Ad Valvas 1981-1982 - pagina 371

ADVALVAS —14MEI 1982

3

Herziening funiet ies en salarissen Ie vert 3000 banen op

ABVA-KABO wil van hoogleraarschap af Het gaat niet best met het Wetenschappelijk Onderwijs in Nederland. Aanpassen, inkrimpen, bezuinigen en reorganiseren zijn de beleidstermen waar de universitaire bestuurders oplossingen voor moeten aandragen. Naast de financiële en personele teruggang moeten het onderwijs, via de twee-fasenstructuur, het onderzoek door de BUOZ-nota en de personeelsstructuur grondig op de hellmg volgens de Haagse bewindslieden. Tot nu toe hebben de universiteiten en de minister slechts met ad-hoc maatregelen het kerende tij tegemoet getreden volgens Arie Verhagen, kaderlid van de ABVA-KABO. Vacature-stops, wachtgeld voor vijftigplussers, arbeidstijdverkorting en deeltijdarbeid zijn de oplossingen die elkaar afwisselend in nota's opvolgen. Maar strukturele voorstellen worden niet gedaan. Het hoofdgroepsbestuur Wetenschappelijk Onderwijs van de ABVA-KABO is na drie jaar diskussie nu eindelijk met een plan op tafel gekomen in de vorm van een diskussienota, die de pretentie heeft wel strukturele oplossingen aan te dragen. Kern van de nota „Demokratisering en werkgelegenheid" is een drastische herziening van het personeelsstelsel aan de universiteiten door het afschaffen van het hoogleraarschap met het daarbij behorende forse salaris van ongeveer 140.000 gulden en soms nog meer. Dat levert een besparing op van tweehonderd miljoen gulden, die omgezet zou moeten worden in 3000 (voltijdse) arbeidsplaatsen. „Kernpunt van onze nota is het demokratiseren van de arbeidsverhoudingen als tegenwicht tegen alle technokratische toestanden die over ons dreigen te komen", zegt Ane Verhagen, medeopsteller van de nota en medewerker bij de subfakulteit Nederlands aan de VU In alle strukturele maatregelen, die over de universiteit komen, ziet hij een toenemende hierarchisermg van de beshssmgslijnen Vooral de voorstellen van de kommissie van Trier over de herstrukturenng van het wetenschappelijk corps vmdt de ABVA-KABO de centralisenng in de hand werken Het afschaffen van de hoogleraarsftmktie IS volgens Verhagen dan ook niet m de eerste plaats een nivellenngsmaatregel, hoewel hij m het volksdagblad de Waarheid inkomensverhoudingen aan de universiteit „parasitmr" noemt „Het feit dat een hoogleraar op een leerstoel zit, waaraan een leeropdracht verbonden is, komt op mij als 19e eeuws over Alsof de kwaliteit van het bednjf volledig van dat individu afhangt De hele ontwikkeling de Jaatste eeuw is de kant uitgegaan van collectiveren van de verantwoordelijkheid, van team work Dat idee komt ook tot uitdruk-

Advertentie

Dirk de Hoog king m de WUB, waar vakgroepen mgesteld worden, die de verantwoordelijkheid voor het onderwijs en onderzoek dragen, weliswaar moet een hoogleraar voorzitter zijn, maar de verantwoordelijkheid hgt by het vakgroep bestuur als geheel Daar is met zoveel van terecht gekomen, door de nog steeds sterke positie van de hoogleraar, bijvoorbeeld bij de benoemmg en beoordeling van het personeel Je ziet dan ook vaak dat er net zoveel vakgroepen als leerstoelen gekomen zyn, hoewel dat niet de bedoeling was", Imdt zyn uitleg van de noodzaak van de demokratisenng van de werkverhoudmgen Volgens het ABVA-KABO-plan wordt de opbouw van het wetenschappehjk corps sterk vereenvoudigd er komen docenten, die verantwoordelijk zyn voor het onderwijs en onderzoeksgebeuren en hoofddocenten, die daarboven ook nog leidinggevende taken hebben te vervullen De eersten verdienen een salaris van 38 000 tot 70 000 gulden en de hoofddocenten krygen een inkomen van maximaal ƒ 80 000,— Dit laatste IS minder dan het maximum dat een hoofdwetenschappehjk medewerker momenteel kan verdienen

Nivelleren werkt niet

@

@

met onze studentenpas komt u over de minimum loongrens De Vakaturebank UITZENDBURO

JVan Baerlestraat 45 - Amsterdam |

Tel 020 765246

Vijzelstraat 55 - Amsterdam

Tel 020 229214

Arie Verhagen gelooft met m de simpele oplossing van het afromen van hoge salarissen aan de universiteit zonder de ingewikkelde weg te bewandelen van herziening van het rangenstelsel „Je kunt met mvelleren zonder naar de funkties te kyken, die by de salarissen horen De loonsverhoudingen zyn afspiegelingen van de machtsverhoudingen, ze worden gebruikt om mensen verschillende posities te geven en omafhankehjkheid te kreeren Wel kan je nu en dan ad-hoc iets doen, door bepaalde verhogingen te bevriezen en dergelyke, maar dat zyn louter administratieve maatregelen, die met struktureel werken " Ook heeft de ABVA-KABO wel oog voor het feit dat iemands inkomen niet van de ene op de andere dag met meer dan een halve ton verlaagd kan worden Dus zal, als de plaimen ooit werkehjkheid worden, het een zaak van lange duur zyn Wat de ABVAKABO betreft is echter wel enige haast geboden, omdat door het voornemen van de minister om het funktionele leeftydsontslag voor hoogleraren met ingang van 1 september van 70 tot 65 jaar te verlagen, veel vakatures in de hogere regionen zullen vallen „Maar", zegt Verhagen „zittende hoogleraren kunnen niet buiten schot bly ven " Daarby denkt hy persoonly k aan bevnezen van het huidige salans, zodat de jongere hoogleraren met

meer het maximale salans zullen gaan verdienen De drastische herzienmg van het wetenschappehjk rangenstelsel is de belangrykste van een hele serie voorstellen uit de diskussienota Er worden maatregelen aangestipt, die de werkgelegenheid binnen het WO kunnen uitbreiden, zoals arbeidstydverkorting, deeltydbanen, uitbreiden van taken door grotere doorstroming naar de tweede fase en postakademisch onderwys In totaal vraagt dit banenplan 400 miljoen gulden extra per jaar, waarvan dus 200 miljoen verdiend wordt via de herstrukturering van het rangenstelsel Dat geld zal wel op een maatschappehjk verantwoorde manier besteed moeten worden volgens de ABVA-KABO Dat betekent, dat de universiteiten een stukje autonomie moeten afstaan om afspraken te maken voor de besteding van de nieuwe plaatsen De vakbond heeft daar volgens Verhagen nog te weinig over nagedacht, maar voor de hand liggende zaken zyn versterking van wetenschapswinkels, milieuonderzoek, aandacht voor culturele minderheden en vrouwenemancipatie, om maar een greep te doen uit de opsomming m de nota De bekende tegenwerpmg dat dergelyke afspraken de academische vryheid aantasten wyst Verhagen van de hand „Dat moet maar eens afgelopen zyn Als die dmgen, die de vakbond vnl, niet in de bestaande strukturen passen, moeten die strukturen maar aangepast worden, byvoorbeeld door centraal vast te leggen wat met de nieuwe plaatsen moet gaan gebeuren Ik ben er overigens met voor dat het via die weg moet Liever zou ik zien, dat het lukt via afspraken per universiteit, maar als dat niet kan, moet het maar van bovenaf gebeuren " De ABVA KABO wil de ideeën die in de nota staan met de rmnister regelen door middel van een sociaal-kontrakt Daarin moeten garanties komen te staan, dat gelden, die vrykomen door bezuinigingen m de personele sfeer, besteed zullen worden aan nieuwe arbeidsplaatsen voor het WO Ook zal vastgelegd moeten worden, dat de universiteiten niet nog eens extra zullen moeten inleveren, dan nu m de meerjarencyfers vastgelegd is De angst dat de voorstellen van de werkgroep, die de nota voorbereidde, alleen maar handreikingen voor de minister zouden zyn, waar te bezuinigen valt, was binnen de bond een van de redenen, dat pas na twee jaar diskussie de nota nu mm of meer openbaar gemaakt is „Onze voorstellen staan afvallen na tuurlijk met het krijgen van garanties, dat het vrijkomende geld ook weer in werkgelegenheid geïnvesteerd wordt", zegt Veihagen

Hopeloos Overigens schynt Van Kemenade wel iets te voelen voor een sociaal kon trakt voor het WO In het overleg met de vakbonden heeft de minister een drietal voorstellen gedaan, die m zo'n kontrakt vastgelegd zouden kunnen worden Personeelsleden zouden niet meer bevorderd moeten worden voordat ze hun salarisschaal volledig doorlopen hebben, dejaarlykse periodieke verhoging zou tweejaarlyks moeten worden en door middel van onbetaalde vakanties met kerst en de zomer zou 2 V2 procent arbeidstydsverkortmg doorgevoerd moeten worden Deze maatregelen moeten goed zyn voor duizend extra arbeidsplaatsen Verhagen is met zo enthousiast over deze voorstellen, vooral omdat de uitwerking vooralsnog onduidelyk is De eerste twee maatregelen leveren volgens hem weinig op en de voorgestelde arbeidstydverkortmg is een one venredige verslechtering voor de laagstbetaalden, omdat by alle personeelsleden een evenredig deel op het bruto salans ingehouden wordt Ook andere initiatieven om via (vrywillige) arbeidstydverkortmg werkgelegenheid te scheppen roepen by hem twijfels op Over de tien voor een aktie zegt hy „Het is wel te waarderen dat mensen daar aan meedoen, maar het biedt geen echte perspektieven op lange termyn Het is geen echte arbeidstydverkortmg Ja, zelfs een uit-

Ane

Verhagen

holling van dat idee, omdat men formeel wel minder gaat werken, maar m werkehjkheid niet Dan is het gewoon een salarisverlagmg, die vooral voor de lagere betaalden met op te brengen is Terwijl uit sociaal oogpunt, zoals de positie van de vrouw op de arbeidsmarkt, arbeidstydverkortmg per dag wel gewenst is Daar zyn we erg voor en willen we ook best wel geld uit ons pakket maatregelen voor reserveren " Dezelfde bezwaren heeft hy tegen deeltydarbeid ,,Als met fundamenteel aan inkomensherverdelmg gedaan wordt, zyn zulke maatregelen alleen maar weggelegd voor de beter betaalden" De voorstellen in de nota zijn ondertussen met nieuw meer Al in 1981 zyn delen m de openbaarheid gekomen, maar door langdurige diskussies bmnen de bond is de nota nu pas officieel m zyn geheel beschikbaar Het hoofdgroepsbestuur heeft volgens Verha-

gen op basis van de nota al een konsept sociaal kontrakt m de bureauladen liggen, maar voorlopig bhjft die daar ook, omdat eerst meer duidelykheid moet komen over wat de jongste voorstellen van de minister inhouden Ook is voor Verhagen duidelyk dat het vergaande voorstellen zyn, die niet zonder slag of stoot uitgevoerd zullen worden Verhagen „Er zullen heel veel mensen over ons heen vallen De gevestigde belangen zullen zich fors roeren, j a, maar wat dan nog'' Dan wordt er tenminste weer eens fundamenteel gepraat en met alleen maar over eentiende hier een centje daar We willen wat losmaken bmnen de universiteit Om te beginnen het idee dat het wel anders kan dan zoals het nu gaat Want de huidige bezmmgingen zyn hopeloos Het ene mleverscenano na het ander rolt over tafel, zonder dat iemand een plan levert voor een structurele aanpak En d a t willen wy wel "

Universiteit als emancipatiebeweging In november 1980 kreeg een groep studenten gelegenheid om een graantje mee te pikken van de som gelds die uitgetrokken was voor evenementen om de viering van de honderdjarige VU luister by te zetten Ze organiseerden een kongres onder de titel „Wetenschap en emancipatiebewegingen" hoe komt het dat er voor emancipatiebewegingen, waar veel studenten aktief in zijn, zo wemig plaats is aan de universiteit' Drie dagen lang is vanuit zeer uiteenlopende mvalshoeken (ervaringen van milieu-, derde wereld en vrouwenbeweging, vanuit de wetenschapstheo ne) getracht een antwoord te geven op deze vraag De onlangs uitgebrachte bundel „De universiteit als emancipatiebeweging''" met de lezingen en diskussies van het kongres weerspiegelt deze brede aanpak en de soms tegengestelde visies over het nut van wetenschap by het oplossen van maatschappelyke problemen Zo stelt ene Mark Feedman (een „kleinschalige boer" uit Amenka) „Wy hebben de traditionele wetenschap met meer nodig om problemen van onze tyd op te lossen We weten al genoeg " En een kongresdag eerder keeg de Delftse filosoof Rypke Sierksma het met kongresbezoekers aan de stok met zyn stelling dat de wereld ingewikkeld m elkaar zit en dat de universitaire studie dus met moet verworden tot een gezellig therapeutisch gebeuren De organisatoren van het kongres, studenten uit verschillende studienchtmgen, spreken m het voor- en nawoord van het kongresverslag him

duidelyke t'wijfels over „de" wetenschap uit , Misschien is m het hart van de huidige wetenschap wel de bron te ontdekken van onze hedendaagse „slaverny" Hoe kun je dan studeren en aktievoeren, studeren en emanciperen tegelykertyd' Is dit niet de reden dat zoveel studenten heen en weer zwalken tussen ,Ik moet afhaken" en ,,Ik ga door met studeren"'' In een verwoording van de leerervanngen tydens en na het kongres stelt een van de organisatoren „Ik begryp nu wat beter dat ik me niet door de universiteit hoef laten uit te buiten Als er uitgebuit moet worden dan is het de universiteit die wy moeten uitbuiten Ik heb de Marxistische analyse meer leren waarderen Niet in de vorm van een beschryving van de werkelykheid maar in de vorm van een spel, een kruiswoordraadsel waar uitemdelyk niks uitkomt Het spel dat wetenschap heet heb ik nu wel gezien, ik ga liever aktievoeren " Of Marx met deze waardering gelukkig zou zyn is de vraag, maar een feit IS dat veel (progressieve) studenten hun studie en hun deelname aan diverse emancipatiebewegingen als gescheiden en soms haaks op elkaar staande aktiviteiten ervaren Voor een luttel bedrag valt deze bundel met mteressante verwoordingen e n / of analyses van deze gespletenheid te verwerven WC De universiteit als emancipatiebeweging'' (120 blz > ts verkrijgbaar tnj de VU boekhan del en de VCVU (combinatiegebouw, Uilen stede) voor f 7,50 of door overmaking van f9,50 (inkl verzendkosten) op gironr 9377458 tnv Margreet de Zeeuw, Amster dam, OW „boekje"

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen