Ad Valvas 1981-1982 - pagina 74

AD VALVAS — 2 OKTOBER 1981

Homosexualiteit niet langer 'perversie' of 'fiysteriscfje neurose

Professor P. C. Kuiper in boeteldeed naar het COC V r i j d a g 25 s e p t e m b e r 1981 z a l i n d e a n n a l e n v a n d e v a d e r landse h o m o g e s c h i e d e n i s ongetwijfeld als g e d e n k w a a r d i g e d a t u m w o r d e n g e n o t e e r d . Prof. P.C. K u i p e r is 'om'. I n e e n bomvolle toneelzaal v a n h e t COC-gebouw in de Rozenstraat, 'het hol v a n de leeuw' belijdt e e n zichtbaar nerveuze psychiater e n psycho-analyticus in het openbaar schuld voor h e t leed dat hij veel lezers v a n zijn o m s t r e d e n 'Neurosenleer' heeft a a n g e d a a n . Hij betreurt openlijk w a t hij in dit tot op de huidige dag voor veel studenten verplichte leerboekje heeft geschreven over hom o s e x u a l i t e i t . I n k o m e n d e e d i t i e s zal d e l e z e r d i t f e n o n e e m niet langer behandeld zien onder de vernietigende hoofdjes 'perversies' en 'hysterische neurosen'. H e t begrip ' n e u r o s e ' a c h t h i j i n d i t v e r b a n d n i e t l a n g e r v e r h e l d e r e n d e n K u i p e r s ' k l i n i s c h e i n d r u k ' i i ü is d a t h o m o s e xualiteit niet gepaard gaat niet e e n 'predispositie tot het k r i j g e n v a n e e n p s y c h o s e g r o t e r d a n bij d e d o o r s n e e bevolking'. Het boetekleed heeft de A m s t e r d a m s e h o o g leraar e c h t e r wel w a t l a n g in de k a s t l a t e n h a n g e n w a n t n o g m a a r kort g e l e d e n v e r s c h e e n er weer e e n s e e n zoveelste druk v a n h e t g e n o e m d e werk w a a r i n v a n Kuipers bekering niets te merken was. Op de vraag w a a r o m d a t allemaal zo lang moest d u r e n blijft hij h e t antwoord schuldig al k o n hij enigszins ter verdediging a a n v o e r e n d a t hij m een a n d e r boekje v a n h e m 12 j a a r geleden al blijk heeft gegeven v a n een a n d e r e zienswijze. Wel w a t gemakzuchtig om d a t d a n niet vast in de reeks edities v a n Neurosenleer d a a r n a te laten doorwerken. M a a r goed, de toonaangevende psycho-analyticus is n u d a n toch bezig m e t h e t werkje t e herschrijven e n vrijdag stelde hij zijn eerste 'vingeroefeningen', een soort werkschets voor een nieuw hoofdstuk ter diskussie bij een kritisch luisterend gehoor. Ook in deze schets wemelt h e t nog v a n de Oedipuscomplexen, castratie-angsten en phallische preoccupaties m a a r deze exercitie is toch vooral geschreven v a n u i t de praktijk v a n de hulpverlening, érg voorzichtig in zijn beoordelingen en tamelijk ondogmatisch w a a r h e t Freuds psycho-analyse betreft. Zijn homosexuele relaties meer m e t neurotische konflikten belast d a n heterosexuele zo v r a a g t zich de p r u dente psychiater af. Zijn antwoord: 'Wie zou h e t wagen deze vraag te beantwoorden met h e t opgeven v a n een getal: uw k a n s op een gelukkige, bestendige relatie is a% of b % m i n der dan v a n degene die tot groep A behoort'. De psycho-analyticus h e c h t meer a a n overwegingen n.a.v. de volgende vraag d a n a a n

Jaap

Kamer/mg

getallen. Welke innerlijke konflikt e n beletten h e t bevredigen v a n verlangens e n hoe k u n n e n deze worden opgelost? Hij stelt dit p r o bleem zowel voor h e t e r o - als voor homosexuele relaties. Doordat de psychiater vooral m e t psychisch leed in a a n r a k i n g k o m t k a n de ind r u k worden gewekt d a t zijn b e langstelling vooral h e t pathologische geldt. T o c h is d a t n i e t zo zegt

ook m i n d e r b a n g geworden voor h o mosexualiteit.

Geen havermout Als huiswerk kreeg de hoogleraar v a n de zaal mee om onder zijn college-psychiaters n u ook eens b a a n brekend bekeringswerk te verricht e n w a n t merkwaardig genoeg loopt zelfs een m a n als K u i p e r nog een eindweegs voorop. M a a r gelukkig hoeven we ons v o o r t a a n v a n psychiaters 'niets meer a a n te trekken' e n al die leerboeken niet langer als h a v e r m o u t op t e lepelen. ' M a a r er wordt wel letterlijk g e t e n t a m i neerd' klonk h e t uit de zaal. 'Mijn tentamenstof g a a t n u v e r a n d e r e n ' repliceerde de zielknijper zachtmoedig. K u i p e r is er zich óók bewust v a n geworden d a t t e r m e n als infantiel, pervers, e n hysterisch ook al zijn ze n e u t r a a l bedoeld bepaald niet waardevrij zijn e n een duidelijke maatschappelijke n o r m e r i n g bevatten. Het is daaroni^noodzakelijk zich v o o r t d u r e n d af t e v r a g e n in hoeverre waardeoordelen en m a a t schappelijke n o r m e n verborgen zitt e n in psychologische begrippen, diagnose e n psychoanalytische concepten. Een m i n d e r vooringen o m e n beschrijving a c h t hij geboden. J e k u n t verschijnselen ook a n ders benoemen. Zo h e e t w a t vroeger neurotisch ontrouw werd genoemd n u 'flexibele monogamie'. I n zijn begripsvorming is K u i p e r m i n d e r dogmatisch geworden. H e t geladen concept Oedipuscomplex wordt v a a k gebruikt w a a r j e beter

Opmerkelijk is ook K u i p e r s nieuwe benadering v a n bisexualiteit. Werd deze vroeger opgevat als 'neurotische rest' t h a n s ziet K u i p e r deze vorm v a n sexualiteit als een nog niet zo gekke grondhouding voor homo's é n hetero's, Psychoanalytici hebben t r o u w e n s altijd al gezegd d a t elke m e n s in aanleg bisexueel is. De interactie m e t ouders en omgeving b e p a a l t de verdere ontwikkeling n a a r h o m o - of heterosexualit ei t of h e t overwegen v a n é é n v a n beide. Psychoanalytic! hebben totnogtoe onvoldoende de konsekwenties h i e r u i t voor de praktijk getrokken. J u i s t v a n u i t psychoanalytische overwegingen zijn a r g u m e n t e n a a n t e voeren d a t manifeste bisexualiteit een t e v e r w a c h t e n e i n d r e s u l t a a t is v a n ontwikkelingen w a a r i n verboden en r e m m i n gen zich n i e t al t e zeer h e b b e n doen gelden. Een situatie die zich in onze huidige sexueel t o l e r a n t e m a a t schappij voordoet. H e t valt volgens K u i p e r t e overwegen of h e t indelen v a n m e n s e n in groepen n a a r a a n leiding v a n h u n sexuele geaardheid niet een bepaalde hokjesgeest bevordert. H e t belangrijkste is d a t persoon A v a n persoon B h o u d t en p a s d a a r n a rijst de vraag t o t welke sekse zij behoren. De m a a t s c h a p p e lijke konsekwentie h i e i ^ a n is de a a n v a a r d i n g v a n de sexuele gerichtheid hoe die ook is als uitg a n g s p u n t . Organisatie in bepaalde groepsverbanden zou d a n m i n der voor de h a n d liggen. Voorts v r a a g t K u i p e r zich af o m d a t de bevrediging v a n de bisexualiteit t o t de persoonlijke i n t i e m e sfeer behoort of h e t wel wenselijk is d a t m e n zich in k o n t a k t e n m e t de m e demensen vrijwel onmiddellijk kwa sexuele voorkeur manifesteert. Men d r a a g t toch ook geen bordje om de h a l s d a t m e n een sexuele p a r t n e r heeft d a n wel de voorkeur geeft a a n m e e r d e r e sexuele relaties. Enige distantie in de o m g a n g m e t m e d e m e n s e n b e r u s t e n d op de m e ning d a t m e n zelf b e p a a l t wat m e n van zichzelf wenst t e l a t e n zien is yolgens K u i p e r niet hetzelfde als achterbaksheid e n stiekemheid. Wordt in de groepsvorming niet een bepaald rolpatroon gestimuleerd die h e t vinden v a n een identiteit in de weg staat? Soms lijkt h e t wel of de homosexuele jongen m e e n t d a t v a n h e m verwacht wordt te spreken met een slissende s en geadspireerde medeklinkers.

Integratie-doctrine

Dag over dierproeven De Biotechnische Vereniging, bes t a a n d e uit personen die werkzaam -^ijn m de proefdierverzorgende en proefdierkundige beroepen, h o u d t h a a r 19e 'Biotechnische Dag', onder h e t motto 'Proeven a a n de wet', op zaterdag 10 oktober in de medische faculteit v a n de VU. De lezingen v a n die dag worden gehouden in h e t kader v a n de n u in werking tredende "Wet op de dierproeven van 1977' en de bezinning v a n de werkers a a n de basis v a n de dierproef, over de noodzaak, h e t n u t en besparing v a n dierproeven. D a a r o m zijn ook de tegenstanders v a n dierproeven uitgenodigd t o t h e t deelnemen a a n h e t p r o g r a m m a , voor h e t uiteenzetten van' h u n standpunten. Aan de orde k o m e n onderwerpen als: h e t gebruik v a n proefdieren voor h e t veiligheidsonderzoek v a n cosmetica; dierproeven bij h e t veevoedingsonderzoek; zijn dierproeven geoorloofd, een dilemma; dierproefbestrijders tussen a n t i e n p r o en muggen zijn ook proefdieren. Aan h e t einde v a n de dag zal een algemene forumdiscussie worden gehouden. >,

Pauzedienst In de pauzedienst v a n donderdag a.s. (8 oktober) g a a t voor dr. W.F.O.E. Stange. De dienst wordt gehouden in de kerkzaal op de 16e etage en begint om 13;00 u u r . De d u u r is ongeveer een half u u r .

Kuiper. De voorwaarden voor geluk, zich goed voelen, interesseren h e m evenzeer. K u i p e r is zelfs v a n plan te bestuderen hoe eigenlijk de gezonde levensloop v a n de h a p p y homo er uit ziet. Hoe is K u i p e r t o t zijn o m m e k e e r gekomen? 'Ik h e b eens geprobeerd een homosexueel om te bakken. H e t r e s u l t a a t was desastreus. De m a n verloor h e t beste deel v a n zijn k a rakter. Toen d a c h t ik: d a t doe ik zo niet goed'. Ook heeft K u i p e r tegenwoordig gelukkige homo's onder zijn (beste?) vrienden e n is blj tijd e n wijlen h e t merendeel v a n zijn assis t e n t e n zélf flikker. Hij is zelf d a n

gewoon v a n de relatie v a n kind m e t beide ouders k a n spreken. H e t g a a t hier verder gewoon om een c u l t u reel fenoneem. Evaluatief m a a r d a n in homovriendelijke zin wordt de hoogleraar w a n n e e r hij een m o gelijk verband signaleert tussen de verscherping in h e t Amerikaanse toelatingsbeleid t.o.v. h o m o ' s e n de toenemende militarisering v a n de A m e r i k a a n s e samenleving. I n zijn werkschets ziet hij h e t zich m i l i t a n t opstellen door b.v. de modernisering v a n k e r n r a k k e t t e n toe te juic h e n als een mogelijke afweerreaktie v a n homosexualiteit. 'Kijk eens hoe mannelijk wij wel zijn'.

Met deze opvatting b e k e n t K u i p e r zich in feite tot de inmiddels door homologen als M a t t i a s Duyves e n grote groepen v a n h e t COC en de Schorerstichting verworpen i n t e gratie-doctrine: h e t stilzwijgend accepteren door de samenleving v a n de homo, en h e t wegreduceren v a n verschillen tussen homo en hetero en h e t b e n a d r u k k e n v a n h e t 'normale' terwijl i n t u s s e n toch de meerderheidscultuur v a n de hetero's krachtig overeind blijft. Repressieve tolerantie h e e t d a t nog steeds, een begrip d a t ook K u i p e r nog bleek te k e n n e n . De homobeweging lijkt in meerderheid dit station gepasseerd te zijn. Duyves stelt d a t in een samenleving w a a r 'alles m a g en alles k a n ' h o m o - e m a n c i p a t i e h a a r politieke k r a c h t verliest e n h o m o sexualiteit h a a r oppositionele betekenis. Het in elkaar overgaan v a n bevrijding e n inkapseling zal een depolitisering v a n e m a n c i p a t i e e n homobeweging betekenen. HomosexuaUteit als breekijzer n a a r de samenleving - h e t doorbréken v a n de hetero-meerderheidscultuur krijgt zo geen k a n s .

Homocultuur Riek Stienstra van de hulpverleningsorganisatie de Schorerstichting voerde daarom een krachtig pleidooi voor juist het ontwikkelen van eigen homo-normen en een eigeft homo-cultuur en traditie. Mensen die ontdekken dat ze homo zijn raken juist in de problemen omdat,ize na hun afwijzing van de exclusieve hetero-normen

in een soort vacuum terecht komen door het ontbreken van een sterke homo-cultuur. Door die sterker te ontwikkelen en uit te bouwen kan worden voorkomen dat men zich weer voegt naar de meerderheidscultuur v a n de hetero's (waardoor men bijvoorbeeld tot een soort dubbele moraal kan komen of een zeer krampachtige beteving van de homosexualiteit J.K.). Niet dat 'normale' van de homo benadrukken dus, zo van 'onder homo's heb je ook heel langdurige relaties', e e n normaliteitsbegrip dat aan de meerderheidscultuur van de hetero's is ontleend.

r

Riek S t i e n s t r a is zelf betrokken bij 1 de ontwikkeling v a n een h o m o - en lesbische t h e a t e r g r o e p . Theater | k u n je gebruiken om taboes t e doorbreken. J e k u n t minderheidsvorm e n l a t e n zien die de mogelijkheid [. geven h e t algemeen a a n v a a r d e te^ toetsen e n om eigen ideeën e n ge-j« voelens verder te exploreren. Voor-[f al voor flikkers e n p o t t e n zelf is het | heilzaam om zich t e k u n n e n her-j k e n n e n in eigen u i t i n g e n vanl h o m o - c u l t u u r In film, t h e a t e r eni boeken. D a t zou wel eens een betere L bijdrage k u n n e n leveren a a n het' voorkomen v a n problemen d a n de voorlichting die h e t toch zo 'normale' v a n homosexuelen benadrukt. D a t zoeken n a a r eigen n o r m e n kan ook een emanciperende bijdrage Ie- i veren a a n de hetero-meerderheids-'"} c u l t u u r . Prof. K u i p e r bijfoorbeeld ^ wees erop d a t de hetero-cultuur; * wellicht iets k a n leren v a n de norm v a n de flexibele monogamie die zich ï ' vooral b i n n e n h e t homocultuur-M p a t r o o n heeft ontwikkeld. Het keurslijf v a n veel huwelijken zou op,' ; die m a n i e r doorbroken kunnen»,. worden. Emancipatie dus niet langer via inpassing v a n de homo in de, h e t e r o - c u l t u u r m a a r door verdere Ü ontwikkeling v a n de eigen homo-c u l t u u r die d a n op zijn b e u r t weer k a n bijdragen a a n vernieuwing van" h e t totale c u l t u u r p a t r o o n van maatschappij.

Oplage 12.000 Redaktie-adres De Boelelaan 1105 of postbus 7161, 1007 MC Amsterdam; tel. 020-548 4330, b.g g 548 6930 Redaktie-bureel: kamer OD-01. hoofdgebouw VU. Redaktie J a n v a n der Veen (hoofdredakteur), J a a p Kamerling, Dn-k de Hoog, M a r i a n n e Creutzberg (redaktie-assistente).

het proc betei cent 'sM( vanc

Medeioerkers Wim Crezee, Simon Kooistra, Harry Endendyk, Bart Muysson. Jannetje Koelewijn en sie V (met-red) dienst Pers en Voorlichzich] ting ' lerar Fotografen Mark van Dorp, Petfr Wolters, Kees K e u c h (Audiovisueel prof. C e n t r u m VU), Bram den Hollandat ( der. zend Tekenaar Aad Meyer. Universitaire Pers. Ad Valvas werkt dend m e t andere universiteits- en hoge- verio .schoolbladen samen m de 'Univernaast sitaire Pers', Coordinatie-adres Wagenings Hogeschoolblad, Sal- ren 01 verdaplein 11, 6701 DB Wagenin- lozen gen. Beleidsraad Prol dr. E. BoeKer, mr den o T.A. van Bottenburg, G.H. de Jong, ding H.A.M. Klemann, B. Nijman, graad prol.dr. J. van P u t t e n , dr. G. Rietstude kerk. F. Stoffels. Sekretariaat beleidsraad Ir B.G K leidin Knjger, k a m e r 2D-05, hoofdge- onder bouw VU; tel 020-548 2696. Advertenties Opgave by Bureau de be Van Vliet B.V., postbus 20, 2040 AA De SI Zandvoort; tel. 02507-14745, Behal- dun. ve 'Adies'. Vanui Adjes Max 30 woorden. Koster echtei ƒ 7,50 ä kontant. Alleen voor Vüpersoneel en -studenten. Opgave gemai vóór m a a n d a g 10 u u r t.b.v. n r die- probl« zelfde week univei Produktie- R a n d s t a d Handelsdrukkerij BV (Perscombinatie), Sta siefto. tionsweg 38, 1431 EG Aalsmeer, tel heid z: 0297725141. derwij Toesending Per jaargang ƒ 12,50 bij vooruitbetaling te voldoen op arbeid postgironr. 283200 t.n.v VU onaer hand. vermelding 'code 7/065/359' of bu df Alie dienst Pers én Voorlichting, kanvr lD-03/02, hoofdgebouw VU Tel Frans (ook by klachten) 020-5482671 argum

stelde beidsir binner

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen