Ad Valvas 1981-1982 - pagina 92

12

ADVALVAS — 9 OKTOBER 1981

^ Wat een toestand! Willen leden van de universiteitsraad met een salaris boven schaal 103, de hogere inkomens dus, de smartecentjes voor hun werk ten bate van het algemeen belang van de VU niet ontvangen en wü het college van bestuur se elk dat

sommetje van 600 Hollandse guldens tn de maag blijven splitsen. Dat is toch van de gekken. Vroeger was een werkgever blij met gratis arbeidskracht. Dat is nog es idealisme van die raadsleden, poeh, poeh. Het CvB kan daar natuurlijk niet tegen, want als raadsleden idealistisch worden, dan is de boot aan. Dan bloeit de democratie, trekt het raadswerk weer aan in de publieke opiniè'en regent het bij de volgende verkiesingen kandidaten en wat voor kandidaten. Het CvB vreest waarschijnlijk moeilijkheden met so'n krachtig 'parlement', 'k Ben benieuwd hoe t feuilleton afloopt.

Amerikaanse impressies

Cash

Mensen van de VU 'k Ben erg blij dat het Prins Bemhardf onds over de brug gekomen is. 't Gaat om een precedent. Het is namelijk een principiële zaak dat men bij het beheer van natuurterreinen teruggrijpt op de meest oorspronkelijke instrumenten bij dat beheer. De tarpan is een nauwelijks gedomesticeerd dier uit de PoolsRussische grenszone. En als het werd thuis gehouden, dan moest het beest nog altijd zelf zijn kostje bij elkaar scharrelen. Op grond van de ervaringen in Zuid-Engeland verwacht ik dat het beest een heel aardig effect zal hebben op de vegetatie in de Ennemaborg. Ze beginnen daar, heel slim, met een hengst en twee gedekte merries die drachtig zijn van andere hengsten. Zto krijg je een behoorlijke genetische variatie en kun je de kudde behoorlijk uit laten groeien. Ons instituut

Harm van de Veen milieukundige Sinds '79 hoofd van de ecologische groep van het Instituut voor Milieuvraagstukken. Bioloog van huis uit. Heeft een actieverleden (Gelderse Milieufederatie, Landelijke Werkgroep Kritisch Bosbeheer, etc). Van de Veen (36 jaar) heeft sich in den lande gemanifesteerd als een vurig pleübesorger voor de reintroduktie van wilde dieren (Europese bisons, bevers en wolven) om in Nederland tot een natuurlijker natuurbeheer te geraken, waarbij hij sich het ongenoegen op de hals heeß gehaald van bosbouwers en jagers. Onlangs werd bekend dat dese herfst drie wilde tarpan-paarden, danksij een subsidie van het Prins Bernhardt fonds, uügeset sullen worden in het natuurterrein Ennemaborg in Groningen. Een eerste aanset tot een alternatief bosbeheer?

hier, met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, dezelfde rol vervullen als de olifant in de beboste delen van Afrika. Die vormt daar een integraal deel van het ecosysteem, 'k Heb me altijd al verbaasd over het gekke verschijnsel dat in Afrika de dieren vry rondlopen in de natuur en dat wij hier beesten, die een beetje groter zijn dan een hond, opbergen achter hekken of werkeloos neerzetten in het Amsterdamse bos waar ze gras mogen kauwen. De bosbouwers waren gedecideerd afwijzend in hun reaktie op ons voorstel de wisenten uit te zetten. Ze zouden schade kunnen toebrengen aan het houtteeltkundig beheer van het bos. Kijk, in een winter met veel sneeuw kan een wisent heel wat bomen schillen, zodat hier en daar een boom dood gaat voordat ie groot genoeg is dat-ie kan worden geveld. Dat is natuurlijk verlies. Maar voor het natuurbehoud is het niet slecht. In het voorjaar, met licht op de grond krijg je opslag, en wordt verjonging geïnduceerd. In elk geval is Natuurmonumenten gaan denken over onze voorstellen. Ons projektvoorstel van vorig jaar is geamendeerd op praktische gronden. Maar de koe, die samen met de wisent in de proef zat, wordt meestal vergeten. De koe heeft een andere functie. Die eet desnoods oud gras, terwijl de wisent lover en struiken consumeert. Ze vullen elkaar prachtig aan. We verwachten dat ze door het behoud van opslag en het korthouden van gras de voedselsituatie voor hert en ree drastisch kunnen verbeteren. Het idee om wolven weer te introduceren in ons land is in brede kring behoorlijk aangeslagen, 't Grappige is dat de enigen die fel negatief reageren de jagers zijn. Ze werpen zich graag op als het alternatieve roofdier, maar wolven, als alternatieve jagers, kunnen die rol tuurUjk veel beter vervullen. Je krijgt de indruk dat die jongens overal wiUen jagen, ook daar waar ze niet nodig zijn. Waar het op neer komt, is dat men jaagt voor het genoegen en niet zozeer om het ecologisch evenwicht te herstellen. Dat begint men zelf nu ook toe te geven. De wolven zouden in principe op de Centrale Veluwe uitgezet kunnen worden. De oppervlakte van het gebied, 40 ä 50.000 hectare, leent zich daar uitstekend toe. De dieren gevaarlijk voor de mens? Welnee! Wisenten zijn alleen gevaarlijk als ze geprovoceerd worden. Ze hebben met de Amerikaanse bizon gemeen dat ze bijzonder duidelijk zijn in hun dreiggedrag. Je hoeft geen geschoold bioloog te zijn om te zien dat het dier wil gaan

Vandaag start Margreet Onrust, ex-Ad Valvas-redactnce, nulree lance-medewerkster ('we wisten haar vast te houden') de eerste van haar Amerikaanse columns vanuit de States, waar zij met haar gezin voor een jaar m het lieBijke Belmont, Massachusets, bivakkeert In prmcipe eens per veertien dagen.

staan op de plek waar je op dat moment doende bent. Het laat het wit van z'n ogen zien en slingert met z'n grote voorpoten de modder achteruit. Aangezien deze beesten geen natuurlijke vijanden hebben, zijn ze niet overdreven haastig in de aanval, zoals een wild varken. In een nationaal park m Canada is wel een dodelijk ongeval gebeurd. Iemand wilde een foto maken van de ondergaande zon. Hij gmg plat op z'n buik voor z'n volkswagentje liggen tegenover een bizonstier die in de bronst was. De stier ging toen boven op hem staan. In ons land zouden ze in een dergelijk geval het dier onmiddellijk doodgeschoten hebben. In Canada hebben ze het beest verdoofd. Het dier kon ook niet helpen dat er zulke stomme bezoekers zijn. Voor wolven geldt in sterkere mate dat ze ongevaarlijk zijn. . De wolf vermijdt de mens, waar mogelijk. Nergens hebben we duidelijke evidentie gevonden dat mensen regelmatig gepakt worden door wolven. Wel gaan er veel geruchten. De wolf kwam tot het midden van de vorige eeuw in ons land voor. Het beest heeft vooral schapen gevreten. Herdersvolken zijn daarom razend op wolven, maar jagersvolken staan,,er neutraal tegenover of beschouwen hem als totemdier. Voor sommige volken is de wolf uitgegroeid tot nationaal symbool. (Denk aan de Grijze Wolven, hoewel ik daar niet zo gesteld op ben.) Het wordt mij wel verweten dat deze ideeën voortspruiten uit een zekere nostalgie, 'k Vind dat een volstrekt misplaats verwijt. Het vasthouden aan het cultuurlandschap is veel nostalgischer, want dat is het vast^ houden aan een natuurbeeld van rond de eeuwwisseling, zoals Thijsse dat heeft vastgelegd in de Verkade-albums, 't Is niet zo dat ik wil reconstrueren wat er vroeger geweest is, maar dat ik op een functionele manier gebruik wU maken van wat er nog over is. Daarbij gaat het niet om het krampachtig conserveren van restjes cultuurlandschap, maar om het werken met actuele natuurlijke mogelijkheden. (B.M.)

Onze vertegenwoordiger in Washington D.C., Thomas P.O'Neill Jr. (8 th Congressional district, Massachusetts) heeft zijn maandelijkse Washington Report - een huis-aan-huis A-viertje dat het elektoraat op Jr. ziin hand moet houden - er ook al aan gewijd: Reagans welhaast obscene bezuinigingen op de sociale en onderwijsvoorzieningen bedreigen niet alleen meer de kwaliteit van het bestaan maar dat bestaan zélf. Bejaarden 2nillen weer net als vroeger aan ondervoeding kunnen gaan sterven, minimumloners mogen deze winter kiezen tussen verwarming en voeding. Echte armoede zal weer behoren tot het pakket van de onbegrensde mogelijkheden en dat is een vooruitzicht dat merkbaar angst aanjaagt. Kranten hier aan de oostkust publiceren al reportages van gezinnen die hun boeltje van de hand doen en met drie stelletjes schoon ondergoed en wat mondvoorraad vertrekken naar het Zuid-Westen van de VS. Naar staten waar de zon het hele jaar door schijnt - minder verwarmingskosten - en de natuurlijke bronnen zoveel opleveren dat de federale kortingen niet allemaal via het heffen van extra-belastingen en het opheffen van uitkeringen en subsidies hoeven te worden opgevangen. Net als honderd jaar geleden zijn het verhuizingen op de bonnefooi al is een oude Buick natuurlijk altijd nog wat komfortabeler dan een huifkar. In zo'n kontekst is schrijven over de financiële problemen van de Amerikaanse universiteiten natuurlijk als zeuren over knellende schoenen tegen een man zonder voeten. Alleen, hun moeilijkheden zijn er niet minder om. Het opdrogen van de regeringsgeldstroom geldt ook (en net als by ons vooral) dit onderdeel van de onderwijsvoorzieningen en daar komt dan nog bij dat de economische malheur de klad brengt ih een andere belangrijke bron van inkomsten: de fundraising onder particulieren. Het doneren van geld aan universiteiten is in Amerika een voor de belasting aftrekbare gewoonte die er in is gebracht door mensen als dominee John Harvard uit de Massachusetts Bay Colony. Het kostte hem in 1663 zo'n 800 pond en een goed gevulde boekenkast maar zijn achternaam is dan ook niet onopgemerkt gebleven. Voor een paar grijpstuivers meer kun je vandaag de dag een universitair gebouw of een leerstoel naar je vernoemd krijgen. Is 'jouw' hoogleraar dan in het nieuws - jij ook. (het proza in de mededelingenrubrieken wordt er alleen niet mooier op: dr. E.D. Vermeule, Samuel Zemmvray, Jr. and Dons Zemmvray Stone - Professor houdt spreekuur op . . . ) Maar zoiets zet vanzelfsprekend alleen zoden aan de dijk als je je naam weet te verbinden aan andere grote namen. Onbekende universiteiten moeten hun fund-raising dan ook voornamelijk halen uit reunies voor alumni/ae, toegang 200 dollar, en veel wordt dat nooit. Hier slaat Reagan het hardste toe. Sommige universiteiten en colleges hebben zelfs bekend moeten maken dat ze dit academisch jaar geen geld hebben om te draaien. Gelukkig dat de echte amerikaanse Spirit nog niet verloren is gegaan. Dit soort financiële ellende wordt systematisch benaderd als 'problems'. En voor problems hebben ze hier een fantastische cultuur opgebouwd die 'problemsolving' heet. Een probleem is iets waar een koele stap-voor-stap procedure bij hoort die beschreven staat in boekjes getiteld 'how to...'. How to solve a major financial problem. Ik geef even een paar ideeën door. Een heel mooi vind ik zelf die van de gezamenlijke beroepsbestuurders van de University of Massachusetts at Boston en het Boston State College: je saneert ingrijpend door middel van een binnen drie weken - want vóór het begin van het nieuwe academische seizoen - te volbrengen fusie. Wel even schrikken alleen voor de 98 WP'ers en 30 TASsers van Boston State, en de 275 stafleden van Umass die 20 augustus hoorden dat ze per 14 september waren geproblemsolved en op straat stonden (men wordt in Amerika steeds per studiejaar ingehuurd). Life ain't easy. Maar goed, wie zou er met de VU willen fuseren. Laten we ons dus spiegelen aan de grote jongens. Die verleggen hun fund-raising steeds meer naar het bedrijfsleven, en dat lost ook heel aardig op. MIT bijv. heeft net een miljoen dollar aangepakt van de Toyota Motor Company, bestemd voor een nieuwe leerstoel in de Materials Science and Engineering. De leeropdracht voor de aanstaande professor kan iedereen zelf wel bedenken. Harvard University loopt voorop in de jacht op 'corporate cash'. Het resultaat tot nu toe is 60 miljoen dollar van Hoechst AG. 6 miljoen van Du Pont en 20 miljoen van Monsanto, drie giganten in de (bio)chemische industrie die de financiering van universitaire research graag overnemen in ruil voor toegang tot de relatief goedkope academische laboratoria. Bovendien werkt Amerika's meest eerbiedwaardige universiteit aan plannen om self in saken te gaan. Niet meer, soals tot nu toe, door aandelen te kopen in Zuidafrikaanse ondernemingen, maar door het oprichten van een eigen firma: Harvard BV, in ondersoeksresultaten. De Harvard-wetenschappers die sputteren over dit soort initiatieven worden steevast afgewimpeld met de vraag of ziJ misschien dan iets beters weten om de zaak drijvende te houden. Wellicht kan één van hen eens beginnen over de University of Texas at Austin, tot voor kort alleen maar bekend om haar succesvolle footballteam ('What this state needs,' ging de standaardgrap, 'is a university its footballteam can be proved of). Daar is men op het idee gekomen op de campus naar olie te boren. De 5500 tot nu toe gevonden oliebronnen brengen op dit moment 700.000 dollar per dag in het laatje. Wég geldzoigen, en met de academische reputatie wil het opeens ook veel beter vlotten, nu de ene Nobelprijswinnaar na de andere grote geleerde zijn/haar elite-universiteit inruilt voor 'Austin'. Want alles is te koop in Amerika. Ook wetenschappers. Margreet Onrust

Galga.la 'STUDOireu

i^J<ir o-x UUK^ 1: , / i :

heeft met dit experiment niet zoveel te maken gehad, maar ik sta er wel vierkant achter, 't Ligt in de lijn van mijn idee in '75 om wisenten Europese bizons - in te schakelen voor de bosbegrazing op de Veluwe. Kijk, als je praat over natuurbeheer in het groot en op lange termijn, dan kun je niet om de beesten heen die in het bos thuishoren, 't Is niet vanwege de aardigheid, maar omdat die dieren een functie vervullen die wij niet goed kunnen nabootsen. In feite kan de wisent

IN

.

l^ i1lr^^^^Ë

^^1.,^^^

è"=^

:

^

-

^

^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen