Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 125

AD VALVAS — 29 OKTOBER 1982

3

Ethicus prof. dr. H.M. Kuitert (VU) over voorstel Britse onderzoelier Edwards:

^

,,Kweken van menselijke embryo's voor reserve-onderdelen is uit den boze Het kweken van menselijke embryo's voor het leveren van reserve-onderdelen voor transplantaties is onder alle omstandigheden onaanvaardbaar. Medisch-technisch . gezien zouden zulke toepassingen van grote waarde kunnen zijn, maar vanuit ethisch oogpimt staat dit alles gelijk aan het iemand beroven van weefsel. Daarbij komt dat hier sprake is van levende wezens die nooit in staat zijn gesteld een normaal en onafhankelijk bestaan op te bouwen. Die opvatting huldigt prof. dr. H.M. Kuitert, die ethiek doceert aan de VU. Hij is daarnaast lid van de Gezondheidsraad. * „Een dergelijke toepassing is uit den boze wegens het gebrek aan respect voor het menselijk leven dat eruit spreekt", aldus de hoogleraar. Hij reageert ermee op het serieuze voorstel van de Britse onderzoeker dr. Robert Edwards, embryo's die in het laboratoriimi overblijven bij zijn werk kinderloze echtparen aan babies te helpen door te kweken als magazijnen voor menselijke reserve-onderdelen. Organen en weefsels

zouden zo kurmen worden gebruikt voor het repareren van hartkleppen, het bijvullen van beeimierg, heling van wonden en vele andere doeleinden. Dr. Edwards had al negen dagen een menselijk embryo gekweekt dat volgens hem „ongetwijfeld verder tot ontwikkeling had kunnen komen." Een drie weken oud embryo zou naar zijn zeggen al een voorraad hartspiercellen kurmen leveren bijvoorbeeld. Met behulp van doeltreffende technieken kan afstoting door het lichaam waarin ze worden getransplanteerd worden verhinderd. De Britse wetenschapper heeft met zijn voorstel flinke opschudding veroorzaakt, toen hij dat tijdens een weekendconferentle eind vorige maand deed. Een dezer dagen publiceert de Britse Raad voor het Medisch-Wetenschappelijk Onderzoek richtlijnen voor het verrichten van reageerbuisbaby-experimenten. De richtlijnen zullen speciaal bedoeld zijn voor het gebruik van embryo's voor onderzoekingen als die van dr.Edwards. De Britse Raad wil de lucht zuiveren door officieel steun toe te zeggen aan pioniers als Edwards en dr. Patrick Steptoe. Financiële hulp zal echter achterwege blijven als het ethisch onverantwoorde experimenten betreft.

Zorgelijk De VU-hoogleraar Kuitert kijkt zorgelijk tegen de nieuwe technische mogelijkheden aan. Hij noemt het onaanvaardbaar dat aUes maar moet gebeuren wat

technisch mogelijk is. De mogelijkheden die hpt in het laboratorium bevruchten van menselijke eicellen biedt moeten stuk voor stuk worden getoetst aan ethische normen. Een embryo voor een korte periode in het laboratorium voor observatie bewaren is naar zijn mening toelaatbaar. Als men embryo's wil invriezen om ze op een later tijdstip te kunnen inplanten in de baarmoeder van een vrouw, dan zal het van het daarmee beoogde doel afhangen of dit ethisch door de beugel kan. Prof. Kuitert acht een vrijbrief voor invriezen niet aanvaardbaar. Embryo's te gaan opkweken voor de leverantie van reserve-onderdelen krijgt van hem een onverbiddelijk nee. Prof Kuitert ontkent niet dat de ethiek zich met de samenleving mee-ontwikkelt en aan verandering onderhevig is. „Maar de pluraliteit van opvattingen heeft haar grenzen. Niemand wil immers van een basisregel uitgaan die inhoudt: je moet een ander kwaad doen. Dus de vraag is wat je met een mens mag doen, watje met een mens in wording of iets dat potentieel een mens kan worden, mag doen. Een reeds ontwikkeld mens is, zou je kurmen zeggen, een sterkere waarde dan een mens in wording. Een potentieel mensje, dus een bevrucht embryo, dat ligt nog weer een stapje terug. Maar je kunt nooit anders zeggen dan dat dit als het doorgroeit, een mens wordt. Het gebruiken van embryo's voor onderzoek roept in ieder geval de vraag op of je bezig bent het respect voor het menselijk leven te bevorderen of dat af te breken. Daarom moet je daar heel voorzichtig mee zijn en is bezinning noodzakelijk." „Als een onvruchtbare vrouw graag kinderen van haar echtgenoot wil en daarvoor een serie op de manier van Edwards bevruchte eicelletjes in de ijskast worden bewaard, dan kun je je voorstellen dat na bijvoorbeeld drie jaar een volgend eicelletje daar uit wordt gehaald voor dat doel. Zoiets vind ik heel aanvaardbaar. Ik geloof niet dat er vrouwen bestaan die zonder noodzaak op deze manier bevrucht willen worden."

Tecbniscbe ontwikkellBg De techniek van het verwijderen van eicellen bij vrouwen die moeder willen worden door die in een reageerbuis te bevruchten en ze vervolgens in de baarmoeder in te plariten, werd in beginsel ontwikkeld als middel tegen onvruchtbaarheid bij vrouwen. Dezelfde procedure, die voor het eerst succes had bij de geboorte van 's wereld eerste reageerbuisbaby Louis Brown in 1978, heeft haar waarde inmiddels ook bewezen in gevallen waar een man een ongewoon kleine hoeveelheid spermatozoïden produceert. Tot midden 1982 zijn er over de hele wereld dertig reageerbulsbabies geboren. De technische vorderingen van de afgelopen tien jaar op dit gebied vormen een indrukwekkende reeks. Bijvoorbeeld gingen chirurgen ertoe over om niet één maar twee of zelfs drie embryo's in te planten om de kans op succes te vergroten. De kans op een tweeling werd er echter ook groter op en van alle tot nu toe geboren reageerbuisbabies zijn er drie paar tweelingen. De laatste tweeling werd in mei in het Royal Free Hospital in Londen ter wereld gebracht. Tegelijkertijd was dat een nieuwe mijlpaal, omdat die voor het eerst op de normale manier werd geboren. Tot dan toe waren alle reageerbuisbabies door middel van de keizersnede geboren. <

Prof. dr. H. M. Kuitert Er werd voor dit werk geapplaudiseerd, maar anderen ö'onsten hun wenkbrauwen. In de Verenigde Staten weigerde de regering in 1974 onderzoek op dit terrein te financieren.. Een ethische adviescommissie van het Amerikaanse ministerie van volksgezondheid deed weliswaar in 1979 een voorstel tot versoepeling van dat standpimt, maar de kaarten kwamen er in de praktijk tot op dit moment nog niet anders door te liggen.

Ook jwidïscbe probleem Wat ethisch wel aanvaardbaar is, daarover kan prof Kuitert gemakkelijker praten dan over wat als onethisch is te beschouwen. „Ja, dan wordt het een stuk moeilijker. Want welke mogelijkheden behalve de science-flctionmogelijkheden liggen er nu? Wat geen science-fiction is, is dat een onderzoeker zes of acht embryo's in de ijskast heeft. De vraag is wat hij daarmee kan doen. Een morele, maar ook een juridische vraag en de laatste is nog een beetje harder." De juridische vraag: Van wie is de bevruchte eicel? zal volgens Kuitert snel moeten worden beantwoord. Als daar duidelijkheid over bestaat, kunnen andere vragen ook beter worden beantwoord. Maar één ding staat voor de hoogleraar ethiek vast: het embryo is niet van de onderzoeker, die er daarom ook geen enkele zeggenschap over heeft. Het idee van dr. Edwards, embryo's als producenten van organen en weefsels op te kweken om volgroeide mensen een verder leven mogelijk te maken wijst prof Kuitert, als gezegd af, ondanks dat hij de volwassen mens een „sterkere waarde" toekent dan nog weinig ontwikkelde foetussen. „Ja, ik denk dat je op die manier gaat proberen om alles wat we als mensen aan mankementen in onze lichamelijkheid hebben voor herstelbaar gaat verklaren. We moeten beseffen dat niet alles herstelbaar is, als we tenminste niet het ene menselijke wezen ten behoeve van het andere willen plunderen, want daarvoor zal geen rechtvaardige reden te vinden zijn. Als mensen bijvoorbeeld een nier afstaan om anderen te helpen gebeurt dat op basis van vrijwilligheid. Dat mag altijd. Daar is geen ethisch bezwaar tegen. Ik mag zelfs mijn leven voor een ander geven. Maar ik mag er niet toe gedwongen worden en ook mag het niet buiten mijn weten om gebeuren." „We moeten er attent op zijn dat we de technologische imperatief niet als de enige macht in de samenleving gaan zien. Daar

moet je je tegen verweren. Of je dat moet doen op de manier waarop ik het zeg, daar kunnen anderen weer anders over denken, maar die moeten dat dan wel goed kunnen argumenteren. De technische ontwikkeling verandert de moraal en omgekeerd. Er zijn talrijke zaken waarvan achteraf ethisch gezegd moest worden: dat was eventjes wennen. Denk aan de toepassing van de anti-conceptiepil. Maar er zijn dingen waarbij het niet een kwestie was van „effe wenne", zoals de medische experimenten op zwakzinnigen of het wegwerken van gehandicapte medeburgers in nazi-Duitsland. Daar hebben we terecht als samenleving nee tegen gezegd. De technologie moet altijd dienstbaar zijn aan andere doeleinden dan de technologie zelf, want dat is een blinde macht. Je moet weten waar je er uit respect voor het menselijk leven mee naar toe wilt." (J. v.d. V.: met dank aan de dienst wetensehapsvoorlichting van de KNAW, die ons feitenmateriaal leverde.)

Lenerspas bibliotheek Per 1 december aanstaande wordt bij het lenen uit de VU Bibliotheek een lenerspas verplicht. Aanvraagformulieren zijn daarvoor beschikbaar bij de balie van de centrale catologus op de begane grond van het hoofdgebouw. De pas kan een week na indiening van het formulier opgehaald worden. Voorhet uitgeven van de pasjes is tot medio december extra personeel aangetrokken. Daarom worden alle v u medewerkers en studenten, die na 1 december nog boeken willen lenen, opgeroepen nu een pas aan te vragen en daarmee niet te lang te wachten. Het afhalen van de pas vraagt enige tijd vóór legitimatie, handtekening zetten en het plastificeren. Wie nu zijn pasje afhaalt kan snel geholpen worden. Wie na 1 december komt kan geen boeken meer lenen zonder pas en zal wellicht lang moeten wachten voor hij of zij alsnog een pas krijgt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen