Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 53

AD VALVAS — 17 SEPTEMBER 1982

Godsdienstsocioloog Dekker bepleit vernieuwing van vorm en inlïoud van liet geloof

'De tijd is voorbij dat christenen het allemaal weten' De bede is uit de troonrede geschrapt, kerktorenspitsen onderbreken nog maar zelden de sky­line van nieuw­ bouwwijken, Gods woord is voor steeds minder mensen een leidraad voor het handelen en de binding van christenen met hun kerk neemt sterk af. Er is kortom sprake van sekularisatie. Houdt dat in dat het christe­ lijk geloof z'n langste tijd gehad heeft? Op een landelij­ ke VU­dag in het afgelopen voorjaar werd de vraag, het zal geen verbazing wekken, ontkennend beantwoord. Een van de sprekers op deze druk bezochte dag was prof dr. G. Dekker, die als godsdienstsocioloog verbon­ den is aan de theologische fakulteit. Hij verdedigde onder meer de stelling dat „we zullen moeten zoeken naar een vorm en inhoud van de christelijke godsdienst die past bij ons modem bewustzijn." Naar aanleiding van het verschijnen van het verslag van de VU­dag vroegen we Dekker om een toelichting. iijDekker onderscheidt drie vor­ ­men van sekularisatie. Ten per­ " ite wordt de godsdienstigheid nder: het percentage van de ederlandse bevolking dat regel­ uiatig naar de kerk gaat is tussen 1966 en 1979 gezakt van 51 naar J34 procent. Ten tweede wordt de Jreikwijdte van de godsdienst Äminder: ook voor gelovige men­ 3sen is de godsdient op allerlei Iterreinen van het leven geen do­ Jminante faktor meer, want de "*ekonomie, de wetenschap, het "gezin, enzovoorts, kennen eigen regels op grond waarvan'mensen handelen. Ten derde ziet Dekker een vorm van „innerlijke" sekularisatie, namelijk een aanpassing van de godsdienst bij gewijzigde om­ tandigheden en bij het moderne [denken. Zo is onder gelovigen de stemming met traditionele godsdienstige waarheden („De ^bijbel is het woord van God", „Er ;Ms een leven na de dood", „God ^ o u d t zich met ieder mens per­ loonlijk bezig", enz.) in de loop "er tijd aanmerkelijk geringer ge­ orden. Dit hangt samen met en ontwikkeling van dogmatis­ e naar ethikalisme, namelijk |een verschuiving van een situatie aarin godsdienstige en kerkelij­ e leerstellingen beklemtoond erden, in de richting van een ituatie waarin op ethische op­ , attingen en gedragingen na­ adruk wordt gelegd.

f

badwater

f

^enig christen­wetenschapper et, onder verwijzing naar Ro­ leinen 1, in de sekularisatie en (Sioe weigering het evangelie te »iaanvaarden, de oorzaak van we­ reldomvattende problemen als ^armoede, geweld, vernietiging « v a n het milieu en de dreiging van #nukleaire rampen. Is Dekker het "daarmee eens? In plaats van een onmiddellijk ja 'of nee geeft Dekker mij een klein fkoUege („want de werkelijkheid ^Is genuanceerd ­ gelukkig maar, iwant dat maakt de werkelijkheid Jzo boeiend") over onze ktdtuvir Mie getekend is door het christen­ dom: de opvattingen over het .|huwelijksleven, de arbeidsmo­ ^Jraal, de protestantse ethiek. i'„Maar", besluit Dekker, „het is JSjOnjuist te stellen dat het chris­ Itendom de enige leverancier is an de fundamentele waarden an onze samenleving en dat de ekularisatie dus de oorzaak zou [zijn van de krisis van de moderne aatschappij. Want er zijn zowel :hristenen als niet­christenen die e huidige maatschappelijke mtwikkelingen kritiseren en al­ matieven naar voren brengen, e voorstelling dat we afge­ jdwaald zijn van God en dat dat 'e bron is van alle ellende is dus eel te rechtlijnig." "e sekularisatie laat volgens ekker juist zien dat de huidige

Wim Crezee godsdienst moeilijk te handha­ ven is: „De sekularisatie zou een teken moeten zijn voor die gods­ dienst om te kijken hoe men vormen en gestalten kan aanne­ men die wél bij deze samenleving passen. Niet om de kerk weer een centrale, overheersende positie te geven, zoals in de middeleeu­ wen, maar om te voorkomen dat je een situatie krijgt waarin bijna niemand meer kan geloven. Talloze rooms­katholieken weten bijvoorbeeld geen raad met het instituut en het optreden van de paus. Je loopt daardoor de kans dat rooms­katholieken zeggen „die hele kerk kan me gestolen worden". Maar dan gooi je naar mijn gevoel het kind met het badwater weg."

Groepsbelang Om in de huidige tijd te kunnen geloven is het^ zoals gezegd, vol­ gens Dekker van belang dat we beseffen dat de ons overgelever­ de godsdienst een godsdienst is, die is ontstaan in en behoort bij een kuituur die aan het verdwij­ nen is. „Waar het mij om gaat is dat we, schematisch voorgesteld, zoeken naar wat er achter de overgeleverde godsdienst altijd al lag. Christenen moeten met elkaar ontdekken welke histori­ sche, kulturele en sociale elemen­ ten aan de huidige godsdienst vastzitten, en die er als het ware afkrabben om zicht te krijgen op de wezenlijke elementen. En dan komt de vraag hoe we die vorm kuimen geven in de huidige sa­ menleving. Dan kan het zijn dat een heleboel vormen van de ons overgeleverde godsdienst over­ boord moeten, omdat ze wel pas­ ten bij de 18e, 19e of begin 20e eeuw, maar niet meer bij ons moderne leven passen. Maar de moderne samenleving is voor mij niet maatgevend, want we kurmen ook tot de ontdek­ king komen dat bepaalde dihgen in onze samenleving niet te ver­ enigen zijn met een aantal wezen­ Ujke elementen uit de christelijke godsdienst. Om een voorbeeld te noemen: de grote nadruk op het eigen groepsbelang, op de ont­ plooiing van het individu en op de persoonlijke gevoelens waar­ aan geen onrecht mag worden gedaan, ik zal daar graag al het goede van erkennen. Maar het staat bij mij niet bij voorbaat vast dat dat de laatste wet is. Het zou wel eens zo kunnen zijn datje vanuit het element „naastenlief­ de" grenzen stelt aan je eigen ontplooiing en je eigen gevoelens terwille van het belang van ande­ ren, die niet voor hun eigen be­ langen kunnen opkomen. Ik geloof dat, wil onze samenle­ ving niet in een kultuurkrisis te­

gelooft dan tien jaar geleden en dus heeft hij de notie dat hij niet weet hoe hij er over tien jaar over denkt. Het opstellen van_ een nieuwe dogmatiek zal met ande­ re woorden niet gemakkelijk luk­ ken. We zullen moeten zoeken naar een vorm van christelijke godsdienst die deze openheid, veranderlijkheid en flexibiliteit vastlegt. Dat klinkt misschien gek, maar ik ben socioloog ge­ noeg om te weten dat als je din­ gen geen vorm geeft, ze dan niet kurmen blijven bestaan. NatuurUjk verlangt iedere gelovi­ ge naar een stukje zekerheid. Maar we moeten ook onze on­ macht onder ogen zien. De tijd is voorbij dat we het allemaal abso­ luut en voor eeuwig weten. We wisten wat christeUjk was ten aanzien van het huwelijksleven, het ekonomisch leven, de kunst, de wetenschap. Dertig jaar geleden kon je een gereformeerde dan ook moeite­ loos herkennen: je wist hoe hij zijn zondag besteedde, welke krant hij las, wat hij dacht over de huwelijksmoraal. Die tijd is voorbij." „Wat geloven w^i morgen'" Lezingen en verslag uit de dlskussiegroepen van de lan­ delyke VU­dag op 24 apnl 1982,22 pag ƒ 5,— / (VU-boekhandel)

- Beta-vrouwen Op 6 / 7 november a.s. wordt het vierde landelijk weekend voor vrouwen in de beta-wetenschappen gehouden in het Nivonhuis Krikkenhaar in Bomebroek, Twente. Op deze weekends komen vrouwen, die op een of andere manier met beta-wetenschappen te maken hebben, bij elkaar om ervaringen uit te wisselen en te discussieren over o.a. vrouwenstudies, feministische wetenschapskritiek, emancipatorisch onderwijs en de arbeidssituatie. Het komende weekend staat centraal de beroepsbeleving van beta-vrouwen en de uitwisseling van informatie. Daarnaast kunnen ook de bovengenoemde thema's in kleine groepen aan de orde komen. Opgave door storting van ƒ 25,op rek.nr. 590976850 van de ABN t.n.v. Werkgroep Vrouw en Techniek (T.H. Twente) en dan krijg je verdere informatie thuisgeProf. dr. G. Dekker: „Het is onjuist te stellen dat het christendom de stuurd. enige leverancier is van de fundamentele waarden van onze samenle­ Voor nadere inlichtingen: Ellen ving" van Oost 053-892990 of 338824. rechtkomen, we een aantal ge­ mm^^^^i^^^^^mmmm^^^­^mm^ meenschappelijke waarden no­ dig hebben. Het christendom 1 iwpiniii^^piniTO,iiï«iaim^jnr heeft daarin geen exklusieve rechten. Maar ik denk wel dat in de christelijke godsdienst altijd al elementen gezeten hebben, die als bouwstenen kurmen dienen voor het ontwikkelen van een meer leefbare samenleving." Dekker is voorzichtig om de na­ dere kontouren van de „wezenlij­ ke elementen" van de christelijke godsdienst aan te geven: „Zover ben ik nog niet". Op mijn vraag of hij dan niet het gevaar loopt dat elke christen, van welke sig­ natuur dan ook, het met zijn Vrijdag 17 september verhaal eens is, zegt Dekker dat hij zün stem laat horen tegen 21.00 uur: In PH'31, Prins Hendriklaan 31, tel. 736850. Start van een reeks maandelijkse jamsessions. degenen die bij het zoeken naar de wezenlijke elementen van de christelijke godsdienst al barriè­ Zaterdag 18 september res opwerpen en bepaalde ge­ 20.00 uur: In de grote zaal van Krasnapolski, Dam, Amsterdam. loofszaken buiten de diskussie „Israel uit Libanon, nu". Een informatieve Solidariteitshouden: ,,Tegen mensen die, on­ manifestatie, georganiseerd door de Palestijnse Verenider verwijzing naar de bijbel, al­ ging, i.s.m. het Palestina Komitee. lerlei dingen willen vastleggen, zeg ik „dat heeft zo vorm gekre­ genin de loop der eeuwen! De Dinsdag 21 september ^ preek bijvoorbeeld: dat is een 20.00 uur: In PH '31, Prins Hendriklaan 31. WEMOS (Werkgroep vorm waarin voorgesteld wordt Medische Ontwikkelingssamenwerking) houdt haar eerste dat een persoon de inspiratie ge­ politiek café. Onderwerp: Mexicaanse gezondheidspoli­ kregen heeft om de bijbel uit te tiek en een Nederlands ontwikkelingsproject in Mexico­ leggen, terwijl anderen moeten Stad. luisteren. Maar voldoet zo'n vorm nog wel in de moderne tijd?" Woensdag 22 september Het zijn verwarrende tijden voor 20.15 uur: In de Nieuwe Kerk op de Dam in Amsterdam. Beziimings­ dienst in het kader van de vredesweek 1982. de gelovige moderne mens. Op de VU­dag in het voorjaar was onder 20.30 uur: In de Van Heuven Goedhartlaan 22, Amstelveen. „Woens­ de aanwezigen, aldus het verslag, dagavond Vrouwenavond in de Paraplu" organiseert i.s.m. enige jaloersheid te bespeuren „Vrouwen voor Vrede" een gespreksavond rond het thema ten aanzien van de vastigheid „Oorlogsspeelgoed". van de Islam­godsdienst. Vindt 20.30 uur: In de Balie, Kleine Gartmanplantsoen 10. De première van Dekker het van belang een nieu­ een reeks jubileumconcerten van „De Volharding". we christelijke dogmatiek te ont­ wikkelen? „Ik ben daar voorzichtig in. Want Donderdag 23 september in een dogmatiek zit impliciet de 20.00 uur: In het studentenpastoraat, Van Eeghenstraat 90. In de serie „Omvorming van de wetenschap" aandacht voor gedachte dat de geloofszaken „Oosterse filosofie en natuurwetenschappen". Inl. tel. voor de komende tijd geregeld 5484522. kurmen worden. Maar alles ver­ andert zo duvelssnel... ledere ge­ 20.00 uur: In het Soeterijn, Linnaeusstraat 2. „Calzonzin Inspector", de mexicaanse versie van het klassieke werk „de inspec­ lovige die een beetje in beweging teur" van Nicolaj Gogol. is, weet dat hij nu andere dingen t

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen