Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 301

3

AD VALVAS — 25 FEBRUAR11983

Dr. C. Spreeuwenberg, opvolger Van Aalderen Huisartseninstituut:

„Ik denk een brug te kunnen slaan naar andere medici" In oktober van het afgelo­ pen jaar nam prof. H. J. van Aalderen afscheid van het Huisartseninstituut­ van de VU. Van Aalderen was in 1970 aangetrokken om de beroepsopleiding tot huisarts op poten te zet­ ten. Hij kapte ermee om­ dat „de verhoudingen in de medische wereld zo muur­ vast liggen dat vrijwel ie­ dereen erin doodloopt. Nie­ mand kan tegen die grote anonieme macht op". In­ middels is er een opvolger voor Van Aalderen be­ noemd. Dr. C. Spreeuwen­ berg gaat nu het onderwijs in Huisartsengeneeskun­ de verzorgen. Hij ziet meer perspectief dan Van Aal­ deren. Ad Valvas sprak met hem. Na het behalen van het artsexa­ men in 1972 volgde de heer Spreeuwenberg aanvankelijk een opleiding voor internist. In 1973 vestigde hij zich als huisarts in Emmen, aanvankelijk alleen, la­ ter in een groepspraktijk. Vanaf 1978 was hij als wetenschappelijk hoofdmedewerker verbonden aan het Instituut voor Huisartsenge­ neeskunde van de Rijksuniversi­ teit Utrecht. Ubent de opvolger van Van Aalde­ ren, iemand die niet bepaald met de stille trom is vertrokken. Deelt u sijn kritiek? „Laat ik voorop stellen dat Van Aalderen gezegd heeft dat zowel de geneeskunde als de maat­ schappij vastzitten. Hij zegt niet alleen dat de geneeskunde in de verhoudingen vastzit, maar ook dat de maatschappij dat toelaat. Hij ervoer ook onmacht in het omgaan met patiënten als hij op een andere manier bezig was met de gezondheid, lichaam en lijf. Dat moet je niet vereenzelvigen

LeoEndedijk . met het medische systeem. Van Aalderen heeft uiteindelijk ge­ zegd: ik denk dat het nuttiger is als ik aan de patiëntenkant ga werken." „Ik sta veel milder ten aanzien van de geneeskunde. Wel deel ik de kritiek op bepaalde uitingen van de geneeskunde. Zoals: de on­ derste steen altijd boven willen hebben, geen vrede vinden wan­ neer iets onbekend blijft. Wan­ neer je steeds bang bent van: zou het toch niet een afwijking zijn die ik n a moet speuren, dan mis je een stukje rust om een mens op een andere manier op te vangen. Wanneer je bijvoorbeeld iemand op je spreekuur krijgt met pijn in de onderbuik en dat heeft te ma­ ken met bijvoorbeeld allerlei spanningen, maar je als arts toch steeds bang bent of het niet iets anders is, dan ga je ernaar zoeken en dan belemmer je een gesprek over die spanningen. Ik vind wel dat een huisarts een medische deskundige moet zijn".

Tien procent van alle vrouwen kan geen kinderen krijgen. Daar­

„Je hebt het over twee dingen: het methodisch werken en het sa­ menwerken van de arts met an­ deren. Dat zijn twee heel verschil­ lende zaken." „Het methodisch werken is een heel waardevolle methode. We moeten wel goed in de gaten hou­ den dat we daarmee in een proces zitten van: hoe doe je het, wat is het uiteindelijke doel. Bepaalde elementen zijn nog niet goed doordacht." „Een ander item is dat je leert samenwerken. Een huisarts moet, meer dan een arts in een ziekenhuis, samenwerken met een wijkverpleegkundige, een maatschappelijk werker en mis­ schien een psycholoog of anderen uit de eerstelijns gezondheids­

A*.*^ Ï.4S­

;,Vi*f'*W­'

Dat laatste sou de suggestie kun­ nen wekken dat u het medische van de huisarts benadrukt. Terwijl daar juist kritiek op is. „Het is verdraaid moeilijk. Ik denk dat voor een heleboel pa­ tiënten, als ze n a a r een dokter gaan, h u n lichamelijke klachten de porte d'entrée vormen. Het is vaak enorm moeilijk de brug te slaan tussen lichamelijke klach­ ten en h u n eigen beleven. Het is natuurlijk ook veel meer gelegiti­ meerd pijn in je onderbuik te heb­ ben dan persoonlijke problemen te hebben of belevingen op een bepaalde manier te uiten. Ik denk dat het juist heel nuttig is als je als huisarts mensen laat zien dat dat laatste ook een functie kan hebben in de zin van een waar­ schuwing: pas op, ik moet het langzaam aan gaan doen." „Dat kan alleen als er een ander stuk bijkomt. Dat is een heel moeilijke boodschap die ik daar­ mee overbreng. Het betekent dat ik aan de ene k a n t zeg dat de arts een goede medische ondergrond moet hebben, m a a r a a n de andere

Artsen AZVÜ ontwikkelen nieuv^methode tegen onvruchtbaarheid vrouw Enkele artsen van het AZVU hebben een nieuwe methode ontwikkeld waar­ door onvruchtbare vrou­ wen toch zwanger kunnen worden. Over deze metho­ de en over het hele pro­ bleem van de onvrucht­ baarheid, werd donderdag 24 en vrijdag 25 februari een post­academische cur­ sus gehouden. Deze cur­ sus, die elk jaar gegeven wordt, is bekend geworden onder de naam „Stolte Se­ minars", genoemd naar prof. dr. L. A. M. Stolte, emeritus hoofd van de af­ deling verloskunde en gy­ naecologie van het AZVU.

kant moet hij vaardigheden heb­ ben om op een goede manier met mensen om te gaan. Dat zijn geen onderzoeksvaardigheden maar bijvoorbeeld vaardigheden om mensen zelf met h u n lichaam om te laten gaan. Dat is net zo be­ langrijk als een goede medische ondergrond." „Dat was het sterke van Van Aal­ deren, die nadruk op het leren omgaan met vaardigheden. Die lijn moet worden doorgezet. Om op een andere manier n a a r ziekte te kijken; minder n a a r de ziekte, meer n a a r de zieke, de mens."

Aan het Huisartseninstituvt werd door Van Aalderen de sogeheten methodische werkwijse ontwik­ keld. De opleiding van de arts werd so, dat technieken werden aangeboden om de patiënt soda^ nig te benaderen, dat een geïnte­ greerde hulpverlening mogelijk sou worden. Wilt u dit voortsetten?

van kan 90 % met tabletten gehol­ pen worden die de ovulatie op gang brengen. De 10% overblij­ vende vrouwen (dat is dus 1 % van alle vrouwen) werden tot voor kort behandeld met hormoonin­ jecties. Deze injecties hadden echter grote nadelen omdat zij de hormoonproduktie overstimu­ leerden. Resultaten daarvan wa­ ren veel buikpijn bij de behandel­ de vrouwen, maar ook de bekende vijf­ en zeslingen. Deze nadelen zijn n u ondervangen met het door de VU­artsen ontwikkelde pomp­ je. Dit pompje bestaat uit een in­ fuusslang die in de onderarm be­ vestigd wordt, en een infuus­ pompje van vier bij acht centime­ ter. Het infuuspompje bevat een injectiespuit met de stof LHRH. Het pompje is zo afgesteld dat elke 128 minuten een klein ge­ deelte van de stof via de infuus­ slang in de arm gebracht wordt. Dit pompje draagt de vrouw op h a a r lichaam mee. De stof LHRH stimuleert de werking van de hy­

zorg. Dat moet geleerd worden omdat artsen geweldige indivi­ dualisten zijn, die hebben niet ge­ leerd samen te werken. Daar moet je in de opleiding expliciet aandacht aan besteden". Voor Van Aalderen liep dese aan­ pak op twee teleurstellingen uit: het Huisartseninstituut sou door collega's van de „harde" kant van het vak niet serieus genomen wor­ den en a/geleverde artsen verval­ len na verloop van tijd in de werk­ wijse die men hen heeft proberen af te leren. „Ik realiseer me de teleurstelling van Van Aalderen heel goed. Ik denk echter dat je moet gaan kij­ ken hoe het gekomen is dat het zo werkt. Ik denk ook dat het niet goed is te zeggen dat het alleen aan de klinici ligt. We moeten ook naar onszelf kijken of we wel op de juiste manier gedoceerd heb­ ben. Of we niet te stellig hebben gezegd van het ene of het andere model helpt mensen. Misschien moetenVe eens gaan kijken n a a r onze eigen didactische vormge­ ving waardoor boodschappen die je wilt geven niet goed overko­ men." „Daarmee heb ik ook ervaring ge­ had in Utrecht. In het begin ga­ ven we daar allerlei abstracte ver­ halen. Later zijn we uitgegaan van klachten van patiënten. Van de medische aspecten van bij­ voorbeeld cara (aandoening aan de luchtwegen, L.E.) moet de huisarts iets afweten. Maar aan de andere kant moet de arts zich realiseren wat voor betekenis het kan hebben wanneer iemand het steeds benauwd heeft. Daar moet je een stukje van laten zien, van hoe je daar gericht en systema­ tisch mee om gaat. Dan krijgen die abstracte verhalen veel meer reliëf. Heeft u ook het gevoel niet serieus genomen te worden door andere medici? „Ik denk dat ik in staat ben een brug te slaan naar andere medici. Die afstand tussen de huisarts en de overige medici moetje in histo­ risch perspectief plaatsen. Op de geweldige medische benadering is door de huisartsen terecht ge­ zegd: we moeten het juist op een andere manier doen. Daarmee hebben zij die andere manier sterk geprofileerd en zodanig ge­ accentueerd dat ik denk dat ze de relatie met de andere medici ver­ geten zijn. Het ligt in mijn aard die kloof te willen overbruggen. Per slot van rekening is een huis­ arts ook een medicus. Het zou een heilloze weg zijn wanneer je een ontwikkeling krijgt waarbij de huisarts helemaal geïsoleerd raakt van de medische weten­ schap".

pofyse zodat de hormonen LH en FSH, die de ovulatie op gang brengen, door het lichaam zélf ge­ produceerd worden. Bij de vroe­ gere methode, werden deze hor­ monen kunstmatig toegediend. D a t ging niet altijd goed omdat de hoeveelheden van vrouw tot vrouw verschillen. Het pompje is nodig omdat de stof zeer regelmatig toegediend moet worden en in kleine hoeveelhe­ den, die zo snel mogelijk door het lichaam opgenomen moeten wor­ den. Het pompje moet door de vrouw bij zich gedragen worden totdat zij zwanger is. Dat duurt in de meeste gevallen één tot drie maanden. De resultaten met deze behandeling zijn goed. In de korte tijd dat er met het pompje geëxpe­ rimenteerd wordt, zijn twaalf vrouwen zwanger geworden. Geen van deze vrouwen heeft een meerling ter wereld gebracht; het waren allemaal gezonde eenlin­ gen. Op de PAO­cursus wordt andere artsen geleerd met het pompje om te gaan, zodat deze behandelings­ methode in de toekomst ook in andere ziekenhuizen plaats kan vinden. Op de cursus wordt ook gesproken over andere recent ontdekte fakteren die kinderloos­ heid veroorzaken. Zo kunnen via hetzelfde pompje ook jonge man­ nen met een afwijking a a n de hy­ pothalamus in de middenherse­ nen waardoor zij geen sperma kunnen maken, geholpen wor­ den. Ook de vroegtijdige puber­ teitsontwikkeling kan n u een

halt worden toegeroepen, zonder de nadelen die daar tot n u toe mee gepaard gingen. De huidige be­ handeling is zoveel mogelijk een nabootsing van de natuurlijke ontwikkeling van het kind. Op het terrein van de anti­con­ ceptie is het onderzoek nog steeds gaande. Dat onderzoek is er de laatste tijd steeds meer op gericht de toediening van hormonen via de anti­conceptiepil zoveel moge­ lijk te beperken, zonder dat de kans op zwangerschap toeneemt. Ook het onderzoek n a a r mogelij­ ke bijwerkingen gaat door, zoals het onderzoek n a a r de eventuele kans op baarmoederkanker. Een groot deel van het program­ ma is gewijd aan de reageerbuis­ baby's. In Rotterdam is de eerste vrouw zwanger van een reageer­ buisbaby. Het Dijkzigt­zieken­ huis beschikt over een praktisch toepasbare methode, zodat de ver­ wachting is dat binnen enige tijd deze voortplantingsmethode op grote schaal zal worden toege­ past. Uiteraard brengt dit een aantal ethische en politieke pro­ blemen met zich mee. Daarover zal op het seminar echter maar zijdelings gesproken worden, om­ dat discussie hierover binnen VU en AZVU nog gaande is, en men hier niet op vooruit wil lopen. De vraag n a a r de ethische conse­ quenties van de voortschrijdende techniek za,l op dit seminar dan ook helaas niet beantwoord wor­ den. (R.V.)

VU­viering rond thema zelfrealisatie Donderdag 3 maart is de eerste VU­viering in de serie van vier van het nieuwe seizoen. Voor deze serie is aansluiting gezocht bij oa. de lezingencyclus over zelfreali­ satie. In oktober heeft de eks­ pressiegroep van het Bezinnings­ centrum het thema benaderd vanuit de tekst Parclfal van H u u b Oosterhuis, op muziek van Chris Hinze en op choreografie van Andries Kobus. Op donderdag wordt hierop door­ gegaan en speelt de viering rond de lezing van drs. Anni Matti over ,,Zelfrealisatie en zelfopoffering door de bril van de vrouwenbewe­ ging". Dit keer zijn lezing en vie­ ring nauw op elkaar betrokken. De lezing begint om 16 uur, de viering om 18 uur. De vrouwen van de ekspressiegroep zullen teksten brengen over en door vrouwen in taal die aangeeft hoe vrouwen bezig zijn met vrij te worden. Deze viering heet dan ook „Vrouwenbevrijding gaat v a n auw". Er zal muziek zijn en een borrel en er wordt gezamenlijk gegeten. Toegang vrij. Het geheel zal plaatsvinden in de kerkzaal op de 16e verdieping.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen