of op natuurweten­ schappelijk of technisch terrein werk­ zaam zijn Zo spelen invloeden uit de samenlevmg direkt door in (het uit­ blijven van) de wetenschapsbeoefe­ ning van vrouwen." Vrouwenstudies nu beogen, kort ge­ zegd, iets aan die situatie te doen. Voor een aantal wetenschapsterrei­ nen is een dergelijk consept vrij mak­ kelijk in te vullen Vooral in de sociale wetenschappen is snel een rits voor­ beelden uit de wetenschappelijke lite­ ratuur te halen, die het sexistische karakter van de theorievorming aan­ tonei Zo staat de hele psycho­analy­ se van Freud vol met maatschappelij­

wijze waarop die wetenschappen beoefend worden. Er wordt dan ook gesteld, dat de omschrij vmg van vrou­ wenstudies, zoals die in de sociale wetenschappen gehanteerd wordt, voor de Bêta­studies te beperkt is. Bij de sociale wetenschappen zou het dan met name gaan om de bestude­ ring van de ondergeschikte positie van de vrouw buiten de universiteit. Bij de bêta­richtingen zal echter grote nadruk moeten komen te liggen op de positie van vrouwen binnen het we­ tenschapsbedrijf en de universiteit. De volgende elementen moeten dan volgens Mary Veugelers' Artikel in het WS themanummer aan de orde ko­ men: Het werken aan het analyseren en bewustmaken van de positie van vrouwen m de wetenschap en het vechten voor verbetermgen; het be­ kritiseren van de methode en het gebruik van de huidige wetenschap; het onderzoeken en ontwikkelen van een andere manier van wetenschap bedrijven; het bekritiseren van sexis­ tische vooronderstellmgen m studie­ boeken en onderzoeksrapporten; het doen van maatschappijgericht onder­ zoek samen met vrouwen; en het doen van aktieonderzoek voor vrouwen.

VU Op de wis­ en natuurwetenschappen­ fakulteit aan de VU gebeurt momen­ teel m tegenstelling tot een aantal andere universiteiten en hogescholen officieel nog niets aan vrouwenstu­ dies. Wel draait al enige jaren een vrouwenoverleg, waarin vooral oude­

# #

tot één artikel, maar dan is op de fakulteit zelf nog niets veranderd en de vrouwen, die na die tijd naar de fakulteit komen hebben er helemaal niets aan. Je moet bij de invulling zorgen dat het een vervolg kan krij­ gen." Ook de selektieproblemen van vrou­ wen vóór de universiteit in het mid­ delbaar onderwijs geven zij geen eer­ ste voorkeur, vooral omdat dat niet alleen vanuit de universiteit aange­ pakt kan worden. Dat zal eerst in het onderwijs daar zelf aan de orde moe­ ten komen.

.• v ­ J ­ ' y • ' • . ' . • : ,. .1 ! . . . . . . . j . » . u' • I . " » 1 . «i . •i •

*,

• • •» v » V • ' • ' • ' • • • *»*•'• * V«

•

•

• •' •

•

•

. • L *!­. » I 1*. T *

*. . .

• • ^»

• 1 1 • ^ , ­•.. i • . 1 • . . • ' .•..»'. • ! ­ • • .••.­•. ,** • * . . ; . j .

•

•

• •• % "•'• "••• • •* • • • •• * •, • • ,•.• .*,. » i *.• .•* . .••• .•* . •. # •

•>

•

1 i * . ! .•!.*— !•­. ..1 >• . . •

" ' . . . ,. . i ­ T j . i ­ t +, tl •* '•"• • ' • : • • "• • • !• • • • •,•_ ! • ; • ; • • . • • V • ­ •* "• • • • • • • • • • • • . • •

•'­»;•» • • • . • • • •'•'•. y * * . .•;•• . • • • »»­^ • • r • • • ' • • * »'4 • •"•*•'• • • • , • " • •*•'•=• •"•;• • • • • •

• '

•

'

'

•

'• '

•

•

•

•

•

« '

•

4 •;

*

•

. •

•

•

.

•

.­•^^.•. ­ ,

^J*. l

•

.

•

•

.

•. .

.

,

•

• .

•

•.

y • • • ^» • '• '•' '• y. .• M X'*. '• "" • * » • ' • * # • • ' • ; • * • • • • •­« • • • » * • ! » , • •

Over de konkrete invulling hebben de vrouwen wel een aantal ideeën. In de loop van de studie zou een bijvak

'

!

•

*

•

•

^ •

Een hoofdprobleem voor vrouwen is hun strukturele ondervertegenwoor­ diging in het mannendomein van techniek en wetenschappen. Daar­ door moeten ziJ om te overleven zich aanpassen aan een als maimelijk er­ varen norm van wetenschapbedrij­ ven, studeren en werken. Ida: „Het feit alleen al, ik weet niet of een man zich dat kan voorstellen, datje als één of twee vrouwen gaat studeren te midden van een hele groep mannen bemvloedt je hele doen en laten. Het zou voor mannen al een stuk beter zijn als het normaal was, dat vrouwen Bèta­vakken gaan studeren." Veel vrouwen hadden de ervaring, dat pas later in de studie de situatie als vrouw problematisch gezien wordt. In het begin wijten veel vrouwen hun studieproblemen namelijk niet aan hun strukturele minderheidspositie. Mede daardoor denkt de vrouwen­ groep dat het zo moeilijk is om begin­ nende studentes bij het vrouwenover­ leg te betrekken. Volgens Jeanne speelt daar een algemeen sociologisch gegeven een rol: „Als je tot een min­ derheidsgroep behoort krijg je een stempel opgedrukt. Je krijgt een bepaalde rol, waarnaar je ook gaat leven. Je past je in de rol van „ijzeren maagd", of „feministe" maar dat is een manier van je handhaven, waarbinnen je op een gegeven mo­ ment vastloopt." Liesbeth zegt dat ook het gevoel meespeelt het als vrouw gemaakt te hebben als je een eksakt vak studeert. Dat leidt tot een soort norm dat je geen problemen mag hebben. „Daardoor kan het heel bedreigend zijn om je vanuit een min­ derheidspositie aan te sluiten bü een vrouwengroep, omdat je daarmee te kennen geeft dat er iets mis zit", zegt ze.

•

•

• •

•

Minderiieid

"

•

•

• L•

• ­ , • . . ; • , ^» . " r r • .

• * " • '

.

•". ^ _ *

.

.*.

•, •' '• * * • • . , • * • . . ^•. •• • ' • • ' * • •

•

'•

• •

•

• , • • • » « • • • • •

•»

•

'•

•!•.•

•

• • • < • • • • • • • •

• . ' , . •

. . • . . * . ­• •"V• ,•*•• ,••» •i».• , •'•• *•• ... •.•; _• .• . • ,*.• . ...•',•. . ^ J *

•~ c

•

• • " •

• j 1» i ' • . ­ • . ! j 5 . 4 .••. • l , • . • • » i«. . «i • . ( • ' •

::^t^\^\.:B^^^

Uit een breiboek vrouwenstudies moeten komen, om de vrouwenproblematiek struktureel in het onderwijs toegang te laten krijgen. Nu gebeuren alle aktiviteiten tenslotte op basis van vrijwilligheid en in de vrije tijd van vrouwen, die toch al vaak een zware studielast hebben. Ook denkt Liesbeth dat het voor vrouwen heel nuttig kan zijn om aan het begin van de studie een soort apparaten praktikum te hebben om de achterstand van vrouwen in het omgaan met techniek in te halen, zonder de dwang van slagen of het halen van studiepunten. Maar de kern van de invulling van vrouwenstudies moet volgens Jeanne ziJn: „dat stu­ dentes zich ervan bewust worden, wat de problematiek is. Dat het wegvallen van de motivatie voor de studie niet aan hen zelf ligt. Maar die bewustwor­ ding komt niet vanzelf en tegen de tiJd dat bij studentes de ogen opengaan, kan het al te laat zijn en dat is ontzettend jammer."

Week 'handelen wandel' in VU-foyer Velen zullen zich hebben afgevraagd of de foyer in het hoofdgebouw van de VU voortaan dienst gaat doen als een soort Albert­Cuypmarkt voor intellectuelen, toen daar begin van deze week een veertigtal stands werd ingericht. Een ongehoorde invasie van het bedrijfsleven? Ontheiliging van de alma mater? In ieder geval verdwijnen de stands vandaag ­ vnjdag 18 juni ­ weer. Ze vormden een internationale handelstentoonstelling, die werd gehouden in het kielzog van het 15e congres van de „International Association of Medical Laboratory Technologists". De deelnemers, afkomstig uit meer dan dertig landen, spraken daarop over het thema „Wetenschappelijke vooruitgang en de menselijke factor". Prinses Margriet opende zowel het congres als de handelstentoonstelling. Rector magnificus prof H. Verheul heette de congresgangers welkom binnen de poorten van de VU, die aula en foyer aan de congresorganisatie had verhuurd. Het congres is vandaag afgelopen en heeft een week geduurd. Vertegenwoordigers van de Nederlandse Vereniging van Vrygevestigde Fysiotherapeuten boden minister Gardeniers (volksgezondheid en milieuhygiëne), die het congres bezocht, maandag een zwartboek aan, waarmee ze aandacht voor hun als gevolg van „ongenuanceerde" bezuinigingsmaatregelen verslechterde situatie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen