Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 357

AD VALVAS — 1 APRIL 1983

3 heden heeft gedecentraliseerd. Als dat niet zo is loop je als be­ drijfsgroep van de bond toch weer stuk op de s t r u k t u u r van het be­ drijf omdat je geen zaken k u n t doen.

Klandermans' onderzoek brengt Industriebond op spoor decentralisatie

Wat op nivo werkplek zelf ligt moet je ook däär bevechten In augustus 1978 verraste Arie Groenevelt, voorzitter van de Industriebond FNV, het Nederlandse volk met de tamelijk onverwachte mededeling dat er een vrije vrij­ dagmiddag moest komen, af te dwingen in de CAO voor 1979. Zijn bond hoopte op die manier de werkgelegenheid in ons land te bevorderen. Als hij zelf al bang was voor de onverhoedsheid waarmee hij deze nieuwe eis naar voren bracht vroeg Groenevelt de VU­sociaal psycholoog Bart Klandermans de pogingen van de Industriebond om de leden voor deze eis te mobiliseren met onderzoek te bege­ leiden. Dit mondde uit in Klandermans' promotie medio maart. In zijn onderzoek volgde Klandermans de mobili­ satiecampagne op de voet. Hij hield daartoe tussen november 1978 en juli '79 zeven interviewronden onder leden van de bond bij drie AKZO­bedrijven. Van de uitkomsten van het onderzoek kan de Industriebond veel leren, de strijd om de arbeidstijdverkorting werd immers jammerlijk verloren in 1979. Het bleek niet mogelijk de leden te motiveren. Geloofde aan het begin van het onderzoek, eind 1978, nog zo'n tachtig procent van de leden in het doel van ar­ beidstijdverkorting, eenjaar later was er van enig geloof in de nieu­ we koers nauwelijks meer sprake. Natuurlijk vormde de eerder ver­ loren staking van de Duitse IG Metal voor arbeidstijdverkorting een enorme barrière bij het mobi­ liseren van de leden voor dit doel m a a r uit het onderzoek blijkt dat de Industriebond zeker reden heeft de handen vooral ook in ei­ gen boezem te steken. Allereerst heeft de bond zich vol­ gens Klandermans sterk verke­ ken op de problemen rond het verkopen van de eis van ATV aan de leden. Er bestaat een onder­ scheid tussen de makro­economi­ sche overwegingen die een bond doen kiezen voor een bepaalde eis en het profijt dat de leden by rea­ lisering ervan hebben. Soms val­ len beide samen, in andere geval­ len lopen ze uiteen. In dat laatste geval zal het veel meer moeite kosten de leden in beweging te krijgen. Arbeidstijd­ verkorting (ATV) is een voorbeeld van dat niet samenlopen. Voor de vakbeweging is de belangrijkste rechtvaardiging voor ATV gele­ gen in de mogelijkheid om door middel van korter werken het be­ schikbare werk te herverdelen en zo de werkloosheid terug te drin­ gen. Voor de leden echter bete­ kent ATV in de eerste plaats kor­ ter werken en mogelijk minder verdienen. Je zult dan een beroep moeten doen op het solidariteits­ argument. Heel anders ligt het bij een eis als handhaving van de koopkracht. Maatschappelijk van belang om de bestedingen op peil te houden individueel belangrijk omdat de werknemer daarvan ook profijt trekt. Green spanning dus tussen het maatschappelijk en het individueel belang. De rechtvaardiging van een eis als arbeidstijdverkorting vergt extra aandacht voor de kracht van de redenering erachter. Op de eerste plaats was er behoefte aan hoogwaardige argumenten waar men het intern over eens was. Ten tweede zouden ze door deskundigen niet één, twee, drie omvergehaald moeten kunnen worden. En tenslotte zouden de argumenten de leden ervan moe­ ten kunnen overtuigen dat ver­ korting van de werkweek ook in h u n situatie uitvoerbaar zou zijn en werkgelegenheid op zou leve­ ren. Aan alle drie punten heeft het in de campagne ontbroken.

Kaderleden overrompeld Ook had men optimaal gebruik moeten maken van de middelen om onder de leden éénstemmig­ heid te krijgen. Uit de literatuur

Jaap Kamerling weet Klandermans dat interper­ soonlijke kontakten veruit het ef­ fectiefst zijn als het erom gaat mensen voor een idee te winnen. Het onderzoek laat zien dat ook hier de mobilisatiecampagne ge­ faald heeft: de bond heeft zijn ka­ derleden amper ingeschakeld. Om te beginnen hebben heel wat kaderleden zich overrompeld ge­ voeld door de onverhoedse wijze waarop de arbeidstijdverkorting als belangrijkste eis n a a r voren werd geschoven. Als je opeens als kaderlid voor de TV Groenevelt nieuwe eisen hoort aankondigen en je wordt daarop de volgende dag door leden aangesproken sta je met een mond vol tanden. Wat natuurlijk erg slecht is voor het meekrijgen van de gewone leden die eerder overtuigd worden door een persoonlijk gesprek met een kaderlid dan een TV­optreden. Ook hadden de kaderleden een funktie kunnen vervullen in het konkretiseren van ATV in de ei­ gen bedrijfssituatie. Zo ze daartoe al gestimuleerd zijn, ontbrak hen de steun die ze daarbij nodig had­ den. Verder is er weinig geluisterd n a a r de bezwaren die kaderleden n a a r voren brachten. In de leden­ vergaderingen werden die wegge­ wuifd of terzijde geschoven als onjuiste, onterechte bezwaren. Kaderleden zijn goede graadme­ ters voor wat er onder de leden leeft en de bond zou er daarom beter aan hebben gedaan de be­ zwaren van de kaderleden serieus te nemen en samen n a te gaan of ze gegrond waren en hoe ze weer­ sproken konden worden.

Niet via de TV Als algemeen manco kan ook nog gezien worden de gebrekkige in­ formatieverspreiding met name tijdens de onderhandelingen. Tot tweemaal toe vond een belangrij­ ke beleidswijziging plaats. Op zichzelf al tamelijk ondoorzichtig en dat wordt nog erger als ze niet goed bekend worden onder de le­ den. Als één van de beleidsaanbe­ velingen is dan ook uit het onder­ zoek gerold dat er veel meer met pamfletten en krantjes binnen het bedrijf gewerkt moet worden om de mensen goed te informeren en dat je dat niet aan de massa­ media moet overlaten. I n het algemeen is een konklusie van het onderzoek dat de misluk­ king om de leden voor arbeidstijd­ verkorting te mobiliseren niet zo­ zeer is te wijten aan het feit dat de bond het zoveel slechter had aan­ gepakt als in voorgaande jaren. Nee, de campagne is juist mislukt omdat de bond het op dezelfde manier aanpakte als anders, zón­

der zich te realiseren dat het in 1978 om een veel gecompliceerder arbeidsvoorwaardenbeleid ging. De gebruikelijke procedures ble­ ken hiertegen niet bestand. Zwakke schakels in de procedure die bij eenvoudiger zaken onopge­ merkt bleven kwamen n u aan het licht. Eén van die zwakke schakels is de centralistische aanpak van de In­ dustriebond, een belangrijke be­ lemmering om meer gewone le­ den bij de uitvoering van het ar­ beidsvoorwaardenbeleid te be­ trekken. Het arbeidsvoorwaardenbeleid van de Industriebond wordt cen­ traal voorbereid en als één pakket a a n de leden voorgelegd op regio­ nale vergaderingen. Het is aan de districtsbestuurder dit beleid na­ mens de bond op de ledenvergade­ ringen te verdedigen. Hoewel dat hem niet expliciet wordt opgelegd verwacht men toch van de dis­ trictsbestuurder dat hij met zo m i n mogelijk afwijzingen thuis­ komt. De bezwaren van de aan­ wezige leden richten zich zelden

Beleidsaanbevelingen suksesvol

Vakbondsbestuurder als censor De landelijke uitgangspunten van het pakket staan niet meer ter diskussie. De funktie van de vergadering Is om vanuit het be­ drijf aanvullingen te geven op dit landelijke beleid met eisen die ge­ richt zijn op de situatie in het eigen bedrijf. De door de leden in­ gebrachte punten mogen echter niet strijdig zijn met de landelijke onderdelen van het pakket. Voor­ al wanneer de bedrijfsspecifieke onderdelen financiële konse­ kwenties hebben is dit zo. De dis­ triktsbestuurder vervult dan de rol van censor. Hij lost dat meest­ al op door de ledenvergaderingen t e waarschuwen geen eisen te stellen die strijdig zijn met de uitgangspunten omdat die op ho­ ger nivo toch weer uit het pakket worden geschrapt. Zo wordt de inbreng van de gewone leden ge­ frustreerd door de beperking dat in een eerder stadium aangeno­ men eisen, die ook voor zijn be­

Er is de afgelopen twee jaar bij de AKZO al volgens de beleidsaan­ bevelingen van Klandermans ge­ werkt. Knelpunten die liggen op het nivo van de verschillende lo­ katies van de AKZO worden op dat nivo zelf via onderhandelin­ gen met de bedrijfsleiding gere­ geld. Het gevolg van deze ombui­ ging is geweest dat, zo erkende Groenevelt zelf, de onderhande­ lingen voor de nieuwe AKZO­ CAO intensiever dan ooit door de leden worden gevolgd. De Indus­ triebond gaat nu ook, door dit sukses aangemoedigd, bij Philips experimenteren met decentrali­ satie van de onderhandelingen en mogelijk volgen nog andere be­ drijven. Een meer decentraal overleg zal echter niet in alle bedrijfstakken k u n n e n worden doorgevoerd. Het midden­ en kleinbedrijf, waar 40 procent van de leden van de bond zitten, leent zich minder goed voor decentralisatie. Kleine be­ drijven hebben immers een heel andere infra­struktuur en niet diezelfde mogelijkheid om men­ sen by elkaar te halen als grotere ondernemingen. Er valt trou­ wens in kleine bedryfjes nauwe­ lyks te decentraliseren. Overi­ gens gelden ook hier dezelfde pro­

­'M' jf ^ * 4 i . ­

Bert Klandermans tijdens de persconferentie die over sijn Groenevelt van de Industriebond FNV. tegen het totale pakket. Het gaat doorgaans te ver om op grond van bezwaren tegen onderdelen een heel pakket af te wyzen te meer d a a r andere onderdelen vaak wel positief worden gewaardeerd. Eigeniyk zou je dat echter als lid wel moeten doen om bezwaren op onderdelen gevolgen te laten heb­ ben. Het is in de procedure name­ lyk volstrekt onduideiyk wat er met de amendementen van een vergadering op het beleid ge­ beurt. Als op vergaderingen by andere bedry ven niet dezelfde be­ zwaren worden genoemd is de kans levensgroot dat ze onder ta­ fel verdwynen. Zolang andere vergaderingen iets wél accepte­ ren heeft amenderen dus geen ef­ fect. Demokratisch omdat de meerderheid de doorslag geeft? J a m a a r dit ontneemt de leden wel het zicht op het resultaat van op hun vergadering ingenomen standpunten. J e weet niet wat ermee gebeurt. Deze cyclus her­ h a a l t zich wanneer by een con­ cern als AKZO waar ook centraal de CAO­onderhandelingen ge­ voerd worden, overlegd moet wor­ den over het eisenpakket. Een werkgroep stelt dit samen op ba­ sis van de eerder landeiyk goedge­ keurde arbeidsvoorwaarden en legt dit aan de ledenvergadering voor.

proefschrift werd georganiseerd, naast hem Arie (Foto: AVC ).

dryf gelden, prioriteit hebben bo­ ven de wensen vanuit het eigen bedryf. Van de mogeiykheid om invloed uit te oefenen als lid op de specifieke situatie van het be­ dryf, dé grote beweegreden om op de vergadering te komen, biyft zo weinig over. Klandermans vindt dan ook, dat op ledenvergaderingen inge­ brachte bedryfsspecifieke pun­ ten een even grote prioriteit moet krygen als de landelyke punten. D a t kän wanneer je die punten a a n k a a r t op het onderhande­ lingsnivo dat zo dicht mogelyk ligt by het nivo waar het p u n t speelt. Liefst door onderhande­ laars die zelf by het p u n t betrok­ ken zyn: kaderleden of districts­ bestuurders. Het decentraliseren van de CAO­onderhandelingen zal ­ zowel n a a r inhoud als naar procedure ­ veel problemen rond het mobiliseren van de leden k u n n e n ondervangen. Die kry­ gen dan weer het gevoel dat zy ook wat te zeggen krygen en er n a a r ze geluisterd wordt. Voor de betrokkenheid van de leden by het werk van de bond is dat erg belangryk. Arie Groenevelt wees er tydens het persgesprek echter op, dat een probleem by die decentralisatie vormt dat deze alleen zin heeft als ook het concern zelf zyn bevoegd­

blemen van het onvoldoende doorsypelen van informatie van­ u i t de top van de vakbond. J e moet overigens, vond Groene­ velt, oppassen met teveel op het nivo van de lokatie te willen rege­ len. Want dan zeggen de werkge­ vers op centraal nivo dat er op lagere nivo's al zoveel is binnen­ gehaald dat concessies op cen­ traal nivo teveel van het goede wordt. Er moet een goed even­ wicht bestaan tussen het zaken doen op de diverse nivo's. Maar de Industriebond begint te­ r u g te komen van de centralisa­ tie­tendens van enkele jaren gele­ den toen zy by voorbeeld een ein­ de maakte aan het werken met 17 kleine CAO'tjes afgesloten by de verschillende AKZO­bedrijven. Voor een geiyke behandeling van werknemers op alle lokaties was dat wel aardig maar het ging toch teveel ten koste van de betrok­ kenheid van de leden die h u n directe kritiekpunten onder de tafel van de landeiyke onderhan­ delingstafel zagen verdwynen. En participatie van leden in het werk van de bond biyft als doel op zichzelf erg belangrijk. Want hoe sterker de bond in een bedrijf is hoe hoger de aktiebereidheid om voor eisen te vechten, ook als dat risico's voor de positie van de werknemer met zich brengt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen