Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 89

AD VALVAS — 8 OKTOBER 1982

5

Breder publiek zag op Nederlandse Filmdagen dat ook de universiteiten tilmiscb meetellen

De wetenschappelijke film: apart genre met eigen kwaliteiten „Leren is vergeten; zien is onthouden; doen is begrijpen". Een zin uit de toelichting bij „Omvormen", één van de tien produkties die op maandag 27 september, tijdens de Nederlandse Filmdagen in Utrecht, vertoond werden op de Dag van de Wetenschappelijke Film. Met deze dag probeerde de Nederlandse Vereniging voor de Wetenschappelijke Film en Televisie (NVWFT) dit filmgenre bij een breder publiek onder de aandacht te brengen. En om niet te misstaan op de Nederlandse Filmdagen werd er zelfs een persprijs voor de beste produktie uitgereikt. Door alleen al naar de onderwerpen van de tien programma's te kijken werd snel duidelijk dat de wetenschappelijke film een zeer breed publiek bestrijkt. Zo werd de dag geopend met de film „Het Paringsgedrag van de Fruitvlieg", later gevolgd door de film „Liefde op Leeftijd". En naast de video-produktie „Omvormen" over metaalbewerking was er „We eten pizza vanavond" over de relatieproblemen van een jong echtpaar. Teneinde toch een zeker onderscheid aan te brengen wordt door programmamakers en producenten wel van drie categorieën wetenschappelijke film gesproken, te weten de onderzoek-film, de onderwijs-film en de populair-wetenschappelijke film. Bij de onderzoek-film gaat het om het zo duidelijk mogelijk visualiseren van onderzoeksresultaten. Een goed voorbeeld hiervan was „Het Paringsgedrag van de Fruitvlieg", waarin door middel van film en animatie (tekenfilm) zeer helder de balts en paring van deze minuscule beestjes getoond werden. De onderwijs-film is speciaal bestemd voor onderwijsdoeleinden. Zo is de video-produktie „We eten pizza vanavond" een observatie-oefening voor psychologiestudenten. Onderwijskundig gezien is het dan de bedoeling dat deze leren het gesprek tussen de man en vrouw over trouw en ontrouw binnen hun huwelijk, te onderscheiden op communicatiepatronen. Bij de populair-wetenschappelijke film is er geen duidelijk afgebakende doelgroep; de film is voor meerdere groepen geschikt. Een voorbeeld van dit genre was de film „Prenten uit het IJs". Deze flhn is een uitgebreide demonstratie van de restauratie van prenten die dateren van de overwintering op Nova Zembla, in 1587. De film wordt in het Rijksmuseum te Amsterdam aan papier-restaurateurs en aan belangstellenden getoond. De wetenschappelijke film onderscheidt zich van documentaire en speelfilm doordat er steeds een bepaalde doelgroep is waarvoor een programma bestemd is.

Topje van de Ijsberg Het overgrote deel van de wetenschappelijke films wordt gemaakt door de verschillende audio-visuele diensten van de universiteiten en hogescholen. De tien op de Dag van de Wetenschappelijke Film vertoonde produkties vormen in feite maar een topje van de ijsberg, want jaarlijks worden honderden videoprogramma's en tientallen 16 mm-fllms gemaakt. In totaal zijn er rond de driehonderd mensen werkzaam in deze sector. Daarnaast maakt een aantal grote bedrijven, bijvoorbeeld Shell en Philips, zelf wetenschappelijke films. Ook komt het voor dat films gesponsord worden door het bedrijfsleven. Een aparte plaats neemt de stichting Film en Wetenschap in. Oorspronkelijk was deze stichting opgezet als overkoepelende organisatie voor het hele audiovisuele gebeuren op wetenschappelijk terrein. Ondertussen ontstonden er echter aan de universiteiten en later de hogescholen afeonderhjke audio-visuele diensten waardoor de producerende taak van Film en Wetenschap afiiam. Mede hierdoor verschoof de funktie van Film en Wetenschap meer in de richting van een verzamel- en distributieorgaan.

Scène uit „Omvormen door Forceren" (TH-Délft)

Een film als ,JLiefde op Leeftijd" wordt niet zomaar aan iedereen vertoond, teneinde de privacy van de hoofdrolspelers te beschermen. Ook is er bij de film altijd begeleiding, althans dat stelde redaktiemedewerker Koos Slob. Hoe houd je daar kontrole over? „Dat is ontzettend lastig. In theorie is het wel zo dat iedereen wil dat die Projekten begeleid worden, dat iedereen weet waar ze naar toe gaan. De ervaring leert dat dat nogal eens makkelijk gehanteerd wordt. Zo is gebleken dat „Liefde op Leeftijd" zonder belemmeringen bij Film en Wetenschap te krijgen was. Maar het onderwerp van een programma bepaalt ook de mate van kontrole die je wilt uitoefenen. Bij „Buitenspel" is kontrole veel minder noodzakelijk."

Belang

Leo Ettded^Jk Zo wordt „Het Paringsgedrag van de Fruitvlieg" aan biologiestudenten vertoond. Soms kan een film echter voor meerdere groepen geschikt zyn. Een voorbeeld daarvan was de film „Liefde op Leeftijd". De film geeft een beeld van.het leven van een echtpaar van circa 70 jaar, dat al meer dan veertig jaar lief en leed deelt. Intimiteit, lichaamsbeleving en sexualiteit staan daarbij centraal. Deze uitstekende produktie was in eerste instantie bedoeld voor studenten die zullen gaan werken in de hulpverlening aan ouderen, maar wordt nu ook in bejaardentehuizen en tijdens VIDO (Vrouwen In De Overgang)-cursussen vertoond.

schikt is. Het gaat om de mentaliteit waarmee je het onderwerp te lijf gaat. Als je zegt: ik wU iedereen te vriend houden, dan lukt het niet. Je moetje heel goed realiseren wat je wel en vooral niet in een programma stopt."

Scène uit ,JLiefde op leeftijd" (Erasmus-universiteit, Rotterdam). Daarnaast bleef en blijft de stichting wel programma's produceren en worden in de studio's van Film en Wetenschap Teleac-cursussen gemaakt. Tot een gezamenlijke mediatheek van universiteiten en hogescholen Is het echter niet gekomen. Joop van Reede, voormalig hoofd van het audio-vlsueel centrum van de Vrije Universiteit, betreurt dat: „Er zijn zelfs verschillende Colleges van Bestuur benaderd met een concept-contract, er was al een startsubsidie van het ministerie van Onderwijs en Wetenschappen, maar door de wisseling in de directie van Film en Wetenschap heeft die mediatheek een hele lage prioriteit gekregen, om het heel vriendelijk te zeggen." De Persprijs voor de Wetenschappelijke Film en Video 1982 kwam uiteindelijk terecht by de video-produktie „Buitenspel" van het Audiovisueel Centrum van de Erasmus Universiteit. In „Buitenspel" spelen vier acteurs een reeks scènes met als thema de gevangenis. De geïmproviseerde scènes tonen het pubUek de gesprekken tussen een gevangene, zijn vrouw, vrienden, de politie en het gevangenispersoneel. De bedoeUng van het programma is een aanzet te geven tot diskussie over gevangenis en reclassering. We spraken met de regisseur van „Buitenspel" en „Liefde op Leeftijd", WtUem Ouwerkerk, over het tot stand komen van de eerste produktie en de problemen en dilemma's die verbonden zijn aan het maken van een wetenschappelijke film.

overigens in de problematiek verdiept door veel te lezen en gesprekken te voeren, ook met gevangenen. Het programma wordt nu binnen de juridische fakulteit en door de reclassering gebruikt."

Verscbil Een dergelijk televisiedrama wekt wel de indruk dat de grens tussen de wetenschappelijke film en de speelfilm aan het vervagen is. „Aan de ene kant klopt dat, maar aan de andere kant Is er, gelukkig, wel een verschil aan te wijzen. Ik heb tijdens het maken van „Buitenspel" wel eens gedacht: stel dat je dezelfde bewerking maakt voor een omroep, bijvoorbeeld de KRO, zodat het stuk bekeken zou moeten worden door een groter publiek, dan zou ik het toch anders maken. Maar nu de film juist binnen de universiteit zal worden gebruikt maak je 'm anders, hou je 'm heel simpel." Dat komt onder andere tot uiting in het vrijwel ontbreken van decors. Er is ook niet gefilmd in de Bijlmerbajes? „We hebben dat niet gedaan omdat domweg de kijkgewoontes van mensen binnen de universiteiten en vormingscentra waar het programma wordt gedraaid, anders zijn dan thuis. Thuis ga je zitten en kijk je naar de televisie die je aanzet. Als het je interesseert blijf je kijken, zo niet dan ga je weg. Hier ga je zitten met een mentaliteit van dit wil ik zien en ik wil er wat mee gaan doen. Dat verschil in kykintentie maakt dat je een ander programma maakt. Als je heel streng die doelgroep in de gaten houdt dan zal er altyd een verschil zijn met een speelfilm."

Hoe is ,ßuitenspel" ontstaan? „De juridische fakulteit van de Erasmus Universiteit vroeg of wij de theateruitvoering van „Buitenspel" konden opnemen want ze wilde dat gaan gebruiken in het onderwijs. Ik heb toen gezegd: dat wU ik wel doen, maar ik Hoe maak je dan een programdenk dat ik het erg leuk vind om ma dat voor verschillende groeer speciaal een stukje televisie- pen toegankelijk is? drama van te maken, wat iets „De ervaring heeft juist geleerd totaal anders is dan een toneel- dat hoe strikter je probeert aan drama. Daar gingen zij mee ak- die doelgroep te beantwoorden, koord en wij zijn toen aan de slag hoe veelzijdiger het artikel gegaan. De uiteindelijke produk- wordt. Een voorbeeld hiervan is tie is gebaseerd op het toneel- „Liefde op Leeftijd". Ga je echter stuk, maar tijdens de opnamen zeggen: ik ga een programma waren de acteurs vrij om te doen maken voor meerdere groepen, en laten wat ze wilden. Het is dan dan krijg je al een verwatering in ook een geïmproviseerd stuk ge- je onderwerp waardoor het voor worden. De acteurs hebben zich geen enkele doelgroep meer ge-

Vind je het in het algemeen van belang dat wetenschappelijke films op een festival als de Nederlandse Filmdagen in Utrecht gepresenteerd worden? „Ik denk van wel. Zeker omdat de buitenwacht zo een beetje in de gaten krijgt dat er op de universiteiten dingen gemaakt worden die ook voor een groter publiek van belang kunnen zijn. En het publiek kan zien dat op een aantal universiteiten kwaliteit geleverd wordt die de toets der kritiek redeUjk kan doorstaan. Het houdt ook een zekere erkenning van filmmakers en hun onderwerpen in."

Werkloze ekonomen voor de klas? Kunnen werldoze, afgestudeerde ekonomen met een onderwijsbevoegdheid een baan als docent weigeren en is in zo'n geval het begrip „passende arbeid" van toepassing? Aldus de strekking van de schriftelijke vragen van het PvdA Tweede Kamerlid Konings, aan minister Deetman. Konings merkt in zijn vragen op dat er in het middelbaar onderwijs een groot tekort bestaat aan docenten ekonomie, terwijl werkloze ekonomen meestal alleen belangstelling hebben voor een baan bij de overheid of in het bedrijÊsleven.

Advertentie

@

@

met onze studentenpas komt u ver over de minimum loongrens De Werkbank I UITZENDBURO Kinkerstraat 2 -Amsterdam

Tel. 020-162121

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen