Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 325

AD VALVAS — 11 MAART 1983

Ex-studentenraadslid Van Zanen roert zich weer in zijn club

„ VÜSO moet orde op zaken stellen" De VUSO moet af van haar imago van gematigde studentenorganisatie en kiezen voor een onversneden no-nonsense politiek waarin het afgelopen is met de halfzachte PPRmentaliteit. De kampagnes voor de komende verkiezingen voor de universiteitsraad bieden daartoe een goede mogelijkheid. Deze gespierde taal is aan te treffen in een één-pagina tellend voorstel van de VUSO-leden Bert ledema en Jan van Zanen. Een week terug hebben zij h u n ideeën over de binnenkort te voeren verkiezingskampagne n a a r de beleidsraad van de VUSO gestuurd. Beide Skribenten menen dat de tijd rijp is om „voorgoed af te rekenen met de PKV en de halfzachte linkse PPR-mentaliteit die de zaken op de universiteit de afgelopen tijd heeft verstierd. Danksij de bezuinigingen zien meer en meer mensen die Hjn niet meer zitten. Het wordt dan ook hoog tijd om orde op zaken te stellen." Wat die orde inhoudt blijkt uit het voorgestelde kernprogramma van de VUSO. Een kleine greep: De VUSO staat garant voor de invulling van de Doelstelling, maar wijst misbruik ervan voor het veilig stellen van onderwijsen onderzoeksgelden keihard af. Het vormingscentrum is een overbodige studentenvoorziening

Wim Crezee en moet geprivatiseerd worden. Het daardoor vrij gekomen geld zou in de visie van beide VUSOleden aangewend moeten worden om aan studenten een van ouders onafhankelijk inkomen te verstrekken. Bovendien mag het kollege- en inschrijfgeld niet verhoogd worden. Een andere doom in het oog is het bestaan van universitaire potjes ter financiering van vrouwenstudies en vredesonderzoek. Je reinste bureaukratie! Deregulering van het onderzoeksbeleid is het wenkende perspektief. Als laatste p u n t in h u n voorstel voor een „no-nonsense politiek" noemen de VUSO-leden: de universitaire opleidingen moeten gericht zijn op de arbeidsmarkt. Om daarop een beleid te kunnen voeren dient de UR een onderzoek te verrichten n a a r de arbeidsmarktpositie van afgestudeerden („van farmako-chemie tot oudengels").

Billen bloot

Hoe dit alles onder de aandacht van het VU-publiek te brengen? De schrijvers ledema en Van Zan e n verlangen terug n a a r de dagen van „de flitsende happening". Er moeten „tekstschrijvers" worden aangetrokken die in s t a a t zijn aandachttrekkende en „popi"folders te produceren. I n telegram-stijl, die ook de rest van het stuk kenmerkt, wordt de voorgestelde VUSO-kampagne

u i t de doeken gedaan: „Harde kampagne voeren, krasse uitspraken niet schuwen, men (lees Frank de Louw c.s.) moet met de billen bloot. Er moet weer gewerkt worden. Bezuinigen moet." Boven het stuk aan de VUSObeleidsraad staat 'Vertrouwelijk'. Maar deze aanduiding lijkt meer ingegeven te zijn door een eigenzinnig gevoel voor public-relations: een van de ondertekenaars kwam het epistel hoogstpersoonlijk op onze redaktieburelen afgeven. ,,Of ik een verontrust lid van de VUSO ben? Nou zo k u n je het noemen ja," zegt J a n van Zanen over de telefoon. „Ik wilde eens duidelijk zeggen waar het op staat. Ik hoop niet dat de VUSO nou zegt 'oh, dat is weer een boer die die Van Zanen laat'. Wat ik wil zeggen met een half-zacht PPR-mentaliteit is dat men 'ns op moet houden met te mokken en tranen te plengen over de bezuinigingen aan de universiteiten. We moeten de bezuinigingen m a a r eens positief gaan invullen!" Van Zanen vertelt dat rektor prof. Verheul op de tweede lust r u m van de VUSO, vorige week zaterdag, tot zijn stomme verbazing de aanwezigen in overweging meegaf nog eens te luisteren n a a r de opvattingen van Van 2Sanen. „Geen stemadvies hoor; hij hield zich verder op de vlakte." De lustrumbijeenkomst in Sociëteit Lanx werd overigens door slechts een twintigtal VUSO-aanhangers bezocht. Verheul, desgevraagd: „Ja, ik heb op die lustrumviering ervoor ge-

Vier politieke visies in vogelvlucht

„Onderzoeker in deeltijd kan ik me nauwelijks voorstellen" Al sinds er werk bestaat is gestreefd naar machines om het werk van de mensen over te nemen. Dat streven heeft nu eindelijk sukses, en hoe. Zelfs bij een ekonomische groei van tien procent voorspellen ekonomen ons binnen enkele jaren een miljoen werklozen. Binnenkort heeft iedereen dus tijd genoeg, bijvoorbeeld om zichzelf of een ander van alles bij te brengen. In de viijetijdsmaatschappij zal het moeilijke verschil tussen opleiding en vorming vervagen. Het onderwijs krijgt ongekende mogelijkheden. Zou je denken. De werkelijkheid is anders. De onderwijzer wordt naast de werkloze op straat gezet. Onderwijsvoorzieningen gaan de een n a de aftder op rantsoen. Beleidsmakers vertalen elke vraag om nieuwe dingen meteen in harde gxildens: een miljoen erbij voor onderwijs betekent een miljoen eraf voor bijstandsvrouwen. Er is werk genoeg, zeggen de scholen, er zijn alleen geen banen. Straks zitten we met zijn allen duimen te draaien. Waarom? We vroegen het aan onderwijsspecialisten van vier politieke partijen: VVD en CDA omdat zij verantwoordeUjk zijn voor wat n u gebeurt, de PvdA die het

niet zo lang geleden geweest is en de P P R voor het tegenwicht. De eerste drie bleken zo druk met het aanbrengen van marginale wijzigingen in de onderwijsbegroting dat zij slechts met grote moeite tot een toekomstvisie te verleiden waren. Alleen de P P R had een duidelijke heilstaat achter de hand. Vier visies in vogelvlucht, geregistreerd kort voor de onderwijsdebatten. VVD-er Dick Dees, is de enige apotheker in de Tweede Kamer, haalde zijn diploma in Utrecht en heeft tijdens het gesprek een pamflet „Farmacie in Utrecht moet blijven" op zijn schrijftafel. De onderwijsvoorzieningen die we n u hebben mogen van hem ook blijven, zij het wat doelmatiger en meer op de beroepspraktijk gericht. Hij verlaat het hier en n u pas n a aandringen. Gaat eerst in de verdediging: „Er is toch heel wat gebeurd a a n . . . " . Dan in de aanval op de „verzorgingsstaat die wel de ontplooiingsmogelijkheden en de toegankelijkheid van onderwijsvoorzieningen heeft vergroot, maar de persoonlijke verantwoordelijkheid heeft uitgehold. Dé mensen vragen zich niet meer af wat ze zelf kunnen doen, voor elke hulpvraag is een professionele instantie gekomen." Wat betekent dat voor het onderwijs anno 2000? „Voor alles moeten we de ekonomie weer versterken. De financiële middelen zullen toch door het bedrijfsleven opgebracht moeten worden." En als dat mislukt? „Vrijwilligerswerk. Dat verhoogt

de kans voor werklozen om later weer aan de bak te komen. Dat verkleint de afstand tussen kliënt en welzijnswerk, want vrijwilligers weten beter wat leeft en spreken meer de taal van de mensen. En voor de vrijwilligers is het een uitdaging, een vorm van persoonlijke ontplooiing. Als liberaal geloof ik erg in de eigen verantwoordelijkheid van de mensen." „Met vrijwilligerswerk bedoel ik natuurlijk niet de Nederlandse les op de HBS. Wél bijvoorbeeld Nederlandse les aan gastarbeidersvrouwen." Betekent dat de werklozenvorming door vrijwilligers en het beroepsvoorbereidende onderwijs door betaalde krachten? „Nee. Ik ga geen grenzen trekken. Wat beroepsvoorbereidend is, beslis je zelf." En even later: „Als liberaal ga ik niet voorschrijven hoe de samenleving er in het jaar 2000 moet uitzien. Ik zet alleen beleidslijnen uit." CDA'er Ad Lansink had even tijd tussen twee kamavalssessies. Hij denkt meteen aan het mikroelektronika-onderwijs en het automatiseringsbeleid van zijn partij, als we beginnen over machines die ons werk overnemen. In de vrijetijdssamenleving ziet hij een grote rol voor vrijwilligers, en is duidelijker dan de VVD: „Voor de vorming van werklozen, niet voor het onderwijs natuurlijk. In een vrijetijdssamenleving zul je jonge onderwijzers nodig hebben die in h u n vrije tijd anderen op een spoor zetten. Niet betaald, want dat is onmogelijk. Wat dat betreft hebben we de mensen te veel verwend. Voor elk nieuw initiatief vragen ze meteen geld, formatieplaatsen en rechtspositie. Het gaat om de mentaliteit waarmee wordt gewerkt."

Rector magnificus prof. H. Verheul op soc. Lanx aan de Herengracht tijdens de lustrumviering van de VUSO in gesprek met enkele van de schaarse feestgangers. De rector verrichtte de opening. Foto: Bram den Hollander. pleit dat kiesverenigingen zich in de verkiezingsperiode wat aktiever opstellen. In dat kader heb ik de naam van J a n van Zanen laten vallen die voor de VUSO indertijd daar één aardige bijdrage a a n heeft geleverd." Verheul refereert waarschijnlijk a a n de periode van de UR-verkiezingen van 1981. Ook toen gaf J a n van Zanen kontroversiële meningen ten beste. Zelfs menig VUSObestuurslid vond ze te gortig: men vreesde door zijn uitgesproken rechtse uitlatingen potentiële a a n h a n g te verliezen. Van Zanen pleitte twee jaar geleden voor een „agressieve rechtse kampagne". De VUSO moest zich duidelijk profileren ten opzichte

van de PKV. En een vertrossing van de verkiezingskampagnes („bij wijze van spreken blote meiden voor de aula laten optreden") zouden de opkomstpercentages omhoog krikken. De-uitslag van de UR-verkiezingen in 1981 was veelbetekenend: de opkomst van studenten was enigszins hoger, maar juist de P K V trok daar profijt van: zij werd in aUe fakulteiten weer de grootste vertegenwoordiger van studenten. Stembusanalisten spraken prompt van het „Van Zanen-effekt"... Zo bekeken zou de PKV zich gelukkig kunnen prijzen met de jongste pennevruchten van deze VUSO-leden.

Toch gaat ook in het onderwijs het liefdewerk een grotere rol spelen. Neem de 32-urige werkweek voor akademisch personeel, zoals die onlangs door twee medewerkers van de Vrije Universiteit is voorgesteld. „Kun je je voorstellen dat een wetenschappelijk onderzoeker in deeltijd werkt? Ik nauwelijks, net zomin als ik het me van een artiest kan indenken." Maar deeltijd zal niet genoeg zoden aan de dijk zetten en loonmatiging ook niet, als de geboortedaling doorzet. „Nijmegen heeft in 1990 veertig procent minder studenten als het zo doorgaat. Van die prognoses ben ik toch wel geschrokken. Wat moet je met het onderwijs als er geen kinderen komen?"

Wïe sal dat betalen? „Als je vindt dat onderwijs anno 1983 een wezenlijk andere taak heeft, en dat vinden wij, dan moet het uit de algemene middelen. Heel voorzichtig zeggen wij: dat moet uit de kwartaire sektor (overheidsdiensten als gezondheidszorg, buurthuiswerk/en onderwijs). Wij zeggen nog niet: bestel maar een straaljager minder. Dat zou politieke zelfmoord zijn." PPR-kamerlid en politikoloog Lankhorst is door de beperkte omvang van zijn fraktie al bijna gedwongen tot een brede visie. Onderwijs vindt hij, moet geplaatst worden in een maatschappijvisie met aan de ene k a n t een vrijetijdsbeleid waarin ook natuurbehoud, openluchtrekreatie en het mediabeleid zijn opgenomen. En a a n de andere k a n t een herverdeling van werk en inkomen. „Met de ene ontslagpartij na de andere heeft het weinig zin mensen op te leiden voor een betaald beroep, terwijl er geen enkele kans is dat ze dat gaan uitoefenen. Onderwijs moet hen leren zich staande te houden in een steeds ingewikkelder maatschappij, gelukkig te zijn in betaald zowel als onbetaald werk. Het grootste probleem is de groep die vroeger vroegtijdig uit het onderwijs afhaakte en het bedrijfsleven binnenstroomde. Die groep krijgt n u helemaal geen baan meer en heeft ook geen motivatie om de achterstand in te lopen. De enige oplossing is: het werk spreiden, en dan natuurlijk ook het inkomen. Greef iedereen het recht op en de plicht tot betaald en onbetaald werk en een basisloon. De onderwijsvoorzieningen worden dan simpel gemeenschappelijk opgebracht. In die 'heilstaat' wordt het verschil vloeiender tussen wie onderwijs geeft en wie het neemt. Het verschil tussen het leren op school en t h u i s verandert ook: ouderen - en er zijn dan natuurlijk nogal wat ouderen - hebben meer tijd voor de opvoeding van kinderen. Het onderwijs wordt kleinschaliger en grootschaliger tegelijk, want de telekommunikatiemiddelen zullen een grote rol spelen. Nu immers brengen kinderen al meer tijd door achter de televisie dan op school."

De Partij van de Arbeid is zo druk met het in ontvangst nemen van protesten tegen de plannen van Deetman, dat geen kamerlid m a a r onderwijsmedewerker Witsen het woord doet. Hij maakt een nog grotere omweg dan zdjn twee voorgangers, en begint ergens in het verleden. De relatie onderwijs-arbeidsmarkt bUjkt in de partij pas kort hardop bediskussieerd te mogen worden, merkwaardig genoeg. „Vanaf de SDAP zijn wij altijd een party geweest die verheft, en dat los van enige funktie in de maatschappij. Maar mag je rigide vasthouden aan dat 'principe met het risiko honderdduizend mensen voor de werkloosheid te laten studeren?" De rode principes zijn verruild voor „prioriteiten": analfabetische tweedekansvrouwen vóór overtollige psychologiestudenten. Maar over vijftien jaar, wanneer niemand zijn eerste kans meer mist maar wel zijn baan? „Dan krijg je een systeem van permanente edukatie, waarbij je iedereen moet bijscholen n a a r behoefte en zonder de'socialistische spuit te hanteren." Vrijwilligers? „Nee. Moetje mensen die allesbehalve door eigen toedoen zonder werk zijn geraakt op een koopje afschuiven omdat de overheid er geen geld voor over heeft? Bovendien, vrijwilligers zijn per definitie minder betrokken omdat ze beschikbaar moeten blijven voor de arbeidsmarkt."

(UP, Utrecht)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen