Ad Valvas 1981-1982 - pagina 417

AD VALVAS — 18 JUNI 1982

VU-onderzoek naar invloed overheidop vetpakkingsmiddetenindustrie

Overheidsregulering brengt teveel rompslomp met zich mee Veel problemen in het bedrijfsleven worden veroorzaakt door een slecht management. Nogal wat managers zijn in feite mooi weer-managers, die als het ekonomisch wat slechter gaat door de mand vallen en rare bokkesprongen maken. De sociale kosten van een foute bedrijfsvoering worden afgewenteld op de gemeenschap. Vraag politici naar de toestand in de Nederlandse nijverheid en je kunt bovenstaand antwoord verwachten. Politici zeggen binnenskamers wel begrip te hebben voor de problemen van het bedrijfsleven, maar eenmaal in de Tweede Kamer laten ze een heel ander geluid horen. Bovendien zijn de stimulerings- en reguleringsmaatregelen van de overheid veel te ingewikkeld en gaan er tijden overheen voordat men knopen doorhakt. Vraag een ondernemer naar de kwaliteit van de politiek en er is een dikke kans dat je dit antwoord krijgt. Er is kortom sprake van een „kommunikatiekloof tussen overheid en bedrijfsleven. De VU-onderzoeksgroep „Management Politiek" wil enkele bruggen bouwen.

„Het Projekt wil wetenschappelijk nieuwe mzichten geven in de verwevenheid van handelingen van overheid en bedrijfsleven. Maatschappelijk wil dit onderzoek een bijdrage leveren aan een beter samenspel van ondernemingen en overheden, waar mogelijk, en een beter tegenspel waar nodig." Deze schone doelstelling staat vermeld in elke externe pubhkatie van de onderzoeksgroep .Management Politiek". Bij nadere bestudering blijkt het, als het gaat om de

Wim Creiee maatschappelijke betekenis, toch met name te gaan om het eerste gedeelte van de doelstelling, bijdrage aan een beter samenspel. Prof. dr. ir. A. Twijnstra, als bedrijfshuishoudkundige verbonden aan de ekonomische fakulteit van de VU, stuitte in z^n adviespraktijk (Twijnstra Gudde is in Nederland na

Onderwijs kan in 1984 beginnen

Democratischer opzet voor Open Universiteit De Open Universiteit zal een democratischer opzet krijgen dan in het voorontwerp van de wet op de Open Universiteit was voorzien. Het onderwijs in de Open Universiteit zal in 1984 kunnen beginnen. Dit zijn twee van de belangrijkste wijzigingen in het concept-wetsontwerp op de Open Universiteit, zoals dat op vrijdag 14 mei jl. naar de Onderwijsraad voor advies is gezonden. Minister dr. J.A. van Kemenade (onderwijs en wetenschappen) stelt in het concept-wetsontwerp voor meer personeelsleden en studenten m de bestuursraad op te nemen dan aanvankelijk was voorzien. Bovendien is afgezien van de instelling van een aparte personeelsraad en studentenraad. In dit concept-wetsontwerp is een regelmg opgenomen die zoveel mogely k aansluit bij de Wet medezeggenschap onderwijs. Er komt één medezeggenschapsraad, waarin evenveel studenten als personeelsleden zitting hebben. De medezeggenschapsraad heeft een aantal algemene bevoegdheden, zoals het recht van overleg met het coUege van bestuur, het recht op informatie en het recht over alle aangelegenheden, de Open Universiteit betreffend, voorstellen te doen aan het coUege en de bestuursraad. In het medezeggenschapsreglement dient te worden geregeld welke besluiten de instemming van de medezeggenschapsraad behoeven en over welke zaken de raad advies moet uitbrengen. Een andere belangrijke wijziging m het concept-wetsontwerp is de plaats van de regionale studiecentra. Deze centra waar een deel van het onderwijs zal moeten plaatsvinden, zullen worden ingepast in het geheel van de volwassenen-educatie. „Er moet naar gestreefd worden", zo schrijft Van Ke

menade In de toelichting, „dat volwassenen binnen het regionale studiecentrum zich ruim kunnen oriënteren en deskvmdig worden voorgelicht over de studiemogelijkheden, niet alleen binnen de Open Universiteit, maar ook over de andere sectoren van de volwassenen-educatie." De Open Universiteit zal een instelling worden van hoger onderwijs, waar studerenden diploma's kunnen verwerven die gelijk of gelijkwaardig zijn aan de diploma's van de bestaande instellingen van hoger beroepsondrwijs en van wetenschappelijk onderwijs. Uitgangspunt is dat studerenden kunnen kiezen voor hoger onderwas dat aansluit bij hun persoonlijke situatie. Dit geldt in het bijzonder voor die mensen die vroeger met de kans hadden hoger onderwijs te volgen. Het gaat hierbij voor een belangrijk deel om vrouwen. Zo kan de Open Universiteit met name ook bevorderend werken voor de emancipatie. De Open Universiteit zal een open toelating kermen en studerenden de mogelijkheid bieden zelf plaats en tempo van de studie te kiezen H« of zij heeft een grote vrijheid in het samenstellen van het studieprogramma. De toelating is niet aan diploma's gebonden Iedereen van achttien jaar en ouder kan worden toegelaten. Het onderwijs wordt gegeven m cursussen, die worden afgesloten met een tentamen. Voor het behalen van diploma's met een bepaald civiel effect, zullen voorwaarden worden gesteld voor het aantal en het niveau van de curussen. Wie een aantal curussen met succes heeft doorlopen, krijgt een dossierdiploma. Het is ook mogelijk om de bestaande titels van het hoger onderwijs te behalen en ook om te promoveren.

Berenschot het grootste organisatieadviesbureau) regelmatig op de vaak problematische verhouding tussen overheid en bednjfeleven Dat was voor hem de aanleiding om m 1980 een onderzoeksgroep te formeren waarin ook het Ekonomisch en Sociaal Instituut van de VU en de VUpolitikoloog prof dr G. Kuypers by betrokken werden. Na een verkennend onderzoek (getiteld „Topfiguren spreken zich uit", maart 1981) was het tyd voor een meer gedetailleerd empirisch onderzoek. Onlangs is daarvan het eerste resultaat gepubliceerd: „Produktbeleid en overheid, een onderzoek naar de invloed van de overheid op het produktbeleid in de verpakktngsmiddelenindustrie " Onderzoeker drs Piet van Helsdingen heeft achtentachtig managers uit deze industrietak door middel van enquêtes en interviews ondervraagd op hun ervaringen met, opvattmgen en kennis van het overheidsbeleid. Daaruit blykt onder andere dat managers tegenstanders zijn van overheidssteun aan slecht renderende bedrijven, want individuele steun werkt volgens hen konkurrentievervalsend en verplaatst de problemen naar „gezonde" bedrijven. De verpakkingsmanagers zijn daarentegen van subsidies voor produktinnovaties een warm voorstander: 81% van de ondervraagden vmdt dat hiervoor de overheid de beurs moet openknippen, want „produktinnovaties is niet langer alleen een zaak van het individuele bedrijf, maar in het belang van de gehele samenleving," Byna unamem zijn de respondenten van mening dat de overheid bii het oplossen van milieuproblemen regulerend moet optreden. De overheid moet een duidelüke norm stellen by vervuilmg. Want anders spuit konkurrent X al zijn afvalprodukten m de sloot achter de fabnek, terwijl ik net zo'n duur vuilverwerkingsapparaat heb aangeschaft, moet menig manager biJ beantwoordmg van de vraag gedacht hebben, Eén direkteur was zo eerlijk de onderzoeker toe te vertrouwen dat ziJn bedrijf zich „in Nederland in aUe opzichten aan milieuregels houdt, maar in een ander land de rotzooi m de zee laat lopen,"

In de pas lopen De arbeidsintensieve verpakktngsindustne bUjkt de overheid goed in de gaten te houden als het gaat om het door haar gevoerde loon- en mkomstenbeleid. De gedeelten van de verpakkingsindustne die op de binnenlandse markt georiënteerd zijn, wiUen met de produktiekosten, en dus met de loonkosten, niet uit de pas lopen met de buitenlandse konkurrenten. En de verpakkingsindustrielen die georiënteerd zijn op de binnenlandse markt zijn beducht voor landen als

Korea die momenteel met grote hoeveelheden hun verpakkingsprodukten m ons land afzetten. Wanneer men managers vraagt naar de belangrijkste gebieden van overheidsbeleid als het gaat om de produktie van verpakkingsmiddelen, scoort het energiebeleid als goede tweede. Niet alleen het algemene beleid van de overheid heeft mvloed op de verpakkingsmiddelenindustrie, maar ook diverse wettelyke reguleringsmaatregelen: voorschnften die de produktie en de verkoop van een produkt raken, terwille van de bescherming van de konsument, de veiligheid, miheu, etc De in 1980 in werking getreden nieuwe Warenwet wordt door de respondenten als belangrijkste overheidsmaatregel gezien in verband met het produktiebeleid van verpakkingsmateriaal. Overigens met tot ieders tevredenheid. Een manager: „De doos, waarin chocolade verpakt wordt, mag een bepaalde stof met bevatten die wel in de chocolade zelf voorkomt," Een andere gemterviewde' ,.Wat moet men doen als twee afzonderlijke hulpstoffen elkaar niet verdragen'' Elke leverancier afzonderlijk kan wel een verklaring afgeven dat zijn produkt voldoet aan de eisen uit de Warenwet, maar daar schiet men als fabrikant van verpakkingsmiddelen in zo'n geval weinig mee op."

Onbekend Naast dwingende voorschriften (reguleringsmaatregelen) kent de overheid voor het totale bedrijfsleven maar liefst 128 verschillende regelingen voor subsidies, premies en garanties Het verschijnsel „subsidioloog" en uitgaven als „Wegwijs in premieland" duiden al enigszins op het voor het bedrijfsleven uiterst ingewikkelde terrein van stimuleringsmaatregelen. Ook managers uit de verpakkingsindustne blijken vaak slecht de weg te kuimen vmden in het woud van overheidsfaciliteiten. De Wet op de Investeringsregeling (WIR) geniet nog wel grote bekendheid, en ook de innovatie-stimuleringsregehng en subsidies voor energiebespanng zyn niet onbekend. Maar voor het overige (bijvoorbeeld subsidies bij het verwerven van licenties en oktrooien, subsidies voor advieskosten by toepassing van mikro-elektronika m het produktieproces) is onbekendheid troef. Onderscheiden naar bedryfsgrootte bhjkt uit het onderzoeksrapport dat managers uit grote bedrijven beter op de hoogte zyn van stimuleringsmaatregelen dan hun kollega's van kleinere bedrijven Grotere bedrijven zijn dan ook de grootste faciliteitengenieters Daarnaast bhjkt dat managers, die aktief participeren in een brancheof ondernemersorganisatie goed op de hoogte zyn van de mogelykheid te

profiteren van de door de overheid beschikbaar gestelde fondsen en subsidies, konstateert het onderzoeksrapport. Maar ook als men bekend is met de regelingen, dan heeft men zyn twijfels over de gedetailleerde regelgeving van de overheid. Een interview met een verpakklngsmiddelenondememer spreekt voor zich: „Voor een recente toepassing van elektronika m het produktieproces a ƒ 2,000,- heb ik geen subsidie aangevraagd. Te veel kosten en admmistratieve rompslomp; allerlei mensen komen kyken. Ik vind zo'n subsidie zelf overbodig. Bovendien heb ik angst voor al die formulieren Er zijn toch al genoeg verplichte en onverplichte formulieren voor ons ondernemers in te vullen. Daarnaast wü ik er principieel niet aan meewerken om voor een paar honderd gulden subsidie, ambtenaren voor een paar duizend gulden aan het werk te zetten," Het is natuurlijk niet alles kommer en kwel, want op de volgende bladzijde van het onderzoeksrapport IS een ondernemer zeer enthousiast over een landeiyk projekt voor bedrijfsontwikkeling waar zyn bedryf aan mee heeft gedaan, In dit geval kreeg hy ƒ 25 000,- subsidie op een bedrag van ƒ 30,000,-,"

Stage In de aanbevelingen pleit Van Helsdingen ervoor dat ondernemersorganisaties en Kamers van Koophandel hun voorlichtingsaktiviteiten onderling beter koordineren om te voorkomen dat de manager voorlichtmgsgeschnften van de overheid dubbel in de bus knjgt en deze ongelezen in de prullenmand laat giy den. De o\ erheid zelf moet meer „projektambtenaren" aanstellen die de ondernemers moeten begeleiden op de vaak moeizame weg langs de diverse overheidsinstanties waar zy vergunningen en subsidies moeten halen. Bovendien dient bekeken te worden in hoeverre de stimulermgsmaatregelen vereenvoudigd kunnen worden. Dat een en ander met één, twee, dne gerealiseerd zal worden, heeft volgens Van Helsdingen onder meer te maken met de ondervertegenwoordiging van ondernemers in de Tweede Kamer Van Helsdingen, desgevraagd, „De overheid heeft zelf ook belang by een grotere vertegenwoordiging: als de overheid wil dat haar maatregelen beter opgepikt worden in het bedryfsleven, dan moetje meer informatie en gewicht uit die hoek in de Tweede Kamer hebben. Het is maar één van de middelen. Een andere mogelykheid IS dat politici „stages" lopen in bedry ven Zo verklaarde Ane van der Hek van de PvdA onlangs dat de „stage" die hy by DAF gelopen had, voor hem als een soort eye-opener voor de problemen van het bedryfsleven funktioneerde. Niet dat hy nou het beleid van het bednjfsleven gaat zitten verdedigen, maar hy heeft meer inzicht gekregen. Er gebeuren nog steeds gekke dingen in de relatie overheid en bedrixfsleven. Zo wilde een benzinepomphouder wilde een LPG-installatie by z'n bedryf hebben en hy diende een aanvraag voor een vergunning in. Volgens de provincie moest die gasinstallatie boven de grond komen en x-meters van de pomp verwyderd zyn, en volgens de gemeente moest die installatie juist onder de grond worden aangelegd Die pomphouder heeft maanden op z'n vergunning moeten wachten, omdat die twee overheden met elkaar in de kUnch lagen! Zo heb ik meerdere voorbeelden gehoord,'

De kartonnen dons itri tan di Kntiventionele Produkten van de verpakkingsmiddelenindustrie. Ekonoom Van Helsdingen deed een onderzoek naar de invloed van de overheid op de produktie van bestaande en nieuwe verpakkingsmiddelen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen