Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 239

ADVALVAS —21 JANUARI 1983

r SRVU-reaktie op plan nieuwe studieffnaneiering:

Hoge studieschulden nopen tot ,,vr]jwillig" gekozen armoe De toekomstige college- en inschrijfgelden die in de plannen van het ministerie van O en W voor een nieuw studiefinancieringsstelsel op 4000 gulden komen, zullen zoals we al schreven naar draagkracht worden geheven. Studenten met ouders die 1.25 maal het belastbaar minimumloon verdienen hoeven maar twintig procent daarvan te betalen via een rentedragende lening. De rest wordt hun geschonken. Hetzelfde geldt voor overige studiekosten als die voor boeken en leermiddelen. Deze korting geldt alleen voor de eerste vier studiejaren. Dit ter korrektie en aanvulling op ons openingsartikel vorige week dat op dit punt onjuist was geformuleerd. Naarmate de ouders meer dan 1.25 keer het minimum verdienen wordt het giftpercentage van 80 procent lager. Is hun inkomen 2.5 maal het belastbaar minimumloon, dan moet de student de volledige studiekosten van 5250 gulden zelf opbrengen, wat mogelijk is via een rentedragende lening. Voor alle studenten boven de achttien jaar geldt in het nieuwe systeem dat ze een beurs krijgen los van het inkomen van de ouders die overeenkomt met 80 procent van de huidige bijstandsuitl kering. De aanvullende 20 procent kan ook weer rentedragend worden geleend. Bij nadere lezmg van het uitgelekte concept bleek ons dat die beurs voUedig uit gift bestaat en dus niet zoals in het bestaande stelsel uit een giftgedeelte en een renteloos voorschot. Toch kunnen de studieschulden in het meest ongimstige geval behoorlijk oplopen en de ton schuld aan het eind van de studie die door sommige woordvoerders van de studentenbonden wordt gevreesd is niet helemaal uit de lucht geplukt. Een rekenvoorbeeldje: een uitwonende student moet, wil hij op het bijstandsnivo komen, jaarlijks gemiddeld zo'n 2140 rentedragend lenen voor z'n levensonderhoud en, als hij goed verdienende ouders heeft, ongeveer 5000 gulden aan studiekosten. Dat maakt samen 7140. Tel daar de rente op marktnivo (stel 10 procent) bij op en je komt op bijna 8000 gulden schuld het eerste jaar. Het tweede jaar van zijn studie betaalt hij echter rente over 16.000 gulden. Na zes jaar kom je dan op zo'n 60.000 gulden schuld. De aflossing na afloop van de studie gaat in aimuïteiten over 15 jaar. Dat betekent een aantal geUjke gedeelten schuldaflossing met een in de tijd oplopend aflosgedeelte en een afnemend rentedeel. Volgens schattingen bij het

een bedrag moeten aflossen dat oploopt van plm. 175 tot 660 gulden per maand. Geen leuk vooruitzicht. Studentendecaan Piet Moleveld van de VU wijst erop dat de afbetaUng een ramp kan worden, omdat er nog enkele addertjes onder het gras zitten. In de annex van het concept nieuwe studiefinanciering wordt namelijk doodleuk voorgesteld de fiskale aftrek wegens studiekosten af te schaffen en geen rente-aftrek mogelijk te maken voor rente van rentedragende leningen. Dat maakt de afbetaling bijna ondraaglijk meent de decaan. Afgestudeerden hebben immers ook al te maken met dalende inkomens voor academici en verkorting

ker. Lia vreest dat veel studenten öf weer moeten gaan bedelen bij hun ouders om niet hun schulden al te sterk te hoeven laten oplopen öf vrijwilUg onder een redelijk bestaansminimm gaan leven. De studentendecanen van de VU vinden op zichzelf de koppeling aan het bijstandsnivo realistisch en het onderscheid met de studiekosten juist. Maar die scheiding maakt wel een autonome forse stijging van de coUege- en inschrijfgelden mogelijk. Zij geloven dat, wat er uiteindelijk ook van dit voorstel over zal blijven, die laatste stijging zeker overeind zal blijven. (Vóór de zomer behandelt de Tweede Kamer een apart wetsontwerp voor de verhoging van het collegegeld. Een

wijs. MaatschappeUjk funktioneren wordt, zowel economisch als sociaal, steeds kennisintensiever stelt het ambtelijke concept. Sociaal gezien gaat het om mondigheid en weerbaarheid en individuele ontplooiing. Economisch om het bevorderen van wat de voornaamste bestaansbron van de toekomst zal zijn: hoogwaardige, iimovatieve kennis. Tweede kans en tweede weg zijn niet alleen nodig om opgelopen achterstanden in te halen, maar ook om te voorkomen dat bij een groeiende en snel veranderende behoefte aan vaardigheden, achterstanden zuUen ontstaan. Mooie woorden, maar ook het huidige systeem voorziet in die mogelijkheden van wederkerend onderwijs. Dat is dus niets nieuws. Wel is nieuw dat er nu ook formeel allerlei nuances worden gemaakt in het pakket voor levensonderhoud' en studiekosten dat je kunt krijgen. Al naar gelang de situatie waarin men zich bevindt kan een heel en een half pakket worden verstrekt voor kosten van levensonderhoud of alléén een studiekostenpakket. Een half pakket (half levensonderhoud, heel studiekosten en eventueel een reiskosten-

Jaap Kamerling buro studentendecanen van de v u kun je dan in totaal uitkomen op zo'n ton in de meest ongunstige situatie. Een student met minder rijke ouders komt minder in de schuld te zitten en de student wiens ouders 1.25 maal het minimumloon verdienen komt op zo'n 50.000 gulden die hij in totaal aflost. (Aan het eind van de studie phn. 40.000). Nu is er wel een regeling bedacht waarbij de afbetaling wordt afgestemd op de draagkracht van de afgestudeerde. Naarmate hij meer verdient moet hij een hoger percentage van zijn inkomen gaan besteden aan het afbetalen van zijn schuld. Verdien je het minimumloon dan betaal je slechts 5 procent van je netto-inkomen: 850 gulden. Verdien je modaal dan stijgt het percentage tot 8,9 procent: 1960 gulden. Verdien je 2 keer modaal dan komt het percentage zelfs op 18.3 procent: 7470 gulden per jaar en wordt je inkomen 4 keer modaal dan ga je maar liefst 27.570 gulden per jaar aflossen: 41.8 procent. Het systeem voorziet ook in kwijtschelding. Stel dat je na 15 jaar nog lang niet alles hebt afgelost omdat je maar weinig inkomen had, dan wordt het restant kwijtgescholden. Als je er even van uitgaat dat de gemiddelde academicus na het afstuderen de eerste 15 jaar modaal tot twee keer modaal gaat verdienen, dan zal hij 15 jaar lang maandelijks

Zullen de collegezalen zo vol blijven als studenten zich zo in de schulden moeten gaan steken om te Kunnen studeren? straks van de arbeidstijd met inleveren van salaris.

Hoge drempel Lia Meeuws van de SRVU gelooft dat het nieuwe systeem veel mensen zal afschrikken om überhaupt met een studie te gaan beginnen. Je gaat je immers geweldig in de schulden steken voor een studie die minder ontplooiingsmogelijkheden gaat bieden als gevolg van de tweefasen en dan ook nog eens slechte vooruitzichten biedt op de arbeidsmarkt. Ze wijst er tussendoor ook nog even op dat het systeem niet voorziet in een ziektekostenverzekering. Die moet je ook nog eens zelf afsluiten in tegenstelling tot de gewone bijstandstrek-

Rentedragende leningen niet iets nieuws

Plannen studiefinanciering hoe langer hoe slechter Al sinds de invoering van het nu bestaande stelsel Hidde van der Veen van studiefinanciering wordt geroepen om herzie- aanleiding geweest tot ning. De basis van het hui- heftige kritiek, vooral van dige stelsel ligt in de ou- de toen aktieve studentenderlijke brijdrage. Pas vakbonden. Ook birmen wanneer ouders de lasten de overheid heeft het stelvan de studie van hun kin- sel ter diskussie gestaan. d(eren) niet kunnen op- In 1969 hield de commissie Andbrengen, bestaat de moge- riessen zich bezig met deze matelijkheid van financiering rie. Toen al kwam men tot de dat d.m.v. een stelsel door de overheid. Deze si- conclusie van rentedragende leningen de tuatie is in het verleden student zelf in hoge mate aan de

financiering van zijn eigen studie zou moeten meebetalen. Deze conclusie formuleerde een meerderheid van de commissie in 1971. De gedachte vond weerklank in kringen van ondernemers en poUtici ter rechterzijde van het midden. De tegenstand kwam van de studentenvakbeweging, die verklaarde: „De studielening betekent een aanpassing aan het heersende waardenpatroon: de student dient zich een soort ondememersideologie eigen te maken; door in zichzelf te investereen erkent hij bij zichzelf de verwachting van persoonlijk voordeel; hij wordt in de gelegenheid gesteld

aantal kamerleden wU dat ontwerp zeker niet loszien van een nieuw systeem voor studiefinanciering. Het nu uitgelekte plan koppelt beide trouwens al). Een gunstig aspect van de plannen vinden zij dat je niet onder het sociale minimum hoefl; te duiken als je vanuit de situatie van bijstandstrekker besluit te gaan studeren. Het is in dit stelsel trouwens niet mogelijk vanuit de RWW een studie aan te vatten. Je moet eerst tien maanden gewerkt hebben wil je die mogelijkheid krijgen. Je kunt dus als HBO-afgestudeerde niet eindeloos de studie blijven rekken door een academische studie te gaan beginnen. Uitgangspunt van het nieuwe systeem is wederkerend ondervan de ene onderscheiden groep naar de andere (hogere) over te springen. Dit kan men dus de apenrotsideologie noemen." Een tussenpositie in deze discussie werd ingenomen door de Party van de Arbeid en de vakbeweging. Natuurlijk, zo redeneerden zij, doet de student een investering in zichzelf, de vraag is dan ook hoe wij hem in de financiering van de studie kunnen betrekken, zonder de externe democratisering (hoger onderwijs voor velen) in de weg te staan.

Klein Deze redenering resulteerde in een voorstel in 1974 van de toenmaUge staatssecretaris Klein. Het voorstel ging uit van een basisbeurs, rentedragende leningen en een aanvullende beurs voor kinderen uit kansarme milieus. Inmiddels was echter de positie van 's Rijks financiën al aan het verslechteren, zodat aan de invoering van een stelsel ä la Klein de randvoorwaarde van de budgettaire neutraliteit werd toegevoegd. Dit betekende dat het nieuwe stelsel geen cent meer

budget) krijgen bijvoorbeeld zij, die een hele studie volgen en een halve baan hebben met de helft of méér dan het inkomensminimum. Hetzelfde pakket krijg je wanneer je een studie met halve studiebelasting volgt en niet of halftime werkt. Iemand die fuUtime werkt en een hele of halve studie volgt kan weer alleen een studiekostenbudget krijgen. Individualisering kan men tenslotte het afbetalingssysteem zeker niet toeschrijven. Toekomstige partners van afgestudeerden worden geconfl-onteerd met een negatieve bruidsschat: hun betaUngsruimte wordt geheel of gedeeltelijk verdiskonteerd in de mogelijkheden voor de afgestudeerde om af te betalen. mocht kosten dan het bestaande, inclusief aUerlei secimdaire regelingen, zoals kinderbijslag,-aftrek enz. Kleins plannen haalden de eindstreep niet, omdat het kabinet Den Uyl vroegtijdig ten val kwam. Pas in februari 1981 werd een volgende stap gezet in de richting van een nieuw stelsel van studiefinanciering. Minister Pais zond de Tweede Kamer een brief waarin hij een herziening toezegde. De plarmen van Klein waren grotendeels overgenomen, met uitzondering van de tegemoetkoming aan de lagerbetaalden. Niet aUeen hierom, maar ook om het feit dat Pais vergeten was aan zijn brief een becijfering van de kosten toe te voegen, vielen alle partijen over hem heen. Pais laadde de verdenking van opportunisme op zich, omdat deze brief, door een kamerUd „flodderstuk" genoemd, noodzakelijke voorwaarde was om te komen tot een collegegeldverhoging van 750

Vervolg oppag.4

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen