Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 115

AD VALVAS — 22 OKTOBER 1982

5

Dr, FJM Heslinga: feminieme typen kunnen burokratie uit bet slop balen

't Feminieme in mens ondergewaardeerd Elke m a n of vrouw b e l i c h a a m t zowel h e t feminieme (vrouwelijke) als h e t m a s c u l i e n e (mannelijke) e n arbeidskimdig gezien k u n j e de m e n s e n heel grofweg indelen in feminieme e n m a s c u l i e n e persoonlijkheden, een verdeling die dwars door de s e x e n heenloopt. Kenmerkend voor onze s a m e n l e v i n g is n u dat niet alleen d e vrouw wordt onderdrukt m a a r evenzeer d e feminieme karakterstruktuur die ook in veel m a n n e n terug te v i n d e n is. H e t zou de maatschappij sterk t e n goede k o m e n als zij die feminieme t y p e n meer aan b o d zou laten k o m e n . Met n a m e bürokratische l i c h a m e n als overheidsinstellingen e n universiteiten zouden s t u k k e n efficiënter gaan draaien als de feminieme t y p e n de k a n s zouden krijgen o p t e rukken t o t de helft v a n h e t personeelsbestand. Een originele visie van de biochemisch gespecialiseerde psychiater en arbeidskundige F.J.M. Jaap Kamerling Heslinga, lid van de vakgroep psychiatrie aan de VU en werk- daarbij wel bedenken dat volzaam als leider van een arbeids- gens Heslinga alle drie bij ziekte revalidatieprojekt. Heslinga of decompensatie neigen tot een schreef een boekje over de filoso- syndroom uit de psychiatrie. Zo fie van de arbeid waarin hü veel neigt de feminieme persoonlijkaandacht schenkt niet alleen aan heid tot de nexu'ose, de masculiede betekenis van de arbeid voor ne tot psychose en schizofrenie de mens maar ook aan een betere terwijl bipolairen het borderlineselektie van personeel voor de syndroom mogen duchten. werkzaamheden van een bedrijf Hoe een en ander met elkaar in verband staat en welke factoren of instelling. Om op die indeling feminiem- hier een rol spelen weet de schrijmasculien terug te komen: van ver niet maar hij heeft wel vanuit oudsher wordt de wereld be- dezelfde arbeidsrevalidatie-ervaheerst door de tegenstelling van ring die hem tot zijn typologie stof en geest. Het masculiene is bracht dit soort relaties weten te de wereld van de geest, de ideeën, leggen. Voor de feminieme persode abstracties, de logos. Het fe- nen geldt bijvoorbeeld dat zij minieme de wereld van de mate- ondanks hun uitstekende werk rie, het konkrete, de natuur, het vooral in stress-situaties zijn zij praktische, de aarde. In de mens op hun best - ook nogal eens huizen beide systemen, elkaar wispelturig zijn en dat de kontakaanvullend of het een het ander ten tijdens het werk en de werkoverheersend. Bij de unipolalr sfeer hen eigenlijk meer interesmasculiene man of vrouw over- seren dan het werk zelf. Krijgen heerst de geest de materie, de die kontakten geen kans dan kokennis de vaardigheid en het men zij nog al onder druk te kennen het kunnen. Het zijn de staan. mensen die veel weten maar wei- Masculiene figuren werken over nig kunnen. Zij kimnen goed het algemeen langzaam en verwaarnemen en uitstekend ab- diepen zich zó grondig en gedestraheren maar het geleerde tailleerd in de zaken waarmee ze maar heel gebrekkig in praktisch bezig zijn dat ze het werk vergewerk omzetten. Ze nemen de ten. Men ziet ze nogal eens instorwerkelijkheid vooral in details ten vlak voordat zij de verantwaar en hebben weinig zicht op woording voor de praktijk daarhet geheel. Systematisch en na moeten aanvaarden. grondig bouwen ze een systeem Bipolaire typen kimnen aan het op waarbinnen de feiten worden „borderline (grens)-syndroom" gedwongen. ,gaan lijden als zij niet in staat De feminieme persoonlijkheid is zijn theorie en praktijk op elkaar het type dat over weinig gesyste- af te stemmen. Zij maken steeds matiseerde kennis beschikt maar een probleem van „de relatie tusdat wel veel kän. Het praktische sen gevoel en verstand" en kuntype dat vluchtig maar snel nen daardoor geobsedeerd raken waarneemt en direct het geheel en er eindeloos over blijven filoop het spoor is. Het type dat soferen. sterker op intuïtie afgaat dan ep strak, systematisch denken. Het abstraheren is niet zijn sterkste Onderwijs kant maar als het op praktische Onze maatschappij is in zijn daden aankomt is hij veel effi- waardeoriëntatie nogal mascuciënter bezig dan het masculiene lien wat betekent dat de meeste type. instellingen in de samenleving de Je kxmt beide types ook goed eigenschappen van de masculieleren kennen bij een bezoek aan ne persoonlijkheid hoger waardeeen expositie. Het masculiene ty- ren dan die van de feminieme en pe zal, systeembouwer als die is, daarop ook sterk mikken. In het van stonde af aan grondig en onderwijs bijvoorbeeld wordt systematisch zich een beeld vor- overdreven veel waarde gehecht men van het geëxposeerde en aan kennis, theorie en het onthalverwege tot de onprettige ont- wikkelen van verstandelijke verdekking komen dat het museum mogens. De sociale en praktische over een kwartier sluit terwijl hij vorming daarentegen wordt de helft nog niet gezien heeft. sterk onderbelicht. Voor femiHet praktische feminieme type niem getalenteerden betekent zal daarentegen eerst zich snel dat een grote handicap om dit een beeld vormen van de gehele onderwijs met goed resultaat te expositie, op zijn horloge kijken volgen. Voor kinderen uit het en vervolgens de route niet al te weinig theoretisch georiënteerde grondig aflopen. arbeidersmilieu, dat waarschijnNatuiu-lijk is deze indeling van de lijk meer feminiem is ingesteld, menselijke soort in masculien en betekent dat een extra handicap feminiem erg grof en Heslinga want feminieme kinderen uit de onderscheidt dan ook daarnaast meer onderwijsgevoelige midook nog het bipolaire type bij wie den- en hogere klasse zijn eerder het masculiene en feminieme ele- in staat de handicap van het eenzijdige onderwijs te overwinment elkaar aanvullen. nen. Mogelijk dat een eventuele invoering van de middenschool Syndromen met zijn grotere nadruk op sociaen praktischevaardigheden Wie nu op grond van het vooraf- le in de positie van de gaande en vanuit eigen waarden verbetering feminiemen kan brengen. verheugd konkludeert zich tot De diskriminatie die zij op school het unipolaire feminieme of mas- ondervinden wordt in het arculiene dan wel het bipolaire ty- beidsbestel waarin.^ daarna tepe te kuimen rekenen, moet

rechtkomen bevestigd. Daar wordt immers weer de hoogste waarde toegekend aan bezit van diploma's zodat ook hier weer masculiene persoonlijkheden in het voordeel zijn. Inkomensniveau en carrièremogelijkheden hangen vrijwel altijd af van gediplomeerdheid en dat des te sterker naarmate de organisatie bürokratischer is. Veel feminieme types komen daar in een werksituatie terecht waarin de leiding in handen is van masculienen die veel weten maar zeer onpraktisch zijn en neigen tot uitermate langzaam en overdreven grondig handelen, en waar zij kunnen tot het opstellen van onnodig ingewikkelde reglementen. De feminiem ingestelde lijdt hier ernstig onder en HesUnga is ervan overtuigd dat zeer veel feminiemen alleen op grond van hun persoonlijkheid en de maatschappelijke gevolgen daarvan neurotisch worden en in een psycho-therapeutische situatie terechtkomen. Het is echter de bürokratische organisatie zelf die hier therapiebehoeftig is. Het beste geneesmiddel zou hier dan ook zijn voor te schrijven dat met name de bürokratische insteUingen voor de helft uit vrouwen zouden moeten bestaan. Vrouwen zijn namelijk voor het merendeel feminiem ingesteld. Je zou ook aUe (manlijke en vrouwelijke) sollicitanten aan een FM-test kvmnen onderwerpen maar dat maakt volgens Heslinga de zaak wat te gecompliceerd. Eerst maar eens-meer vrouwen die burokratie in.

Masculiene vrouwen Dat in het huidige systeem een aantal vrouwen wèl carrière maakt zegt niet zoveel over de waardering van feminieme eigen-

Inaktieve verpietert We hebben hier in dit artikel de nadruk gelegd op de betekenis van het onderscheid feminiem en masculien voor de wereld van de arbeid maar Heslinga ontwikkelt in zijn boekje „Werken is meer dan verdienen" in de eerste plaats een bepaalde visie op werken in het algemeen. Activiteit is volgens hem de voorwaarde voor een menswaardig bestaan. Inactiviteit leidt tot verarming van fantasie en geest en tot immobilisatie. Stilstand tot achteruitgang van geest en lichaam, Wezenlijke vooruitgang wordt steeds bereikt door activiteit op het grensvlak van net nog wel en niet kunnen. Werk mag dus niet te makkelijk zijn. Een van de belangrijkste funkties ervan is het op peil houden van menselijke vermogens en konditie. Wie niet actief is atroHeert, droogt op. Sociaal gezien mag daarom een fabriek pas gesloten worden als er voor vervangend werk is gezorgd. Maar je zou überhaupt niet tot sluiting moeten overgaan. Laat iedere Nederlander zolang de crisis duurt maar 20 procent van zijn inkomen inleveren met compensatie voor

schappen. Vaak zijn dit immers juist de uitgesproken masculiene typen hetgeen, benadrukt Heslinga nog eens om misverstanden te voorkomen, beslist niet betekent dat er aan hun vrouw-zijn iets zou mankeren. Je zou met die positieve diskriminatie zo ver moeten gaan (de helft van het personeelsbestand) omdat anders toch weer het masculiene karakter van een organisatie zou blijven overheersen en dat zou onderdrukking van positief gediskrimineerden blijven opleveren. Heslinga is er zeker van dat een btirokratische organisatie veel gesmeerder zou verlopen bij evenwichtiger samenstelling van het personeel. Hij geeft het wat gechargeerde voorbeeld van het werkoverleg van een aantal bürokratische topmensen waar toen daar een koffiedame aan mee ging doen opeens veel meer uitkwam, zeker meer dan de inbreng van één persoon extra zou

de laagstbetaalden, zo stelde hij ons in het interview voor. Slechtlopende bedrijven kunnen dan openblijven. De koopkracht kan in stand blijven als de prijzen navenant dalen. Ook kan er volgens Heslinga gemakkelijk op het bürokratisch apparaat van onze gezondheidszorg worden bezuinigd. Het hele leger van therapeuten en welzijnswerkers kan stevig worden uitgedund als de overheid een inventief en minder bürokratisch werkgelegenheidsbeleid zou voeren. Hij noemt het voorbeeld van een buurtwinkelier die failliet ging en daardoor terechtkwam in het peperdure systeem van sociale en gezondheidszorg. Hij had berekend dat dat de overheid wel 60.000 per jaar aan uitkering en hulpverlening kostte. Als diezelfde overheid het winkeltje met slechts 6000 gulden had gesteund had het nog jaren net quitte draaiend kunnen voortbestaan. „Zoiets is toch waanzinnig"! Heslinga gelooft verder dat zeer veel kwalen direct samenhangen met de arbeid die je hebt verricht. Die kwalen zitten a.h.w. reeds verborgen in de machines waarmee de zieke werkt. Ziekte kun je dus bestrijden door de arbeid te vermenselijken. En verder is het dwaas om

doen verwachten. Het bleek dat men allerlei heel praktische pimtjes die veel tijdsbesparing opleverde, over het hoofd had gezien. Positieve diskriminatie is dus al uit oogpunt van een goede organisatie geboden. Heslinga vindt overigens in zijn kritiek op het feminisme dat niet alleen de vrouw wordt onderdrukt (de feminieme vooral) maar ook de feminieme man, die net zo goed lijdt onder de heersende masculiene kultuvu:. In het algemeen moet er dus bij de selektie van personeel meer gelet worden op de specifieke kwaliteiten van de sollicitant en de werkelijke behoeften van een organisatie. Voorlopig resxilteert dit voor hem in de noodzaak voor veel bürokratische instellingen meer vrouwen in dienst te nemen. Met een FM test zou je ook feminiene mannen kunnen gaan selekteren.

Vervolg

oppag.7

iemand arbeidsongeschikt te verklaren en tot inactiviteit te dwingen. Dat is net zoiets als een neuroticus tot het ziekbed veroordelen. Veel zieken hebben behoefte aan activiteiten die passen bij hun persoonlijkheidsstruktuur. Zonder dat er een therapeut aan te pas komt kan de neuroticus weer genezen. Want veel psychische kwalen komen niet voort uit jeugdtrauma's maar doodgewoon uit werk dat niet bij iemands karakter past. Zoals je een praktisch en feminiem ingestelde verpleger ook niet aan een onderzoek naar generatieve taalkunde zet en een masculiene partijtheoreticus niet op verkiezingscampagne stuurt. Inactiviteit zelf als gevolg van werkloosheid brengt zoals gezegd de mens ook veel onheil maar de vele tips die Heslinga de werkloze aan de hand doet om toch maar vooral arbeitsfähig te blijven doen wel erg komisch aan: stipt op tijd uit de veren, goed in beweging blijven, niet te veel tv kijken en geen kankeraar worden. Om maar wat te noemen. Als Heslinga met konkrete suggesties wil eindigen zoals de uitgever vroeg kan hij het beter zoeken in een ander politiek beleid, dan in dit soort a-politieke oplossingen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen