Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 278

AD VALVAS — 11 FEBRUAR11983

Britse universiteiten al drie jaar in de afslanking

,,Velen dachten: bukken, dan trekt de storm wel over, maar die bleef Het publiek van Birmingh a m moet dinsdag 14 deLin Tabak en Simon cember vreemd hebben opgekeken van zijn mid- Kooistm dagwandeling. Voor de Foto's: Worry Crone poorten van de Aston University verzamelde zich misschien wel de geleerd- onafhankelijke buffer tussen regering en instellingen en bewaste aktiegroep uit de Brit- ker van de akademische vrijheid, se geschiedenis. Ruim dui- m a a r heeft al lang niet meer die zend professoren en lekto- n a a m . r e n hadden, van Aberdeen Willekeur tot Southampton; h u n Committee nam met gepaste leerstoelen in de steek ge- Het verontwaardiging kennis van de laten om hier in stilte, ge- 'regeringsbesluiten. Enkele heren wapend met spandoeken, overwogen, uiteraard, aftreden, de onvermijdelijke eieren t e protesteren. B i n n e n kozen voor h u n geld om met h u n wijsvergaderde op dat mo- heid nog het beste ervan te maZe stelden niet alleen vast m e n t de universiteitsraad ken. hoeveel elke instelling diende in over het ontslag van veer- te leveren maar bedachten meteen een verdeling over de vertig collega's. De demonstratie zou niet tevergeefs zijn. Later op de dag besloot de raad, voorlopig geen wetenschappelijk personeel te ontslaan. Weer was het gevaar afgewend, weer was voorkomen dat de bezuinigingen op hoger onderwijs h u n eerste slachtoffers maakten. In het land waarin de ene fabriek na de andere sluit, waarin het werkloosheidspercentage in sommige streken de vijfentwintig nadert, is nog steeds geen professor de laan uitgegaan. D a t wil niet zeggen dat het Britse hoger onderwijs aan de krisis ontkomt. De bezuinigingsoperatie die de Nederlandse universiteiten op dit moment ondergaan, is aan gene zijde van het Kanaal al drie j a a r bezig. Voor het einde van dit j a a r moeten de Britse universiteiten samen tenminste vijftien procent goedkoper zijn. Hoe denkt de regering-Thatcher die operatie uit te voeren? In ieder geval niet op zijn Hollands, door de 43 gesubsidieerde universiteiten te vragen hoe en waar ze het geld het beste kunnen missen. Het universitaire budget wordt in de praktijk beheerd door eenentwintig professoren, leraren en industriëlen met respektabele Oxford-Cambridge-achtergrond. Dit „University Grants Committee" werd in 1919 opgericht als

partijdigheid, willekeur ). onkunde verweten. Zij zou sommige instellingen in zeventien jaar niet bezocht hebben, en anderen opgedragen hebben kursussen te staken die nooit gegeven waren. Het ontzien van Oxford en Cambridge werd gehekeld evenals het verhogen van het budget van de London Business School, een fervent supporter van de regeringThatcher. Nu, anderhalf jaar later zijn de kriteria van het Grants-Committee nog altijd niet duidelijk. Hoe k u n n e n bij voorbeeld de jonge technische en innovatiegerichte instellingen in gebieden met antieke industrie het meest gekort worden, terwijl Thatcher zegt de innovatie te steunen? Binnen de vakbond doen wilde spekulaties de ronde. Een kaderlid: „Die tegenstelling is schijn. De regering staat helemaal achter het beleid van de Grants Committee, se heeft niet voor niets de voorzitter geridderd. Dese regering is niet geïnteresseerd in innovatie, en nog minder in het gesond maken van de Britse industrie en het stoppen van de werkloosheid. Zij heeft haar belangen elders. Wellicht wordt dit land gebruikt als internationaal voorbeeld, om aan te tonen waartoe te veel macht van de vakbond kan leiden." Hoe reageerden de universiteiten op de bezuinigingsvoorstellen? Adriënne Aziz, kaderlid van de Association of University Teachers: „Na de eerste paniek dachten velen: bukken, dan trekt die storm wel over. Maar die storm trok niet over." Protesten leverden niet meer op dan zeventien marginale wijzigingen. De bodem van de portemonnee bleef akelig zichtbaar. En toen sloeg iedereen a a n het snijden. Treinkaartjes voor kongresbezoek moesten voortaan zelf betaald worden. Telefoons werden 's morgens afgesloten. Buitenlandse gasten kregen niet meer te eten. Studentenkamers werden in vakanties verh u u r d aan kongresgangers, de meubels opgeslagen en de studenten n a a r vader en moeder gestuurd.

schillende vakken. Zo kregen in juli 1981 de 43 universiteiten het noodlot in de brievenbus. Dat noodlot bleek nogal te verschllen per instelling. Oxford en Cambridge dienden ruim tien procent af te slanken, de Salford University nabij Manchester daarentegen 44 procent, terwijl de Londen Business School er dertig procent bij kreeg. De sociologische afdelingen en ook Russisch kregen in tal van universiteiten de aanbeveling „inbinden" of „stopzetten", bedrijfskunde en „engineering" adviezen als „blijven" of zelfs „uitbreiden". Bovendien moest het aantal eerstejaars met vijf procent verminderen, ondanks het feit dat de belangstelling voor hoger onderwijs nog steeds groeiende was. De Britse akademische wereld, gebouwd op eeuwenoude tradities en voorrechten en slechts gehoorzamend aan God, de wetenschap en zichzelf, stond op zijn kop. De hel barstte los en het Grants Committee was de duivel. De vakbond sprak van „een oefening in onmacht", „de grootste ramp in de geschiedenis van de koUektieve voorzieningen" en eiste het aftreden van de kommissie. Labour sprak van een „gesloten, niet representatief, inkapabel en inefficiënt werktuig van de regering" Bijzonder inventief in overleven dat onmiddellijk vervangen dien- toonde zich de Salford universide te worden. De kommissie werd teit bij Manchester: • Dode en vernielde struiken

Mottenballen

Sticker op een Londense dubbeldekker publiek terug te halen. worden niet meer vervangen • Namen van geslaagden worden niet meer in de krant gepubli-. ceerd • Een gedeelte van de liften wordt buiten gebruik gesteld en in de mottenballen gezet • De universitaire gebouwen gaan dicht na half zes en in het weekeinde en de vakantiesluitingsperiodes worden verlengd • De verwarming blijft tussen één mei en één oktober uit. Maar het dichtdraaien van de radiatoren was niet genoeg. Van de ruim 33-duizend wetenschappelijk medewerkers moesten er vierduizend weg, becijferde het G r a n t s Committee, en een vergelijkbaar gedeelte van het ondersteunend personeel. Daartoe werd het bestaande arsenaal van afvloeiingsmogelijkheden - natuurlijk verloop, vakaturestops, VUT - uitgebreid. Voor vijftigplussers kwam een regeling die werkelijk „most generous" was, met aanzienlijke gouden handdrukken van de overheid. Rijkere instellingen deden daar zelfs nog wat bovenop zoals Cambridge, dat het vrijwillig uittreden zo aantrekkelijk maakte dat hele instituten leegstroomden en weer nieuw personeel moest worden geworven. Anderen hanteerden minder sympathieke methoden om de jeugdige oudjes „vrijwillig" over de streep te doen gaan. In de t r a n d van „Sir, u hebt nog niet naar onse premies geïnformeerd. Beseft u wel, dat het in 1984 te laat is?"

Koninging

Lunchpause op Salford University (44 procent terug): sij die met vervroegd pensioen gaan drinken baar hun pintje bier.

onverstoor-

Zo snel als het Grants Committee was geweest in het verdelen van de bezuinigingen over de instellingen, zo snel toonden zich op h u n beurt veel rektoren en direkteuren in het afstoten van personeel. Ze waren zelfs bereid de „ten u r e " op de tocht te zetten, de vaste aanstelling die door de koningin zelf in de statuten is vastgelegd en tot op heden slechts beëindigd kan worden n a een vreselijk vergrijp. Dit bracht de universitaire regenten in aanvaring met de vakbond, die in de „tenure" een van de weinige overgebleven middelen ziet om arbeidsplaatsen te redden. Adriënne Aziz beschouwt het als landelijk bestuurslid van de Association of University Teachers (AUT) als een sukses dat er nog geen ontslagen zijn gevallen. Dat sukses wordt echter overschaduwd door de uittocht van een paar duizend .vijftigplussers, zeg maar gerust een groot deel van de wetenschappelijke top. En door het verlies van evenveel banen. „Dat kan wel wezen" vergoelijkt Aziz, maar „vervroegde pensione-

om weer wat krediet bij het

ring is beter dan op straat gezet worden. De regeling levert waarschijnlijk net genoeg op om gedwongen ontslagen te voorkomen. Wie weet zingen we het daarmee uit tot na de recessie of tot een nieuwe regering." Optimistische woorden, die weinig waard zijn als Thatcher wordt herkozen. Beschikt de AUT in dat geval over voldoende machtsmiddelen om verdere afbraak van het hoger onderwijs te voorkomen? Veel draait om het al dan niet handhaven van de „vaste aanstelling". Misschien zal de rechter moeten uitmaken hoeveel juridische bescherming de „tenure" het personeel biedt, maar op dit moment durft geen der partijen een proces aan. Ook bij het ondersteunend personeel, dat het zonder „tenures" moet stellen, zijn overigens nog nauwelijks ontslagen gevallen. Daar worden de klappen opgevangen door een veel groter natuurlijk verloop.

De straat op Of politieke akties de bond zullen helpen is de vraag. Ook in Engeland hebben buschauffeurs meer „muscle power" dan docenten in het wetenschappelijk onderwijs. Wel heeft ze, in tegenstelling tot de zusterbonden in Nederland, de m a c h t van het getal. Haar aanh a n g is de laatste anderhalf jaar met tien procent gegroeid, zij vertegenwoordigt n u 82 procent van het wetenschappelijk personeel. Die aanhang bestookt voortdurend parlementsleden en trekt van tijd tot tijd met bonden van het andere (niet wetenschappelijke) personeel en studenten de straat op. Maar het belangrijkste in de kampagnes is misschien wel de „heropvoeding" van het publiek. Stond tien-twintig jaar geleden de waarde van het wetenschappelijk onderwijs nog buiten kijf, nu moeten de universiteiten tot h u n schrik konstateren dat ze bijna al h u n krediet kwijt zijn. Dat publiek is nu het doelwit van de akties. Hele vriendelijke akties. Kranen blijven gewoon lopen, bussen blijven gewoon gaan. Maar die vertrouwde Londense dubbeldekker heeft wel een tijdlang rondgereden met de boodschap „Britain needs its universities" groot op de zijkant. En op zaterdagen en zondagen worden winkelende moeders aangesproken op de markt. Aziz: „Als je die mensen laat kiezen: ziekenhuizen of universiteiten?, dan kiezen ze het eerste. Wat kan het een moeder nu schelen dat haar kindje over veertien jaar riiet naar kollege kan? Maar als je haar uitlegt dat er zonder wetenschappelijk onderwijs geen plastik knieën meer ontwikkeld worden en haar zoontje

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen