Ad Valvas 1981-1982 - pagina 316

AD VALVAS — 26 MAART 1982

Adam Smith, u weet wel, die 18e eeuwer. Schots Verliehtingsfilosoofen uitvinder van de economische wetenschap, die Adam Smith heeft waarschijnlijk veel geleerd van de voorvaderen van de VU. Zegt ene Faas van Rietschoten in een artikel in het Rotterdams universiteitsblad Quod Novum. Aardig om te weten hoe dat zit natuurlijk. Nog aardiger is echter de vraag die de auteur vervolgens stelt. Kunnen de huidige VU-professoren van Adam Smith leren? En het antwoord dat hij dan geeft: „Wie zal het zeggen? Maar ze moeten dan wel eerst de héle Smith lezen". Dat hebben de hooggeleerde schrijvers dr. B. Goudzwaard en dr. P. Nijkamp voor het schrijven van hun respectievelijke boeken „Kapitalisme en Vooruitgang" (1978) en „Herfsttij der vooruitgang" (1980) dus kennelijk nagelaten Ze hebben wat voor hun doel toepasselijke appeltjes van de boom geplukt Nou, dat kan heel goed, want Smith heeft als rechtgeaarde wetenschapper vanzelfsprekend de inkt niet laten

verdrogen en het woord is nu eenmaal een gebrekkig vervoermiddel van de geest, die zich bovendien zelf ook niet altijd even helder manifesteert. Het menselijk geluk, aldus Goudzwaard, ligt bij Adam Smith en zijn navolgers in sterke mate in het ongestoord bezitten en gebruiken van materiele welvaart. Adam Smith zelf zegt: „What so great happiness as to be loved and to know that we deserve to be loved?" Wat is groter geluk dan geliefd te zijn en te weten dat we liefde verdienen? Hoe je dat bereikt? Smith: Door een deugdzaam gedrag en een deugdzaam iemand is er eentje die bereid is zijn eigen belangen voor tiet algemeen belang op te offeren. Nijkamp spreekt van „veredeld egoïsme ä la Adam Smith". Die arme Smith. Hij komt er niet best af. Postuum op de vuilnisbelt. Hij moet tiet toch goed bedoeld hebben. Bezit van goederen is indrukwekkender dan het bezit van deugd, constateerde hij. Pronkzucht en welvaartsjacht, zijn die niet des duivels? Hoe hou je die kwade menselijke neigingen in de greep? Smith dacht: laat de kooplieden en handelaren concurreren binnen een door wetgeving afgerasterde weide. Dan is er kans dat het goed gaat. Volgens Van Rietschoten is het met ondenkbaar dat de gereformeerde kerkregenng model stond voor Smiths opvatting In tegenstelling tot de hierarchische roomse kerk.

Mensen van de VU „In februari '79 ben ik hier begonnen en eerlijk gezegd wist ik - ondanks de verschillende oriënterende gesprekken die ik had gevoerd - toch nog niet wal me precies boven het hoofd hing Het eerste half jaar heb ik dan ook gebruikt om me m te werken Wanneer ik deze betrekking nu vergelijk met mijn vorige en ik kijk m de richting van bestuur en management, dan zijn er een heleboel paralellen Er zijn veel dingen die zich hier voordoen en die zich m een bedrijf ook voordoen. Zaken die volkomen inherent zijn aan een grote organisatie Ik zat bij de Heidemaatschappij m een situatie waarm ik een groot bedrijfsonderdeel had onder de Raad van Bestuur Zo werkt een faculteit onder het College van Bestuur. De reacties van faculteitsbesturen op handelingen van het CvB komen mij dan ook vaak bekend voor." „Er zijn ook een aantal dingen die heel anders zijn In het algemeen kan ik daar dit over zeggen. Kijk, overlegsituaties met een ondernemingsraad die kende ik ook Maar het politieke element is m faculteitsraden en universiteitsraad veel sterker aanwezig dan m een onderneming. Ook de openheid is aan de VU groter. De manier waarop bijvoorbeeld Ad Valvas allerlei zaken aan het licht kan en mag brengen, zoiets zie je in het bedrijfsleven met. Het belangrijkste verschil tussen een onderneming en de VU zit in het feit dat dit een organisatie met een open eind is Een bedrijf heeft altijd nog de begrenzing van: bij alles wat we doen moet ook ergens verdiend worden. Nou weet je aan een universiteit wel wat de kosten zijn, maar de prestaties die er worden geleverd zijn niet in geld uit te drukken. Je kunt hier nooit zeggen, ik heb 100 kosten en ik moet 110 opbrengsten hebben. Dat betekent dat er een open eind aan je organisatie zit en dat er ook geen natuurlyke dwang achter zit. Nu moet ik zeggen dat ik de

indruk heb - en onderzoeksgegevens wijzen dat ook uit - dat er m het algemeen behoorlijk wordt gewerkt Je kunt niet zeggen dat het minder is dan in het bedrijfsleven "

A. W. de Jager, /id CvB A.W. de Jager. Lid van het College van Bestuur Heeft in Wagemngen cultuurtechniek gestudeerd. Is daarna op verschillende niveaus bij de Heidemaatschappij werkzaam geweest. Vond het daar een zeer interessante werkkring, maar voelde op een bepaald moment toch de behoefte om van betrekking te veranderen. Zit nu inmiddels al weer drie jaar in het College van Bestuur. Over de verschillen tussen het bedrijfsleven en de ambtenarij en over de gevolgen van de bezuinigingen ging ons gesprek met deze bestuurder.

Advertentie

DIKS Autoverhuur bv Generaal Vetterstraat 55 (aan de Coentunnelweg) Tel. 178505 V. Ostadestraat 278, Amsterdam-{Z). Telefoon 714754 en 723366 Fil. W.deZwijgerlaanlOl Telefoon 183767 400 nieuwe luxe- en bestelwagens waaronder; FORD - VW - DATSUN - OPEL NIEUWE fVlERCEDES VRACHTWAGENS TOT 42 m3 EN 9 TON ; (groot en klein rijbewijs) , Lage prijzen en studenten 10 procent korting

. P

Galgala fTOf I^N NJJME6EW

i5 EEN M A N l -

f E i f \/ER5cHENEK/ VOOR EEN KRi nscHE UNIVERSITEIT. w/tTU DIT iNilr/ATiET ME.TUWHAMOTEk:EigiN(;STEUNEN ?

aldus Smith, hebben de gereformeerde herders een zelfde macht en inkomen. Ze hoeven niet te pronken. In materieel opzicht verschillen ze niet van hun kudde, intellectueel wel. Als ze sich aanpassen aan wat er binnen hun kudde leeft, zullen ze des te meer geliefd zijn. Concurreren in naastenliefde. Voor de economie bedacht Smith tiet model van de volledige concurrentie: kooplieden die zich aanpassen aan de behoeften van het gewone volk. Welke „invisible hand" voerde de pennen van Goudswaard en Nijkamp?

VUDONT-borrel De studenten hebben weer een eigen tandarts bij VUDONT. Woensdag 31 maart wordt dit feit gevierd met een openingsborrel in de nieuwe VUDONT-lcamer vanaf 16.30 in kamer A-24 Provisorium 1 aan De Boelelaan 1115. AUe geinteresseerden worden uitgenodigd een kijkje te komen nemen lén kenms te maken met de tandartsen en de tandartsassistentes. Voor inschrijving en informatie kan men terecht bij het Bureau Studentenvoorzienmgen (voorheen RSA), Uir lenstede 108, kamer AO-24, Amstelveen. Tel. 020-5484525.

efficient werkt. Of men datgene doet wat noodzakelijk is. Dat is ook erg moeilyk te meten. Bij een bednjf is het zo, dat je vnj snel ziet dat een bepaald onderdeel m de rode cijfers komt. De noodzaak dat mensen overgeplaatst moeten worden is dan veel duidelijker En ook de flexibiliteit is wat dit betreft in het bedrijfsleven veel groter dan m ambtelijke kringen. Daar merk je dat reorganisaties verschrikkelijk lang duren Neem bijvoorbeeld nu eens de overplaatsing vp.n de PTT naar Groningen Dat loopt al zo'n 5 a 6 jaar en nog is die zaak met rond Een bedrijf kan zich dat gewoonweg met permitteren " „Met reorganisaties en taakveranderingen krijgen we aan de VU ook steeds meer te maken. Die zaken zullen voortvloeien uit de bezuinigingen, waarmee ook wij worden geconfronteerd WIJ moeten prioriteiten stellen en zullen ervoor moeten zorgen dat mensen werkelijk van taak veranderen. En daar gaat een stuk dreiging van uit. Je ziet dat mensen dan op hun stoelen gaan zitten en zeggen „Ga my maar voorbij". Een ander gevolg is dat bepaalde vakgroepen zullen worden benadeeld Dat is onvermijdelijk wanneer je vanwege de teruglopende financiële middelen wordt gedwongen om te kiezen. Nog afgezien van het feit dat je op een gegeven moment misschien bepaalde studierichtmgen zult moeten opheffen." „Zo lang je praat over bezuinigingen vanaf een afstand is dat niet zo moeilijk. Van Kemenade praat er dan ook vrij gemakkelijk over. Maar als faculteitsbestuur zul je het moeten uitvoeren. Bovendien moet je elkaar collegiaal veel sterker gaan beoordelen om vervolgens in gezamenlijk overleg te besluiten watje wel gaat ontwikkelen en wat niet. Dat is heel moeilijk wanneer je zeer dicht bü elkaar staat." „Ik denk dan ook dat die bezuinigingen het ons in de toekomende tijd niet gemakkelijk zullen maken. Maar ik vind niet dat je het potentieel dat je hebt voortdurend om de oren moet slaan met negatieve berichten en getallen. We moeten er met het huidige potentieel voor zorgen dat er meer uitkomt. En d a t kan ook best. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de overplaatsing van mensen. Ik zou het heel

EH IK ßEDOEL, WftflRZ^jM W£ MEE BEZlfr? DE f y s i c i VEKSCriATfEM DE KRlMlNELEtJ AflN DE TöP DE V/EK, SCHRiKKEl-ilörE W/V£Ni,£VENALJ DE CHEMICI. EN A(- DiE Cr}fSCH/\hJDALÊIS/...

Herrijzend Fries/and ,X>e Folgjende byienkomstfan studinterünte Frisia Resurgens". Bü het aanschouwen van deze, op het eerste gezicht, letterbrij heeft al menig Ad Valvas corrector het vermoeden gevoeld, dat de zetmachine op hol geslagen was, maar de weergegeven tekst komt bij nadere bestudering overeen met de ingeleverde kopt). Frisia Resurgens staat voor Herrijzend Friesland, alleen dan in het Latijn. De zin kondigt de maandelijkse bijeenkomst van Friese studenten in Amsterdam aan, waar het wel en wee van het geboorteland besproken wordt. Aanstaande maandag wordt met een maaltijd in een restaurant het tweejarig bestaan van de herrijzing gevierd. In een grijs verleden, zo'n tien jaar terug, kende Amsterdam twee Friese studentengezelschappen: Natio Frisica (Het Friese Volk) aan de VU en Cygnus Resurgens (Herrijzende Zwaan) aan de UvA. Beide gingen ter ziele. Uit onderlinge contacten, koffiedrinken en een excursie naar Leeuwarden werd de Amsterdamse Friese studentenclub hei-boren, die zijn equivalenten in verschillende andere universiteitssteden kent. „Je hoopt in een behoefte te voorzien", antwoordt Douwe van der Meulen op de vraag naar het waarom van het Herrijzend Friesland: „Mensen vinden het leuk om op gezette tijden hun moedertaal te praktiseren." Zijn compagnon Rommert SteenlDeeek vergelijkt het met studeren in Engeland of Amerika: „Dan zou je op bepaalde momenten ook de behoefte hebben om Nederlands te gaan praten." Deze beide Friese studenten geloven niet, dat Friezen het aan de universiteiten moeiUjker hebben dan anderen. Douwe: „Het Nederlands heb je blijkbaar zo goed kunnen verstaan, dat je de middelbare school hebt kunnen afmaken." Wel denkt hij, dat sommigen een werkstuk liever m het Fries zouden schrijven, omdat zij in hun eigen taal creatiever kunnen denken. Overigens schijnt het toegestaan te zijn m het Fries te promoveren. Douwe kent alleen het verhaal van een Fries, die het kwalijk genomen werd, juist met in het Fries gepromoveerd te zijn. Terug naar het waarom. „Er bestaat ook zoiets als de Molukse groep. Waarom kruipen die bij elkaar? Die verwantschap, die voel je wel. Het is vooral de taal. Taal is veel meer dan alleen maar met elkaar kunnen kommuniseren," antwooi-dt Douwe. Volgens Rommert staan mensen in de lift wel eens verbaasd te kijken al ze onder elkaar Fnes praten. „Ik zie dan de gedachte op hun gezicht verschijnen van waar moeten we dat nu weer plaatsen? Is het een soort plattelands Engels, Scandmavisch of zo iets? Het wordt ook vaak een spraakgebrek genoemd " Overigens weten beide Fnezen met enige trots te melden dat onlangs zelfs in het Europese parlement Fries gesproken is en wel toen Dankert daar voorzitter werd. Dat is dus ook een Fries. „Nationalisme'' Dat heeft een soort enge bijklank, dat besefik heel goed. Je merkt gewoon dat mensen dat associëren met Nazi tijden. Ik wil absoluut niet m eén adem met dat soort dingen genoemd worden", vertelt Douwe Hij vindt het ovengens wel merkwaardig, dat zulke reacties veel sneller komen als Friezen wat doen m Nederland, dan als het gaat over de nationalistische bewegmgen m El Salvador, Zuidelijk Afrika of Oost-Timor. Dan heet het de bevrijdingsoorlog. „Zo gauw je als Fnes opkomt voor je cultuurbezit vinden ze het een beetje eng " Beiden voelen zich wel verwant met de bevrijdingsbewegingen en melden dat er zo nu en dan gezamenlijke conferenties zijn met vertegenwoordigers uit Wales Schotland, Bretagne en andere streken, die voor hun taal en cultuur vechten Douwe vmdt dat Fnesland ook sociaal- ekonomisch achtergesteld is, bij de Randstad" „Ik denk dat er heel veel geld uit Friesland komt, vanuit de industrie en vooral de agrarische sektor. Het is maar de vraag hoeveel Fnesland daarvan terugkrijgt in de vorm van werkgelegenheid m andere sektoren." Rommert denkt dat het Friese bewustzijn weer m de lift zit „Dat komt ook door het provinciaal bestuur, dat vaak verder is dan de gewone mensen Het bestuur voert een Fneszinnig beleid. Er zijn ook mensen die dat niet pikken en handtekeningen gaan verzamelen omdat ze het te gek vinden." Onder studenten leeft het blijkbaar niet zo erg, want gemiddeld komen er maar zo'n zes bezoekers op de „studinterünte". Vohgjaar is m Friesland echter wel massaal „Kneppelfreed" (knuppelvrijdag) herdacht. Dat is een soort Fnese nationale bevrijdingsdag, die gehouden wordt op 16 november ter herdenking, dat in 1951 de politie nieuwsgierigen voor de rechtszaal in Leeuwarden wegsloeg, toen daar weer een keer onenigheid ontstaan was over de vraag gf in de rechtszaal Fnes gesproken mag worden. Pratend over de ontwikkelmg van een eigen universiteit in Leeuwarden, (destijds, van 1585 tot 1811 bestond de Franeker Universiteit, maar die heeft Napoleon afgeschaft) in vergelijking met de Limburgse universiteit, zegt Douwe dat allerlei streken buiten de Randstad te veel op één hoop gagooid worden. „Friesland heeft voor mij toch wel een streepje voor." Ter afscheid wordt me een boekje van bureau voorlichtmg provincie Friesland overhandigd. „Taal is geen jasje of dasje dat naar believen kan worden weggelaten, als het gebruik van jas of das er toch niet meer op door kan. Taal is huid. Gevoelige huid zelfs", staat op de eerste pagma onder het kopje „Taal is ingebrand in de tong". (DdH)

normaal vinden dat iemand die hier bij een bepaalde faculteit werkt, voor een penode van vier jaar wisselt met iemand mt Leiden of Utrecht. Ga maar eens in een andere situatie werken. Stel datje 30 jaar bent en een aanstelling aan de VU krijgt en vervolgens tot aan je pensioen met je onderzoeks-thema en je onderwijs

DEfflEOLöEN VERSCHAfTENJ KlETHAOöM vooK HET voi-K D E EKOMOMEKJ STEUNEM HET CrßöOTKAPirAAL DE J ) w ß ; i r E . . .

moet gaan doorsukkelen. Dat zou ik met volhouden. In dit verband zit er ook nog wel een voordeel aan de bezuinigingen. In het feit dat we nu worden gedwongen bepaalde zaken te reorganiseren en bepaalde mensen over te plaatsen zit naar mijn mening een uitdaging." (PvE)

ßpßsri AL WEER MIS.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen