Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 345

AD VALVAS — 18 MAART 1983

11

VU­medewerker richt onderzoeksinstituut op

'Wetenschap is blind voor onderdrukking van volken' De wetenschap is weer een stichting rijker. Onlangs is het Research Institute of Oppressed Peoples (RIOP) opgericht. De gangbare wetenschappen vertonen volgens initiatiefnemer en vu­medewerker dr Peter Idenburg blinde vlekken voor de problematiek van de onderdrukte volken. Met hem en met Jaap Wa­ ling hadden we een ge­ sprek over de achtergron­ den en de doelstellingen van de Stréhting. Voor de aanleiding tot dit initia­ tief moeten we enkele jaren terug gaan. In november 1979 vond aan de VU het kongres „Internatio­ nalisering van de klassenstrijd" plaats. Gerenomeerde neo­mar­ xistische theoretici op het gebied van het imperialisme­vraagstuk en vertegenwoordigers van diver­ se bevrijdingsbewegingen diskus­ sieerden vier dagen lang over pro­ blemen van het volksverzet in Derde Wereld­landen. De belang­ stelling van pers en publiek was groot en de lezingen waren zeer interessant. Maar achteraf be­ zien, vertelt Peter Idenburg, was er op het kongres toch wel een grote kloof tussen de theoretische analyses van de internationale machtsverhoudingen en de poli­ tiek­praktische problemen van bevrijdingsbewegingen. De nu opgerichte Stichting pro­ beert deze kloof te overbruggen. Door politieke vluchtelingen die in Nederland verblijven, in te schakelen bij het onderzoeks­ werk, wordt de band met de be­ trokken onderdrukte volken ster­ ker. Vluchtelingen hebben im­ mers veel feitelijke kennis van hun land en waarom zouden we daar geen gebruik van maken, zo redeneert men. Voorlopig richt de aandacht van de Stichting zich op vier onder­

drukte volken: Eritreërs, Papoe­ a's^indianen in Guatemala en de Koerden. Volgens Peter Idenburg, mede­ werker van de vakgroep Interna­ tionale Betrekkingen van de sub­ fakulteit politikologie, ontbreekt het in de bestaande wetenschap­ pen vaak aan een theoretisch ka­ der waar vanuit de totaliteit van de problematiek van onderdrukte volken begrepen kan worden. Er is weliswaar veel materiaal voor­ h a n d e uit kultureel antropologi­ sche en ontwikkelings­ekonomi­ sche hoek. Maar een optiek die inzicht verschaft in de samen­ h a n g tussen kuituur en onder­ drukking wordt node gemist. De gangbare wetenschap der in­ ternationale betrekkingen (IB) richt zich volgens hem vooral op diplomatieke en staatsrechtelijke zaken die spelen tussen naties. „Dan zie je hoe het begrippenka­ der van zo'n vak eigenlijk bepaald is. Want het hele probleem van volkeren die in die s t r u k t u u r van natie­staat geen plaats hebben, komt dan niet tot z'n recht. Een voorbeeld. Het Palestijnse volk heeft geen formeel erkende regering en is düs voor de tradi­ tionele IB geen handelingsf aktor in het internationale politieke sy­ steem. In veel literatuur wordt zo het meest essentiële element in de Midden­Oosten problematiek uit de analyse gelaten. Het kost ook moeite om binnen het gespreksforum van IB de pro­ blematiek van onderdrukte vol­ keren aan te kaarten. Want dan krijg je reakties als: 'je bent bezig m e t kulturele antropologie of niet­westerse sociologie, maar niet met I B . ' " Overigens geldt zijn kritiek niet alleen het vak IB. Idenburg is van mening dat alle wetenschapsin­ delingen iets betrekkeiyks heb­ ben. „Je moet vaak elementen die verspreid zijn over verschillende wetenschappen op een syntheti­ sche wijze op elkaar betrekken. W a n t ook kultureel antropologen komen soms tot de konklusie dat

Vervolg platform vanpag. 6

Aan alleen daadkracht hebben we niets ïn de Ad Valvas rubriek Platform van 4 maart krijgt de groep „Om­ vorming van de wetenschap" van Marten Janse het verwijt een ge­ brek a a n daadkracht te hebben door geen consequenties te ver­ rjinden aan de verloedering van de kwaliteit van het onderwijs, zoals deze momenteel plaats­ vindt. En de Ad Valvas­redaktie konstateert da^ ook bijgaande dat Marten de zwarte piet voor de iialaise van de studentenbewe­ ging in handen speelt van eUtair­ vrijbljjvende dlskussies zoals een groep als „omvorming van de we­ tenschap" die voert. Als één van de organisatoren van deze groep wil ik hierop reageren. 2k)als bekend heeft slechts een klein deel van de studentenbewe­ ging nog puf om bezig te zijn met kritiek op de wetenschap zoals die op de universiteit gedoceerd wordt. Dit gebeurt zeer ongekoör­ dineerd in kleine groepjes die van eikaar geen weet hebben. „Om­ vorming van de wetenschap", een initiatief van vormingscentrum, studentenpastoraat en PKV wil daarom een platform zijn voor studenten die kritiek aan het ont­

wikkelen zijn op de wetenschap e n zoeken n a a r alternatieven. W a t betreft deze doelstelling is het Projekt redelijk geslaagd. Kort geleden is een m a p versche­ nen met de teksten van de deelne­ mersbijdragen van het afgelopen jaar. (te verkrijgen bij vormings­ centrum VU, 5484522). Het projekt is evenwel niet alleen als praat­ en studiegroep bedoeld, m a a r ook om iets te doen aan het feit dat door ondermeer de twee­ fasen s t r u k t u u r vele maatschap­ pelijke vormingsaspekten uit de onderwijsprogramma's , ge­ schrapt dreigen te worden. Zo was een van de eerste aktiviteiten om in de sociale introduktie de eerstejaars informatie te geven over het alternatieve weten­ schapscircuit. Verder proberen we bij een officieel projekt van de VU en de Wereldraad van Kerken a a n te sluiten met als thema „ethiek binnen het onderwijs in de natuurwetenschappen". Maar h e t valt niet te ontkennen dat op h e t p u n t van het praktisch ma­ ken van onze ideeën het feit zich wreekt dat de studentenbeweging klein en versnipperd is en een co­

een geïsoleerde bestudering van kuituren onrecht doet aan de ver­ wevenheid ervan met bredere, mondiale samenhangen. Wat zich bijvoorbeeld afspeelt in een stam in Nieuw­Guinea, laat zich niet volledig analyseren op dat stamniveau. Het stammenkarak­ ter wordt immers mede bepaald door penetratie vanuit de wester­ se kuituur." ­ Is ,onderdrukte volken' niet een te algemene versamelterm om als ondersoeksobjekt te fungeren? Zijn er gemeenschappelijke ken­ merken aan te wijsen? Peter Idenburg: „Kijk, het is een problematiek die zich, in welke m a t e dan ook, overal voordoet: et­ nische minderheden in ons eigen land, negers in de USA, de kon­ flikten tussen walen en Vlamin­ gen in België, om nog maar niet te spreken over talrijke situaties in Derde Wereld­landen. De onder­ drukking uit zich in een gelijk­ schakelingspolitiek door de over­ heersende groeperingen die kan v a r i ë r e n ' van gedwongen ver­

plaatsing tot aan komplete uit­ roeiing toe. Als sleutelwoord in dit geheel zie ik het begrip kuituur. K u i t u u r moet je dan niet zien als folklore of als uiterlijke versierselen van het leven, maar als een Historisch gegroeid systeem van vormgevin­ gen van de werkelijkheid die mensen identiteit verschaft. Dät wordt onderdrukt."

Sektarisch Een van de belangrijkste akti­ viteiten voor de komende tijd is de organisatie van een kongres over de Koerden. Ook op dat kongres, dat in het najaar plaatsvindt, zal de kuituur van de Koerden een essentiële rol spelen. „Aan de orde is dan bijvoorbeeld de vraag: waar liggen in de Koerdische kuituur aanknopingspunten om in de be­ vrijdingsstrijd mensen te mobili­ seren?", zegt Jaap Waling die zich met de organisatie van het kon­ gres bezig houdt. „Als men die vraag klassiek marxistisch be­ antwoordt door te wijzen op een revolutionaire arbeidersklasse, dan ziet men over het hoofd dat de Koerden heel andere samenle­ vingsvormen dan wij hebben. W a n t ze leven vaak in stamver­ band met allerlei nomadische tradities. Een resultaat van zo'n onjuiste analyse zou kunnen zijn dat je bevrijdingsbeweging ver­ schrikkelijk sektarisch wordt en niets bereikt." Of dat momenteel bij de Koerdi­ sche beweging inderdaad het ge­

val is, wil J a a p niet zeggen: „Het is niet aan mij om vanuit mijn nog beperkte kennis van de Koer­ den n u te zeggen dat die lui zo sektarisch als wat zijn!" Bij het onderzoek hebben, zoals gezegd, de betrokkenen zelf een aktieve rol. „Het gaat niet alleen om een onderzoeksinstituut vóór, m a a r vooral dóór verdrukte vol­ ken", leert een notitie van de Stichting RIOP. Een raad van advies dient het we­ tenschappelijk niveau en de .mo­ rele standaard' van het werk van het instituut te waarborgen. In deze raad participeren onder meer mr. Theo van Boven (voor­ malig VN­funktionaris voor de mensenrechten), prof. Kraemer (andragologie VU), prof. de Waart (Volkenrecht VU) en ds. Koetsier (Raad van Kerken in Nederland). Naast universitaire aktiviteiten, zoals het kongres en een nog op te zetten interdisciplinaire onder­ (vijsgroep over Eritrea, wil de Stichting zich ook richten op bui­ ten­universitair publiek. Men hecht groot belang aan kontak­ ten met maatschappelijke orga­ nisaties, zoals de Raad van Ker­ ken en de X­Y­beweging. Verder worden er kontakten ge­ legd met middelbare scholen en is er een dokumentaire over de alle­ daagse omstandigheden en pro­ blemen van Guatemaltese india­ n e n voor onderwijsdoeleinden in de maak.

•^fjCS*'"'^

m

v^^

^,'^z­^^'"^:'^y^''''i!*s/''.

Jaap Waling en Peter Idenburg

ordinerende organisatie als de SRVU nauwelijks of geen (poli­ tieke) richting geeft a a n de bewe­ ging.

Denken en doen Reeds op de oprichtingsavond van de omvormingsgroep is ge­ koerst op het bij elkaar houden van enerzijds het ideeën ontwik­ kelen en anderzijds deze om te zetten in praktisch handelen. De meer aktiegerichte mensen die aanwezig waren ­ overigens nog m a a r een klein groepje ­ vonden het initiatief belangrijk maar wisten niet zo gauw wat ze er aan hadden. Ze hadden immers in h u n vaak fakultair gerichte ak­ ties de behoefte aan direkte on­ dersteuning. Een ondersteuning die ook door de meer algemeen gerichte SRVU nauwelijks gege­ ven kon worden, laat staan door een veel loshangender omvor­ mingsgroep van individuen die slechts h u n onvrede met de we­ tenschap gemeenschappelijk hadden. Het was daarom van het begin af aan al duidelijk dat van dit platform geen overdreven daadkracht verwacht kon wor­ den. Trouwens daadkracht is ook af­ hankelijk van perspektief op ver­ andering. We zitten met de para­ dox dat juist n u de wenselijkheid van verandering zeer groot is, de mogelijkheden binnen de studie­ programma's hiertoe het kleinst sinds jaren lijken te zijn. In zo'n situatie moeten we daarom geen (schijn)tegenstelling tussen den­ ken en doen kreeëren. Aan alleen

daadkracht om de malaise te overwinnen hebben we niets. Deze blijft leeg en daarmee krachteloos zolang er geen invul­ ling aan gegeven wordt. In de be­ ginselverklaring van de omvor­ mingsgroep wordt daarom afge­ vraagd of de studentenbeweging zelf niet medeschuldig is aan h a a r ingekapseld raken in (buir ten)parlementaire machtskon­ flikyes, terwijl het doel waar het allemaal om begonnen was uit het oog verloren werd; namelijk om de wetenschap om te vormen n a a r iets maatschapp>elijk en eco­ logisch verantwoords. Vandaar ons initiatief. Een van de weinige helaas die de laatste tijd op de VU zijn opgekomen. De omvormingsgroep preten­ deert niet de funktie van de SRVU over te kuimen nemen. Wel hoop ik dat via de indirekte weg van individuele vorming van de deelnemers toch een soort ka­ der ontstaat voor onderwijsak­ ties. In ieder geval is het belang­ rijk dat de noodzakelijkheid voor een coördinerende groep als de SRVU sterker gevoeld wordt. Van de omvormingsgroep mag dan verwacht worden dat ze bin­ n e n h ä ä r doelstelUngen en moge­ lijkheden probeert een bijdrage te leveren aan de gemeenschappelij­ ke onderwijsstrijd. Frank de Louw

Kongres over studiefinanciering Op 26 en 27 maart wordt in Nij­ megen een kongres gehouden over studiefinanciering. Dit kon­ gres wordt georganiseerd door de verenigde studentenbonden van HBO en WO. Het doel ervan is dat studenten onderling het eens worden over de voorwaarden waaraan een studiefinancie­ ringsstelsel moet voldoen wil het sociaal aanvaardbaar zyn. En verder het bepalen van een stra­ tegie waarmee met de resultaten yerder wordt gewerkt. Brochure e n diskussiemap zijn te krijgen bij de SRVU. Voor informatie en opgave van deelname kan men bellen: 030­316464 toestel 9. Advertentie

opening van 'tKLEERMAKERTJE De zaak waar U vakkundig uw kleding kunt laten repareren en moderniseren. Tevens depot Stomerij ALS KENNISMAKING

25% KORTING op uw kledingreparatie en stoomgoed Amsterdamseweg 170 Tel. 45.41.38

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen