Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 131

AD VALVAS — 29 OKTOBER 1982

Heersende stemming op psycbologenkongres: offers, maar dan wel behoud banen

Meer psychologen in de pijplijn dan in funktie

ting, waarin ze terechtkomen. Goed aansluiten bij de behoeften in de maatschappij, dus. Mol vond in dit verband ook dat de psycho-logicus meer psychopracticus moet worden. Aan de andere kant werd de roep vernomen om brede inzetbaarheid van de psycholoog, wat zijn kansen op de arbeidsmarkt zou verhogen. Dingen die elkaar niet hoeven uit te sluiten. Wel zou brede inzetbaarheid m.i. wel eens het risico van een zekere nivellering kunnen hebben van de onderwijsinhoud van de diverse sociale wetenschappen als ook by die zuster-disciplines dat verlangen opkomt. Je krijgt dan in plaats van psychologen en sociologen, breed opgeleide logen en gogen, die elkaar op de markt verdringen. Om een betere aansluiting op de arbeidsmerkt te krijgen, werd trouwens ook in één van de diskussie stellingen simpelweg voorgesteld een studentenstop voor psychologie in te voeren. Een stelling die de diskussie niet haalde, al werd wel gesignaleerd, dat minister Deetman van plan is het arbeidsmarktkriterium te gaan hanteren bij het vaststellen van de capaciteit van de studierichtingen. Met andere woorden: de plaatsbaarheid in de samenleving krijgt gevolgen voor de toe te laten aantallen studenten.

Waar banen van psychologen op de tocht komen, heeft werk via arbeidstijdverkorting en salarisreduktie omwille van salarisverlaging om dit te voorkomen de voorkeur behoud van werk moeten zoeken. boven verlies van banen. Een stelling die vorige week Een benadering die zowel invrijdag tijdens een door het NIP, de „vakbond" van de stemming als kritiek opriep. Een psychologe in de zaal herpsychologen georganiseerd forum op de VU ongeveer oudere iimerde aan de jaren dertig, toen evenveel handen op elkaar kreeg als een reaktie erop je op een halve baan een dubbele maakte tegen honoredie erop neerkwam dat een bereidheid tot salariskor- werktijd van een kwartbaan. Nee, er ting in Den Haag met vreugde zal worden begroet en isring werk genoeg, geen arbeidstijdgaarne in praktijk gebracht, maar dat dit nog helemaal verkorting dus, maar inleveren salaris voor meer banen, geen garantie zal inhouden dat daar behoud van banen van vond zij. tegenover staat. Toch kregen zaken als arbeidstijdverkorting en salarisreduktie om de werkgelegenheid on- Tanüembanen der psychologen overeind te houden, een redelijk goed Forumvoorzdtter, prof. Drenth, onthaal op dit forum, naast eveneens ruim ondersteun- die toegaf dat het uiteindelijk om de suggesties als een betere afstemming van de oplei- salariskorting gaat -, je mag best blijven werken" - vond ding op de werkelijke behoeften in het veld, een brede fulltime aan de andere kant dat het niet Belangenstrijd inzetbaarheid van de psycholoog en een aktievere verstandig is te denken datje pas politieke rol van het NIP. Het druk bezochte forum goed werkt als psycholoog als je Vrijwel ieder was het er over eens werkt. Een warm ap- dat de belangenbehartigingsorvond plaats in het kader van een tweedaags kongres fulltime plaus. Zweeds onderzoek heeft ganisatie der psychologen, het over resultaten van psychologisch onderzoek, „een vrij laten zien dat duo- of „tandem"- NIP, poUtiek nog te weinig aan de weg timmert. Er moet veel indrukwekkende vlootschouw van de Nederlandse psy- banen goed funktioneren. Mol, voorzitter van de meer gelobbyd worden in de michologie", zoals de organisator het kongres typeerde. ForumUd Raad voor MaatschappeUjke en nisteries en vaste kamerkommisVoor een apart forum over de werkgelegenheidssituatie bij de psychologen bestond alle reden, want de cijfers liegen er niet om. Er zitten op dit moment meer psychologen in de pijp-lijn dan dat er werk hebben als psycholoog. Bij de universiteiten staan ruim 8000 studenten psychologie ingeschreven, terwijl ruim 1100 afgestudeerde psychologen werk zoeken. Werkzaam als psycholoog zijn ongeveer 8000 mensen. De werkloosheid onder psychologen bedraagt dus ongeveer 12 procent van de totale groep in ftinktie werkzame psychologen. Niet meer dan het landelijk gemiddelde werkloosheidscijfer. Het onrustbarende zit hem echter vooral in de grote groep die nu zonder al te veel perspectief wordt opgeleid voor een baan als psycholoog straks. De laatste jaren wordt het beeld snel slechter. Tussen 1973 en 1978 steeg de werkloosheid onder de klinisch psychologen, de grootste groep onder de studenten, met 300 procent. En andere beroepsvelden die vroeger nog konden dienen als uitwijkplaats, de beroepskeuze- en bedrijfspsychologie, lijken „vol" te raken. Tussen september vorig jaar en juli van dit jaar verslechterde de situatie voor de klinisch psychologen verder met een stijging van het aantal werkzoekenden van 490 naar 535, voor de ontwikkelingspsychologen van 164 naar 212, de beroepskeuze-psychologen van 2 naar 6, de bedrijfspsychologen van 9 naar 20 en de sociaal psychologen van 150 naar 186. Voor vrouwen ziet de situatie er nog slechter uit dan voor de mannen. En die wordt nog ongunstiger, omdat het aantal vrouwen dat tot de arbeidsmarkt toetreedt stijgt.

Jaap Kamerling klinisch psychologen 80,8 procent een funktie als psycholoog vervulde. In 1978 was dat teruggelopen tot 70,6 procent.

Beroepsaangelegenheden, geloofde ook wel dat het die richting uit zou gaan, maar je moet dan wel goed kijken of er goede koppels gevormd kurmen worden en rekenen met de tijd die de onderlinge kommunikatie kost. Vanuit de zaal kwam de bedenking dat een halve baan in de toekomst wel eens ""vr.i/ir.önHe

sies. Waar ingeleverd moet worden, zal de schade voor de psychologen zoveel mogelijk moeten worden beperkt. Drs. Mol wijst er in „De Psycholoog" echter op dat het NIP als categorale bond maar weinig in de melk te brokkelen heeft als gevolg van de beperktheid van de beroepsgroep. Je hoort konstant dat er

Steeds vroeger soüiciteren Een andere verklaringls volgens Stevens te vinden in een ander sollicitatiepatroon. Studenten beginnen in een eerder stadium al te solliciteren. Vroeger wachtten de meesten tot hun afstuderen, nu begint men zes tot negen maanden voor het behalen van de bul naarstig naar werk te zoeken. Blijkbaar werpt dit vruchten af, meent Stevens maar: voor wie er niet in slaagt een baan te vinden, wordt het perspectief er niet beter op. Langer dan een jaar werkloosheid staat velen te wachten. De schrijver van het artikel vindt het moeilijk te voorspellen of deze tendensen zich doorzetten. Hier spelen factoren een rol als de veranderende organisatie van de gezondheidszorg, waar ook stevig wordt bezuinigd, de vergrijzing van de bevolking en de invoering van de tweefasenstruktuur, die de opleidingen drastisch inkort. Ook de inspanningen van de belangenverengingen om de positie van de psychologen op de arbeidsmarkt te verbeteren, spelen hier een rol. In de gezondheidszorg zie je de tendens van snoeien in de intramurale zorg ten gunste van versterking van de eerstelijns voorzieningen. Volgens Bangma van de Geneeskundige Hoofdinspectie zal het bij dat laatste vooral gaan om stimulering van de Kruisorganisaties, waar de psychologen niet veel voordeel van ondervinden. Met betrekking tot de ambulante extramurale zorg zijn de perspectieven voor de psychologen beter. In deze sector is een groei in formatieplaatsen voorzien van 6 procent in 1982 en 4 in 1983. Het is echter nog niet bekend hoeveel van die plaatsen opgevuld mogen worden door psychologen.

Uit een artikel van Erik Stevens m De Psycholoog van september dit jaar, waaruit wij een deel van de cijfers putten, blijkt verder aat de langdurige werkloosheid (langer dan 12 maanden) meer toeneemt dan de korte (minder dan 12 maanden). Een trend die ach vooral voordoet bij de klinisch psychologen. Stevens voert twee verklaringen aan voor de Een sector waar Stevens ook teruggang in de kortdurende groei verwacht, is die van de werkloosheid. Het aantal afge- • voorzieningen voor ouderen. Dit studeerden dat „eieren voor zijn in verband met de snelle vergrijgeld kiest" en niet eindeloos zing van de bevolking. Ook hier wacht op werk in therapeutische ziet het er dus wat beter uit voor settingen, kan toegenomen zijn. de psycholoog. Dat betekent dat men steeds in Niettemin in het algemeen geen meer funkties terecht komt, die rooskleurig beeld. Wat moet je P?P, "^et psychologie te maken daar nu aan doen? Geld voor nebben. Onderzoek wijst bijvoorextra banen is er nauwelijks, dus oeeld uit dat van de werkende zul je het in een herverdeling van

Top vijf van psychologe Hieronder de winnaars van de „Vlootschouw van de Nederlandse Psychologie 1982" met het aantal bijdragen aan het Psychologenkongres als kriterium: 1. UvA (vorig jaar 4e) 2. KU Nijmegen (vorig jaar. Ie) 3. RU Groningen (vorig jaar 5e) 4. VU Amsterdam (vorig jaar 3e) 5. KH Tilburg (vorig jaar 2e). wat agressiever beleid gaan voeren en bijvoorbeeld zelf plaatsen in de samenleving gaan werven voor afgestudeerde psychologen. Net als de faculteiten zelf trouwens. Op de TH's is daar al veel ervaring mee opgedaan in de technische sector. Biimen het NIP hebben de werklozen zich intussen verenigd in de Werkgroep Werkloze Klinisch Psychologen. De groep telt al ruim 200 leden, voomameUjk niet geregistreerde klinisch psychologen. De WWKP probeert binnen het NIP de aandacht te vestigen op de werkloosheidsproblemen. Ook biimen deze „vakbond" heeft men zich tot nog toe vrijwel alleen beziggehouden met de belangen van de werkende psychologen. „We hebben geleerd dat we met bestaande organisaties moeten overleggen", zeggen Peter Vermeulen en Daan FUkweert in de Psycholoog. „Behoefte aan psychologen wordt bepaald door poUtieke besUssingen. Daarom moeten we dus met die organisaties kontakt leggen." De WWKP wil verder het onderwerp deeltijdarbeid bespreekbaar maken, de mogelijkheid bespreken van een vacaturebank voor vacatures, stage- en vrijwUUgersplaatsen en de levensvatbaarheid van een steunfonds onderzoeken: werkende psychologen zouden een financiële bijdrage kunnen leveren aan onderwijs of supervisie van werkloze beroepsgenoten. Ook wordt de haalbaarheid onderzocht van aansteUing van netafgestudeerde psychologen als (betaald) assistent.

Eigen belang

Het forum, v.l.n.r. drs. B.T.W.R. Smeets, prof. dr. Ch. J. de Wolff, vu-hoogleraar dr. PJ.D. Drenth, drs. J. de Lange en drs. F. Mol. brood op de plank kon brengen. Drenth deed daarom de suggestie om te beginnen met het spUtsen van nieuwe funkties, zodat je niet opeens een heel inkomen ziet gehalveerd. Een konstatering die ook waard is geregistreerd te worden, is dat er heel wat (zo'n 30 procent) psychologen twee funkties hebben. Er kan dus nog aardig wat herverdeeld worden als dat moet, maar dat vraagt eerst om een mentaliteitsverandering. Prof. Sanders was van mening dat het tijd werd je als psychologen eens te bezirmen op andere soorten werk voor de psycholoog. Het vak is erg divers. Wat kun je zoal niet aan zinvolle bezigheden voor psychologen bedenken? Prof de Wolff zag weer vooral heil in een betere wisselwerking tussen universiteit en samenleving, waarbij psychologen zich meer voorbereiden op de speciale set-

niet meer geld beschikbaar kan worden gesteld en dat er alleen in de bestaande pot wat geschoven kan worden. Je moet dan hard knokken om duidelijk te maken dat psychologen nuttig werk doen en dus nodig zijn. Maar de andere beroepsgroepen verdedigen natuurlijk weer hun plaatsen. Zo heeft Mol het idee dat met name de psychiaters, van wie in de toekomst ook een overschot wordt verwacht, weer oprukken. Die zijn opnieuw bezig te benadrukken dat de psychosomatiek des psychiaters is en dat zij daarom in bijvoorbeeld de algemene ziekenhuizen meer uren dienen te krijgen. De klinisch psycholoog mag nog net als veredelde co-assistent meedoen. De oude belangenstrijd, in rijkere tijden beslecht, omdat het beschikbare geld het gevecht overbodig maakte, laait weer op. Het NIP moet dus maar eens een

Tussen de psychologen onderling, werkenden en werklozen, zou dus meer solidariteit moeten komen, een verlangen dat ook tijdens het forum wel doorklonk. Toch ontkom je niet aan de indruk dat de psychologen hard bezig zijn hun eigen positie voor de toekomst veilig te stellen zonder zich al te hard te bekommeren om het algemeen belang. Behalve de mede door eigenbelang ingegeven wens om meer te gaan luisteren naar de behoeften die vanuit de maatschappij opkomen, kwam ik als niet-belanghebbende forumbezoeker niet zoveel fundamentele zelfkritiek tegen. Typerend is de stellling van prof. dr. Ch..J. de Wolff, dat het een paradoxale situatie is, dat er enerzijds zorg bestaat over de gevolgen van werkloosheid en WAO voor de psychische gezondheid en dat er anderzijds werkloze psychologen zijn. Paradoxaal ja en misschien moetje wel géén psycholoog zijn om in te zien dat die „tegenstelling" inderdaad maar schijn is. Want je bestrijdt de crisis echt niet door het leger van therapeuten maar uit te breiden. De werkloosheid wordt niet minder als je alleen de gevolgen ervan „kuriert". Om de economie er bovenop te helpen, moet je niet in de eerste plaats denken aan verdere uitbreiding van het therapeutenleger, zoals dr. Heslinga in AV van vorige week impliciet zegt. Men kan zich een effectiever bestrijding voorstellen. Als psychologen meer aan politiek moeten gaan doen zoals op het forum bepleit, moeten ze wel proberen uit te stijgen boven het enge eigenbelang en het belang van de eigen discipline kunnen relativeren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen