Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 253

AD VALVAS — 28 JANUAR11983

Op kottgres „Recht en Raciale Verhoudingen ff

Verbod op racistische organisaties bepleit Racistische organisaties moeten bij de wet verboden worden. Het is niet voldoende alleen racistische uitlatingen van individuen te veroordelen. Van racistische organisaties, en ook racistische politieke partijen zoals de Centrum Partij, kan een voorbeeldwerking uitgaan. Ze zijn bovendien zeer kwetsend voor de leden van de etnische groeperingen in Nederland. Dit is in het kort de conclusie van het congres „Recht en Raciale Verhoudingen", dat op vrijdag 21 januari jl. aan de VU werd gehouden. Het congres was georganiseerd door het Willem Pompe Instituut voor Strafrechtswetenschappen van de Fakulteit der Rechtsgeleerdheid van de Rijksuniversiteit te Utrecht, het Nederlands Centrum voor Buitenlanders en de Stichting Landelijke Federatie van Welzijnsinstellingen voor Surinamers.

Roeleke Vunderink

Minister Rietkerk Het congres ging over rassendiscriminatie en de mogelijkheden om daar langs juridische weg iets tegen te ondernemen. De organisatoren van.het congres menen dat een juridische aanpak van rassendiscriminatie wel degelijk zin heeft: „Een rechtsstaat die het juridische gebod om niemand op grond van ras te discrimineren onderschrijft, kan het niet bij loze belofte laten. Zodoende leent het recht zich voor krachtige aanspraken op de Staat als het gaat om de aanpak van rassendiscriminatie." In hoeverre de Staat zich op dit punt liet aanspreken, werd later op de dag duidelijk toen de minister van biimenlandse zaken, Rietkerk, het congres toesprak. Daarvóór werd er ook door prof. mr. CA. Groenendijk, hoogleraar in de rechtssociologie in Nijmegen, een inleiding gehouden over het thema: „Wat kan de wetgeving doen tegen racisme?" 's Ochtends en 's middags werden verschillende werkgroepsbijeenkomsten gehouden. De nietjuridische werkgroepen behandelden thema's als arbeidsmarkt, racistische organisties, onderwijs, vrouwen en inspraak. De juridische werkgroepen behandelden diverse onderdelen van het recht, maar ook de indirecte discriminatie en conflicterende rechtsnormen. Het congres werd 's avonds afgesloten met een forum. Er waren een aantal belangrijke zaken, die door het hele congres heenliepen. Dat was allereerst de discussie over het al dan niet verbieden van racistische organisaties. In de werkgroep was die discussie al uitgebreid gevoerd, waarbij bleek dat dit onderwerp zeer veel emoties opriep. Vóór het verbieden van racistische organisaties pleitte Bauco van der Wal,' voorzitter van de Anne Frank Stichting. Tegen het verbieden was Hein Roethof, extweede kamerlid voor de PvdA en voorzitter van de NCO, de gereorganiseerde commissie voor ontwikkelingssamenwerking en bewustwording. Roethof vond dat de vrijheid van meningsuiting een dusdanig hoog goed was, dat daar niet zomaar een verbod op mocht komen. In zo'n geval vindt hij het middel erger dan de kwaal. Bovendien vroeg hy zich af waar we de grens moeten leggen als we eermiaal politieke partijen gaan

verbieden. Hij wees erop, dat hij zelf indertijd in de Tweede Kamer had geijverd voor ophefiïng van bepaalde verboden tegen de CPN. Een opmerking die hem, toen hij deze 's avonds in het forum herhaalde, niet bepaald in dank werd afgenomen. Want het ging er niet om politieke partijen te verbieden, maar racistische organisaties. En de CPN kan moeilijk een racistische organisatie genoemd worden. Van der Wal bestreed de democratie-opvatting van Roethof. Volgens hem kan er geen sprake zijn van echte democratie als mensen zo ongelijkwaardig aan elkaar zijn. Om overtreding van het geiykwaardigheidsprincipe tegen te gaan, is het nodig dat racistische organisaties verboden worden. In de discussie werd erop gewezen, dat de democratie geen doel maar een middel is. We moeten ook niet doen alsof de democratie altijd zo mooi is: in het oude Griekenland was er ook maar een kleine eUte die van de democratie profiteerde, vrouwen en slaven kwamen niet aan bod. Ook werd erop gewezen, dat via diezelfde democratie Hitler aan de macht is gekomen. Door een aantal buitenlanders werd gewezen op het feit, dat zij niet zelf kuimen beslissen over dit soort zaken, omdat ze geen stemrecht hebben. Volgens de vertegenwoordiger van het KMAN, de Marokkaanse arbeiderspartij, zijn racisten mensen, die in een slechte economische situatie leven. Om iets aan racisme te doen is het nodig bij die economische omstandigheden te beginnen. Bovendien vroeg hij zich afwat buitenlanders hebben aan het ophemelen van de Nederlandse democratie.

Racisme /n Jezelf Door meer mensen werd gewezen op het verschijnsel, dat racisme het best gedijt in slechte economische omstandigheden en dat het noodzakelijk is iets aan die omstandigheden te doen. Zo is bekend, dat veel Centrum Partijstemmers in oude stadswijken wonen met een hoog werkloosheidspercentage. Volgens een advokate zou dat wel wat helpen, maar de racistische gevoelens zouden blijven bestaan. Racisme is iets wat ieder mens in zich heeft en of je het ook uit, is afhankeUjk van de economische omstandigheden waarin je leeft. Ook over het effekt van verbieden van racistische organisaties was zij somber. Ook 's avonds bij het forum, toen dit pimt aan de orde kwam, bleken er grote meningsverschillen te bestaan, hoewel de meerderheid naar een verbod van racistische organisaties neigde. Overigens was het wel opvallend, dat door buitenlanders alleen maar

vóór dit verbod gepleit werd, terwijl het juist blanke Nederlanders waren die zich ertegen verklaarden. Door enkele buitenlanders in de zaal werd gewezen op het racisme dat zy overal om zich heen ervaren. Ze moeten altyd hun paspoort op zak hebben en worden om de meest futiele redenen op het poUtiebureau vastgehouden. Zij bemerkten een duidelijke invloed van het behalen van een zetel door de Centrum Partij op de pubUeke opinie. Velen vroegen zich af waarom iedereen wél steUing nam tegen de apartheid in Zuid-AMka, maar de „apartheid" in eigen land onaangetast Uet. Conclusie van dit punt was toch wel, dat gestreefd moest worden naar een verbod van racistische organisaties. Het is dan aan de juristen uit te zoeken, hoe dit mogelijk is. Want ook daarover verschilden de meningen. Volgens een aantal juristen bood het Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van aUe vormen van rassendiscriminatie (in werking getreden in 1969) voldoende gronden om bijvoorbeeld de Centrum Party te verbieden. Het

gelijk te krijgen groter. Dat komt in veel gevallen doordat organisaties beter geïnformeerd zijn. Ook prof. Groenendijk wees in zijn lezing op het relatieve succes van groepsklachten. Deze klachten hadden ook een iets ander doel, ze waren vaak gericht op vaste patronen van discriminatie. Bovendien waren de indieners van die klachten minder bevangen door emoties en konden dus rationelere keuzen maken omtrent welke klachten wel en welke niet aangekaart zouden worden. Indirekte effekten waren er ook: politieke instanties werden geaktiveerd, de zaak kwam in de pubUciteit, anderen konden zo zien dat het niet een individueel probleem is en er werden nauwkeurige regels tegen rassendiscriminatie ontwikkeld. De opstellers van het voorstel, om een dergelijk instituut op te richten, schrijven over de taken: „Een instituut tegen rassendiscriminatie moet enerzijds gemakkeUjk toegankelijk zijn voor het slachtoffer van discriminatie en moet anderzijds proberen patronen voor rassendiscriminatie

De minister De landelyke pers wist naar aanleiding van dit congres te melden, dat Rietkerk vond, dat slachtoffers van racisme meer aangifte moesten doen. Voor diegenen, die de hele dag het congres bijgewoond hadden, kwam deze opmerking nogal vreemd over. Al een aantal malen was duidelijk geworden, dat aangifte door individuen weinig effekt heeft, maar dat daarvoor organisaties ingeschakeld moeten worden. Voorts beloofde de minister de definitieve Minderhedennota vóór de zomer aan de Kamer te zullen sturen. Het beleid is gericht op een samenleving, waarin leden van minderheidsgroeperingen een volwaardige plaats en goede ontplooiingskansen hebben. Ook schetste de minster de huidige situatie met betrekking tot de etnische groeperingen. Echte concrete maatregelen waren in zijn toespraak echter niet te ontdekken. Er werd in het forum, dat na zijn toespraak werd gehouden, dan ook nauwelijks op ingegaan.

Hein Roethof, ex-Tweede Kamerlid voor de PvdA (derde van rechts) sprak zich uit tegen een verbod. «

Verdrag bevat echter een voorbehoud, dat zo geïnterpreteerd wordt, dat het Verdrag gedeeltelijk ontkracht wordt. Want vrijheid van meningsuiting wordt door de aanhangers van dat voorbehoud zeef belangrijk gevonden. Het is echter niet absoluut van karakter en moet afgewogen worden tegen andere maatschappelijke waarden, rechten en belangen. Een voorbeeld hiervan is de noodverordening van burgemeester Polak ten tijde van de ontruiming van de Lucky Luyk. Blijkbaar is dat wel mogelijk, maar een verbod van de Centrum Partij niet, zo schreef Fernandez Mendes, wetenschappelijk medewerker staats- en administratief recht in Leiden, in de congresbundel.

Instituut tegen rassendiscriminatie Enige dagen voor het congres werd een plan ter oprichting van een instituut tegen rassendiscriminatie in de pers gelanceerd. De achtergrond van het plan is gelegen in het feit, dat het voor individuen die het slachtofl'er zijn gieworden van rassendiscriminatie, erg moeilijk is om via juridische weg gelijk te krijgen. Bij een kort geding, dat door een organisatie of aktiegroep aangespannen wordt, zijn de mogelijkheden

te bestrijden en daarvoor onderzoek te verrichten." Ook in de fonmidiscussie kwam dit voorstel aan de orde. Veel forumleden vonden het een goed plan, omdat zo wellicht de aangiftebereidheid vergroot zou worden. Partiman, lid van de jongerenorganisatie Samami Hai, was bang dat het instituut door blanken gerund zou worden, die er him eigen voordeel mee zouden doen. Hij vond dat het in principe door aktiegroepen gerund zou moeten worden, eventueel bijgestaan door juristen. Die opmerking lokte natuurlijk nogal wat kritiek uit, omdat veel blanken, hier vaak „witten" genoemd, vonden dat zij het beste voor hadden met de „zwarten". Dät werd ook niet in twijfel getrokken, mar veel zwarten vonden dat zij zeer goed voor zichzelf op konden komen. „En als juUie ons niet verstaan, dan leren julUe onze taal maar, net zoals wij die van jullie geleerd hebben!" Een ander bezwaar tegen het instituut was, dat men bang was dat het hiervoor benodigde geld afgetrokken zou worden van de bijdrage aan andere Projekten voor buitenlanders. Die kans leek vrij groot, want ook minister Rietkerk had dergelijke geluiden al laten horen, overigens niet op het congres zelf.

Tot slot van het congres werd door Tamara Pos, forumlid en medewerkster van een Surinaamse welzijnsstichting, de volgende conclusie getrokken. „Natuurlijk hebben alle organisaties over een aantal pimten verschil van mening en terecht, want het gaat vrijwel altijd over politieke issues. Maar het issue van vanavond, rassendiscriminatie, daarvan heb ik niemand horen zeggen dat hij het er niét mee eens is en dat we niet alles in het werk moeten stellen om dät te bestrijden!"

Vervolg vanpag. 3 De aan te stellen medewerkers zullen natuurlijk goed op de hoogte moeten zyn van de onderzoeksmogelijkheden aan de drie instellingen. Om hen daarbij een handje te helpen, komt er een gemeenschappelijk documentatiesysteem. En natuurlijk voorziet het concept-budget in het aanmaken van een flinke portie pubUciteits- en informatiemateriaal want, wil de jongste loot aan de groeiende boom van relatieen koppelburo's überhaupt gaan funktioneren, dan moet er eerst stevig reklame worden gemaakt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen