Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 465

AD VALVAS — 17 JUNI 1983

Filosofen kritiseren voortrekken confessionele instellingen

„Filosofie komt weer in domineesfeer" Nederlandse filosofen zijn boos op Deetman. Niet alleen omdat hij in zijn concept-beleidsvoornemens stelt dat filosofie vier miljoen moet bezuinigen. Maar vooral omdat de bewindsman op vage gronden de pijn onevenredig verdeelt door de confessionele filosofie-opleidingen aan de VU en in Nijmegen te sparen. „De klok wordt weer teruggedraaid: filosofie komt weer in handen van dominees." Zto luidt de kritiek in het filosofenkamp. De concept-beleidsvoornemens van minister W. J. Deetman zijn hard aangekomen bij de filosofen in den lande. Van de zeven filosofie-faculteiten mogen er slechts drie (VU, Nijmegen, Utrecht) een volledige opleiding behouden. De overige vier dienen ingekrompen te worden tot een zogenaamde bovenbouwstudie, dat wil zeggen: mogen een doctoraal-programma verzorgen voor studenten die elders een propedeutisch examen hebben gehaald. „Elders" wil zeggen: in andere faculteiten van de eigen instelling of ergens anders een filosofische propedeuse haalden. Bij de UvA, met zo'n vijfhonderd studenten verreweg de grootste filosofie-opleiding in Nederland, verwacht men dat op die manier het aantal hoofdvakstudenten met 50% zal verminderen. „Een mallotig voorstel", „ een knieval voor het confessionelendom", een ,,sluipmoord" van Deetman op de filosofiebeoefening, stelde een vlugschrift dat verspreid werd in de percelen van filosofie-UvA daags na het bekend worden van de plannen van de minister. UvA-filosoof prof. Th. de Boer liet via het dagblad Trouw weten dat de sombere prognoses waarop Deetman zijn voorstel baseert in feite natte-vingerwerk zijn: „Belangstelling voor filosofie is een culturele trend. Naar mijn mening zijn het de crisisverschijnselen in onze cultuur, die jonge mensen naar de filosofie drijven. Het ziet er niet naar uit dat dit na 1988 anders zal zijn."

Kuipers over de concentratievoorstellen: „Ook kwaliteit moet meetellen, en ook spreiding over het land. Wat krijg je dan? Naar mijn idee: de UvA, Groningen en Nijmegen. En in ieder geval niet de VU. Weet je waarmee het onderzoeksverslag van de Centrale Interfakulteit van de VU opent? Toen ik dat voor het eerst las, dacht ik, dat moeten ze in dromende toestand opgeschreven hebben. Het onderzoek van de VU is erop gebaseerd dat het woord van Jezus Christus, zoals verwoord in de Bijbel, uitgangspunt

Wim Crezee De argumentatie waarom juist de VU en Nijmegen in tact mogen blijven, noemt De Boer „absurd". Want Deetman is deze mening toegedaan „gezien het belang dat, naar ik vermoed, de VU en de KUN aan deze opleidingsvorm hechten," zo schrijft hij in zijn concept-beleidsvoornemens. Reactie van De Boer: „Als vermoedens omtrent wensen de gronden van beleidsvoornemens zijn, vraagt men zich af waar een argumentatie überhaupt nog voor nodig is." Het ministeriële voorstel staat nogal haaks op de huidige getalsverhoudingen. Momenteel staat immers 75% van de studenten filosofie ingeschreven bij een nietconfessionele instelling en 25% by een confessionele instelling. Krijgt Deetman zijn zin, dan kan die 25% kiezen tussen twee oplei- Prof. S. Griffioen (Foto AVC) dingen en de 75% moet uitwijken naar Utrecht. is voor het zoeken naar de waarheid. Een uitgangspunt dat wel terug te vinden is in hun publicaGesloten circuit tiescore ook overigens. Als ze al Ook in Groningen is men „fu- publiceren, blijkt dat in een cirrieus" op de plannen van Deet- cuit te gebeuren dat volstrekt geman. Daar vreest men dat Deet- sloten is: bladen als de Reformed mans belofte in ieder geval een Journal, enzovoorts." bovenbouw-studie te mogen be- Kuipers oordeel over de VU heeft houden, in de praktijk een lege te maken met zijn lidmaatschap huls zal blijken. De tweefasen- van een onderzoekscommissie struktuur zou een dergelijke op- van de sectie filosofie van de Acaleidingsvorm namelijk krachtig demische Raad. In deze commissie, zo vertelt Kuipers ons, tracht belemmeren. Tegenover de Universiteitskrant men sinds mei '82 een balans op te Groningen zegt filosoof drs. Theo maken van de kwaliteit van de

Koopman Van Eeghen op forumdiskussie 'Hoe zijn de Russen':

Moskoviet wel even anders dan de Amsterdammer Welk beeld hebben wij in Nederland eigenlijk van de Sovjet-Unie? Is dat beeld negatief, positief, sluit het aan bij de werkelijkheid of is het zuiver onze eigen perceptie? Over deze vragen discussieerden dr. Karel van het Reve, Slavist en Ruslandkenner, de Hongaar drs. M. Racz, voorzitter van het Nederlands Comité voor Europese Veiligheid en Samenwerking, E. H. van Eeghen, een Amsterdams koopman en de Poolse publicist drs. Sasza Malko donderdagavond 9 juni in de Tuinzaal van het Amstel Hotel. De forumdiscussie, met als titel: 'Hoe zijn de Russen', was georganiseerd door de Amsterdamse Studentenvereniging voor Internationale Betrekkingen (S.I.B.) ter voorbereiding op een studiereis naar de Sovjet Unie in augustus. De discussie werd geleid door dr. R. Th. Jurrjens van de VU. De meningen waren verdeeld. In de inleidingen van de forumleden varieerden uitspraken van: „de Nederlander heeft helemaal geen beeld van Rusland" tot „onbekend maakt onbemind" en „een uiterst negatief beeld ten aanzien van alles wat communistisch is". Van 't Reve en de Pool Malco vonden een negatief beeld ook inderdaad in overeenstemming met de werkelijkheid in Rusland. Van Eeghen en Racz keken daar anders tegenaan, zij vonden het allemaal nog wel meevallen.

diverse filosofie-opleidingen in Nederland. Daarvoor moesten de faculteiten zélf een portret van hun onderzoek geven. Tot een definitieve indeling is het echter nooit gekomen, want de VU leverde haar portret laat in en vervolgens maakten de voorstellen van Deetman de beoordeling op grond van kwaliteitscriteria een stuk minder belangeloos. Kuipers: „Het is uitgesloten dat de commissie alsnog een soort afstandelijke beoordeling geeft, omdat iedereen natuurlijk toch de bezuinigingsvoorstellen in z'n

voorbeeld dat mensen die een andere mening hebben opgesloten worden in psychiatrische inrichtingen. Hij kent zelf zes mensen in Rusland die dat overkomen is. „Ach, dat zijn anecdotes," zegt Racz, „in het westen worden mensen ontoerekeningsvatbaar verklaard en opgesloten, als de familie hun geld wil hebben."

het oude en nieuwe testament, is richtinggevend voor de wijsgerige reflexie," schreven de VU-filosofen in hun stuk voor de commissie van de sectie filosofie. Dat zijn natuurlijk gloedvolle woorden, maar het is begrijpelijk dat een niet-calvinistisch filosoof daar weinig boodschap aan heeft. Kuipers: „Begrijp me goed: als mensen het van belang vinden de calvinistische wijsbegeerte te bestuderen, vind ik het legitiem dat daar in Nederland ruimte voor is. Maar ik krijg sterk de indruk dat er aan de VU een topzwaar zwaartepunt bestaat plus wat randfiguren die wél buiten dat gesloten circuit opereren." Kuipers noemt het voorstel van Deetman ook historisch een problematische zaak. „Sinds W.O. II hebben in Nederland veel mensen geprobeerd om zoiets als wetenschappelijke filosofie op gang te brengen, in plaats van of althans naast de levensbeschouwelijke filosofie. Het ministeriële voorstel betekent in feite het terugzetten van de klok. Daar ben ik zeer kwaad over."

Klimaat

achterhoofd heeft. Dus de stelling in de Universiteitskrant dat de VU onderaan komt, moet u lezen als een heel serieuze voorspelling van mij van wat er gebeurd zou zijn als de VU tijdig ingeschaald was." Bovendien vonden een aantal leden van de commissie dat de VU zich onttrekt aan een wetenschappelijke beoordeling. Voor de vu-filosofen is de werkelijkheid immers naar bijbels besef Gods creatuur, onderworpen aan Zijn soevereine wil. „Het evangelie van Jezus Christus, verwoord in

De decaan van de Centrale Interfaculteit van de VU, prof. S. Griffioen, is het niet eens met de kritiek van zijn Groningse collega. „Gesloten circuit? Mensen die dat zeggen, vergeten snel dat ze zelf in het circuit van de analytische filosofie zitten. Ik wil niet afdingen op de kwaliteit van hun publicaties. Maar als men alleen maar bezig z6u zijn met analytische en logische filosofie, dan zouden we nooit grote filosofen hebben gehad. Bovendien zijn we aan de VU niet allemaal gelijkgestemd hoor! Voor de buitenwacht die de anti-religieuze lijn in de filosofie volgt, is de VU één pot nat; dat begrijp ik best." Griffioen noemt het voorstel van Deetman overigens „weinig overtuigend" en bepleit een proportionele bezuiniging: de methode van afslanking van elke filosofische faculteit dus. ,,Misschien dat we als filosofiefaculteit in de komende overlegperiode met alternatieven voor het voorstel van Deetman komen. Dat vereist echter wél een zekere mate van eensgezindheid. En als ik Kuipers zo lees dan heb ik daar niet zoveel vertrouwen in. Het klimaat tussen de diverse faculteiten is helaas de laatste tijd wat verslechterd."

land net zo goed als in het westen een drugs- en alcoholprobleem bestaat, alleen wordt er geen aandacht aan besteed in de media. „Maar, bleef Van Eeghen volhouden, „in Moskou lopen wél even andere mensen op straat dan hier in Amsterdam." Bijna aan het eind van de avond kwam dan toch het verbeteren van de contacten aan bod. Maar welke contacten. Het wordt je wel moeilijk gemaakt. Een Russin die al tien jaar in het westen woont probeert al die tijd al haar familie te bereiken. Maar zij mag het land niet in en haar familie mag het land niet uit. De autoriteiten

bepalen of je Rusland mag bezoeken, of niet, wat je te zien krijgt en met wie je kunt praten. „Als je een beetje kritisch bent mag je er niet in, ik kreeg geen visum" aldus een mevrouw uit de zaal. Als je niet de kans krijgt met de mensen te praten is verbetering van de contacten en van de beeldvorming ook niet mogelijk. Na deze avond bleek duidelijk dat iedereen ziet wat hij wil zien, iedereen heeft zijn eigen perceptie, ook wat betreft de Sovjet Unie. In ieder geval bleef het beeld daardoor vrij wazig. Hopelijk maakt de studiereis het beeld van de studenten wat scherper. (P. V.)

Drugs

Ook Van Eeghen ziet wel positieve dingen in de Sovjet Unie. Er is daar in ieder geval geen drugsprobleem. Hij vindt het in Rusland veel beter gesteld met de jeugd dan hier in het westen. „In Amerika sprak ik op een forum over ditzelfde onderwerp. Er kwam toen een eenvoudige huisvrouw uit Chicago naar voren die Eigenlijk zou er gediscussieerd haar verhaal vertelde. Ze had één worden over de vraag of een beter zoon, die zich altijd keurig had contact tussen de volken ook zou gedragen, totdat hij naar de unileiden tot een beter beeld of juist versiteit ging. Daar kv/am hij in andersom. Deze vraag werd een aanraking met soft- en hard beetje ondergesneeuwd door de drugs en uiteindelijk pleegde hij meningsverschillen over hoe het zelfmoord. De vrouw zei toen: In Rusland zal het ook niet allemaal er nu uitziet in de Sovjet Unie. Volgens Racz is het niet zo moei- zo goed zijn maar als ik in Kiev lijk om daar achter te komen: had gewoond had ik nu mijn zoon „Alle informatie is beschikbaar. nog gehad." Welke conclusies je aan die infor- Reacties uit de zaal maakten al matie verbindt en welke waarde snel duidelijk dat dit verhaal toch je eraan hecht moet je zelf we- wel zuiver de perceptie van Van ten." Van 't Reve komt met het Eeghen zelf is en dat er in Rus-

Publiek luistert aandachtig naar Van Eeghen; .. geen drugsprobleem in Rusland... (Foto: Bram de Hollander).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen