Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 55

32

yi^LVAS — 17 SEPTEMBER 1982

\i Kimsma van Vereniging voor üiosoüe en geneeskunde: ^

edische filosofie de angel ih de geneeskunde gaan uit van de gelte, mede vanuit fru- Leo Endedijk fties die we zelf ervaren 3en, dat de medische een soort crisis, er klopt iets niet in de geneeskunde, is |ofie behoefte heeft aan helemaal bij ons één van de belangrijkste I nieuwe oriëntatie op motieven geweest om je met filobezig te gaan houden". |n en dood, dat die filo- sofie Kimsma: „Wij hebben dat tijdens praktischer moet de studie ontdekt. len, in relatie moet Door filosofie te bestuderen kon je onvrede met de studie be. tot het menselijk le- je noemen: er zit een methodische , het bestaan, de maat- eenzijdigheid in de geneeskunde, er zit een bewust afeetten en äppij". afschermen tegen andere richtinDe 'uitspraak is van drs. gen in. Dat ontdekte je later ook Gerrit Kimsma, voorzitter bij mensen die in de praktijk onvrede hadden. Ievan, de eind vorig jaar op- dezelfde mand als Metz bijvoorbeeld is als gerichte Vereniging voor huisarts begormen en ontdekte zijn frustraties alleen maar Filosofie en Geneeskunde. dat dat ziekte en gezondWe spraken met hem en toenamen, heid op een heel andere leest vice-voorzitter dr. Henk geschoeid waren als hij geleerd ten Have, over de achter- had". gronden en motieven ten Analyse aanzien van deze Vereni- Professor Metz heeft in zijn afging. scheidsrede als hoogleraar medi-

Kimsma is huisarts in Koog aan de Zaan en daarnaast medewerk e r bij de vakgroep Medische p'ilosofie aan de VU. Ten Have is verbonden aan de universiteit van Maastricht met de opdracht zich bezig te houden met fïlosoflsche en levensbeschouwelijke aspekten van de geneeskunde en gezondheidszorg. De impuls tot het 'oprichten van de Vereniging voor Filosofie en Geneeskunde is uitgegaan van een reeds enkele jaren bestaand interuniversitair overlegorgaan, het „Landelijk Beraad Filosofie üi verband met de Geneeskun| d ? É Eind vorig jaar werd een wólkshop georganiseerd door dit Beäad waar ook een aantal anrderf mensen uitgenodigd werd. ^Uigdie bijeenkomst is uiteindeIlijMhet initiatief voortgekomen ipMeen vereniging op te richten. |egenstelling tot de, veelal oudere, leden van het Beraad speelde bij de nieuwe deelnemers de onvrede met de medische wetenschap in liet algemeen en de behoefte zich daarop te bezinnen een veel belangrijker rol. Ten Have: „De persoonlijke motivatie om je te verdiepen in filosofie heeft zeker te maken met het idee dat je onbevredigd bent met je opleiding of het werk dat je als arts doet. Het gevoel van

sche vakfilosofie en ethiek aan de vu, geprobeerd te analyseren waar die crisis in zit en hoe het beter zou kunnen. In zijn analyse stond centraal dat het uitgangsen oriëntatiepunt van de geneeskunde niet het leven maar de dood is. Diagnoses die artsen tijdens het leven stellen zijn in feite anticipaties op wat gevonden zou worden als op de patient een lijkschouwing zou worden verricht. Ten Have: „Ik denk dat wij in de Vereniging ook een poging zullen gaan doen om in ieder geval te analyseren waar voor ons fouten zitten en hoe het beter zou kunnen. Daarbij willen we niet uitgaan van vooropgezette theorieën en ideeën, ook al omdat iedereen verschillende achtergronden en opvattingen heeft". Kimsma: „Die analyse is het uitgangspunt. En ik denk niet alleen het uitgangspunt omwille van een soort hogere of diepzinnige wijsgerige bezinning, zonder effecten. Het gaat juist om die effekten, voor jezelf en voor de gezondheidszorg''. Ten Have: „Als filosofie zich bezighoudt met alleen maar heel hoog verheven denkbeelden en mooie theorieën die voor het praktisch leven niet bruikbaar zijn, en zeker niet voor het prak-

Aangezien de Vereniging voor Filosofie en Geneeskunde nog betrekkelijk jong is, zijn er nog geen concrete aktiviteiten op poten gezet. Op korte termijn wil men secties vormen, bijvoorbeeld gericht op onderwijs of op onder- , zoek, teneinde de uitwisseUng van ervaringen en ideeën te bevorderen.

Henk ten Have tisch leven zoals dat door de moderne geneeskunde beïnvloed wordt, dan is de filosofie op zich ook waardeloos. Juist om die filosofie een wending te geven, een nieuwe orientatie,kan onze vereniging ook een rol spelen. We hopen dat er een dialoog op gang komt tussen filosofen en praktisch werkzame artsen, verpleegkundigen, speciaUsten, noem maar op."

gemene vragen en theorierijp gemaakt worden. Alleen op een dergelijke manier is medische filosofie de filosofie van de geneeskunde en niet de filosofie in de geneeskunde.

Dat laatste betekent dat de filosofie alleen dienst doet om de geneeskunde voor de buitenwereld aanvaardbaar te maken. Ten Have: „Je zou dit kunnen illustreren aan de hand van de euthanasieproblematiek. Tot nu Angel toe hebben filosofen en medisch Kimsma en Ten Have stellen dat ethici zich alleen beziggehouden aan de ene kant de geneeskimde met het oplossen van die problebehoefte heeft aan een filosofi- matiek in tweede of derde instansche doordenking en aan de an- tie, bijvoorbeeld door het opstelvoor het wel of niet dere kant de filosofie behoefte len van regels van euthenasie. heeft aan een maatschappelijke toepassen het probleem van euthenaen praktische oriëntatie. De Maar is in wezen een voortvloeisel vraag is dan wel wat de inbreng sie een keuze die al eerder is van de medische filosofie is in die uit gemaakt, namelijk een keuze dialoog. voor een hele technologisch-georienteerde geneeskunde. Daar Kimsma: „De filosofie heeft de heeft tot nu toe niemand zich angelfunctie ten aanzien van de mee beziggehouden. geneeskunde in die zin dat de filosoof de medicus vraagt: wat doe je eigenlijk, weet je wat je doet. Het is een legitimatievraag om de vanzelfsprekendheid van medisch handelen steeds weer aan de orde te stellen". Ten Have: „Ik zie de filosofie als een soort formele aktiviteit. De filosofie wil niet zozeer bepaalde inhoudelijke zaken aan de ge- Twee diensten, de Dienst voor neeskunde opleggen. Het gaat VeiUgheid en Milieu (D.V.M.) en meer om een aktiviteit waarbij je de Bedrijfsgezondheidsdienst gericht bent op een heel ander (B.G.D.), hebben een bijzondere soort vragen, de meest funda- zorg voor de veiligheid en de mentele problemen waar een me- gezondheid van allen die binnen dicus misschien niet aan toe- de gebouwen en op het terrein komt omdat hij gewend is vol- van VU-AZVU werkzaam zijn. gens een bepaald denkmodel ie- Het streven van beide diensten is mand te behandelen: eerst de erop gericht steeds meer prevenanamnese (het verzamelen van tief de kwaliteit van de arbeidsgegevens om te ontdekken wat er omstandigheden te verbeteren mis is, LE), dan de diagnose, en het ontstaan van onveilige enzovoort. De medicus vraagt en/of ongezonde situaties te zich dan niet af wat een diagnose voorkomen. is, wat hij daarmee doet en hoe die diagnose gevormd is in de hele ontwikkeling van de genees- De benodigde informatie m.b.t. kunde. Dat zijn juist punten waar arbeidsomstandigheden en werkmethoden wordt o.a. verkregen de filosoof wel op inspringt". Volgens Kimsma en Ten Have door meldingen vanuit de werkmag dit niet betekenen dat de plaats van ongevallen, bijna-onfilosoof wel eens even gaat vertel- gevallen en onveilige situaties. Hiervoor wordt uw bijzondere len hoe het moet. aandacht gevraagd. Vanuit inzicht in aantal, aard en De medische filosofie moet pro- ernst van (bij na)ongevallen en beren aan te sluiten bij wat een onveUige situaties, kunnen op arts in de dagelijkse praktijk be- betreffende afdelingen, maar ook zighoudt. Dergelijke aangrij- eventueel op andere afdelingen, pingspunten moeten dan terug- maatregelen getroffen worden gekoppeld worden naar meer al- om deze (bijna)ongevallen in het

Ongevalsmelding

lerrit Kimsma

Reeept Na een theoretische en filosofische bezinning moet uiteraard weer een terugkoppeling naar de medische praktijk plaatsvinden. Een eensluidend antwoord op de vraag wat er dan moet gebeuren, is volgens beide filosofen niet te geven. De medischefilosofiekan en mag niet een dokter met een nieuw recept zijn. Het gaat er veel meer om te kijken hoe pogingen in de praktijk uitpakken. Daarnaast wijst Ten Have met name erop dat birmen de medische opleiding één en ander moet veranderen, dat studenten geleerd wordt dat er ook andere benaderingen dan de natuur-wetenschappelijke mogelijk zijn. Ook binnen het onderzoek moet daar meer aandacht voorkomen.

Daarnaast wordt gedacht aan landelijke vergaderingen waar een bepaald thema behandeld wordt, al dan niet door een sectie voorbereid. Kimsma en Ten Have noemen als suggesties voor thema's het bewijs in de geneeskunde en de visie, al dan niet aanwezig, achter bezuinigingen in de gezondheidszorg. Om de dialoog met de praktijk te bevorderen wil de Vereniging niet alleen openstaan voor artsen en academici, maar ook voor verpleegkundigen, beleidsmedewerkers in de gezondheidszorg, studenten. Kimsma en Ten Have reaUseren zich wel dat hun ideeën en uitgangspunten op weerstanden binnen de medische wereld kunnen stuiten. Aan de andere kant is de aandacht voor de medische flilosofie groeiende en beoogt men geen revolutie in de gezondheidszorg. Kimsma: „Het gaat ons niet om een andere geneeskunde. Het gaat om een geneeskunde die niet afstand doet van het natuurwetenschappelijke denken of methode, maar die beter en juister leert in te zien wanneer dat soort benaderingen kuimen worden gebruikt en wanneer niet. En met name de blindheid schuilt in het wanneer niet. Een sparende gezondheidszorg, daar denk ik aan". Het secretariaat van de Vereniging voor Filosofie en Geneeskunde is gevestigd bij drs. C.W. Kramers, Instituut voor Sociale Geneeskunde, Bijlhouwerstraat 6, 3511 ZC Utrecht. De contributie is ƒ 25,— per jaar.

vervolg te voorkomen en om in bepaalde situaties verbetering aan te brengen. Met ongevallen worden bedoeld alle letsels, ongeacht of ze wel of niet tot verzuim aanleiding geven en alle materiele schades. Veel onveilige situaties en kleine ongevallen zonder letsel en alle bijna-ongevallen blijven zonder uw medewerking onbekend. De diensten verzoeken u daarom in voorkomende gevallen de D.V.M, hierover te informeren. Dit kan gebeuren door het invullen en opsturen van de speciale ongevalsmeldingsformulieren die een dezer weken aan alle besturen en hoofden van afdelingen, (sub)faculteiten, enz. worden toegestuurd, dan wel door telefonische opgave. Voor opgave van ongevallen die medische behandeling vragen, kunt u zich wenden tot de B.G.D., Transitorium I (tst. 8606 / 6808); in die gevallen waarin zich geen Uchamelijk letsel heeft voorgedaan kunt u terecht bij de D.V.M., Provisorium III (tst. 3884). Tussen B.G.D. en D.V.M, bestaat goede informatie-uitwisseling, zodat een melding ook altijd de andere dienst bereikt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen