Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 179

iBER1982

tsburgers? De tijd zal het leren

J t'-Vi? *^-'. 'J'. s"»

r. sis Vermanen, Ina Brouwer, R. Femhout (voorzitter). o-Hu kwijt zijn wilde je een uitgeliiiRnen 3 hetpRring krijgen. Een andere geet^èr it de beurtenis uit die tijd is het geval e ^i van de man die om* kwart voor drie bij een ongeval in de fabriek 1 gedood werd. Zijn werkgever be[üJe taalde de weduwe het loon van rege- haar overleden man slechts tot rgoed kwai't yoor drie. Meer geld kreeg \/as: z|j niet meer. onge-l kreesBfch duurde het nog tot het eind twesBn de vorige eeuw eer er bijvoor-

beeld een Ongevallenwet kwam (in 1967 vervangen door de WAO). De door Abraham Kuyper in 1904 ontworpen Ziektewet was wel een verbetering met vroeger, maar liet ongehuwde moeders en dienstboden buiten beschouwing. De gevolgen hiervan zijn nog steeds te merken: vrouwen die minder dan drie dagen per week bij hetzelfde gezin in de huishouding werken, zijn niet

]A0, van het laatstverdiende loon. Belangrijk verschil met de uitkeringen bij werkloosheid is, dat de uitkeringen in principe tot het 65ste jaar doorgaan. Rest de vraag of deze twee regelingen voldoen aan de eis tot individualisering. De Emancipatieraad heeft een langzame afbouw van de tweede component, de toeslagen, voorgesteld. Deze " eede component zou slechts delijk gehanteerd moeten worn. Men heeft voorgesteld toegen in de toekomst aan (jonge) ftijdscategorieën niet meer toe kennen. Het effect van zo'n atregel zou natuurlijk zijn dat [ouwen dan ook meer gedwonDe n zullen worden werk buitensis te gaan zoeken. Van Loo zag t voorstel als een uiting van de opvatting dat het stelsel van sociale zekerheid een sturende invloed moet hebben en zo voegde 1^ er aan toe, „zij veronderstelt een inzicht in de toekomstige optwikkeUng van de arbeidsparücipatie van gehuwde vrouwen oat niet bestaat."

nog voor 20% een baan en hoeveel werklozen zijn niet via de WAO afgevloeid?) te denken aan het aan elkaar aanpassen van de twee regelingen. De notitie gaat uit van het aanpassen van de duur van de WAO-uitkeringen aan die van de WW-uitkeringen. Anderen zoals de FNV, denken aan het verlengen van de uitkeringsperiode van de WW, maar algemeen wordt gedacht dat zo'n aanpassing onbetaalbaar is. In deze tweede variant blijven overigens diegenen die nog niet gewerkt hebben aangewezen op een minimimiuitkering, zodat er ook dan nog een verschil zal blijven bestaan.

Twee alternatieven Tpt zover deze korte schets van ae twee belangrijkste inkomensJfrvangende uitkeringen. Het mt voor de hand, nu de achterogende voorwaarden voor deze wee regelingen zo drastisch gewyzigd zijn (immers, wie vindt er

J.

De notie geeft wee alternatieven voor een nieuwe uitkeringsstruktuur: het twee-trajekten-systeem en het vangnet-systeem. Beide gaan uit van de afbouw van de uitkering in een aantal jaren, maar hebben een verschillende achtergrond. Het twee-trajektensysteem gaat uit van de gedachte van de minimumbehoefte-functie, het vangnet-systeem van de loondervingsfunctie. Voordat deze voorstellen nader uitgelegd worden, ga ik verder in op de voorwaarden die aan de regelingen gesteld moeten worden uit emancipatoir oogpunt. Deze zijn volgens de notitie de volgende: De sociale zekerheid mag geen afhankelijkheid scheppen, als die voorheen niet be-

verzekerd. Deze vrouwen hebben nauwelijks enige rechtspositie. Bij bezuinigingen zijn zij vaak als eersten de dupe. Dit bleek onlangs nog bij de bezuinigingen op de zogenaamde „alfa-hulp". Ook met de AOW is wel het een en ander mis. In principe hebben gehuwde vrouwen geen zelfstandig recht op AOW. Aan gehuwden wordt een gehuwdenuitkering verstrekt die aan de man wordt uitgekeerd. De uitkering wordt pas toegekend bij het bereiken van de 65-jarige leeftijd van de man. De premieheffing is hieraan aangepast. Een echtpaar kan nooit meer dan de totale premie betalen. Wordt er teveel betaald (bijvoorbeeld omdat de man al de gehele premie betaald heeft), dan wordt het door de vrouw teveel betaalde niet aan haarzelf, maar aan haar echtgenoot uitbetaald. Elske ter Veld vond dat je de sociale zekerheid alleen kunt herzien als je daarbij de solidariteitsvraag betrekt. Niet alleen die tussen werkenden en nietwerkenden, zoals het begrip „solidariteit" vandaag de dag wordt opgevat. Ook de solidariteit met betrekking tot een grotere inkomensgelijkheid is van belang, evenals het voorkomen van uitstoot van arbeidskrachten door automatisering. Bij een herziening van het stelsel van sociale zekerheid hoort ook een andere arbeidsverdeling. Het werk buitenshuis moet eerlijker verdeeld worden zodat ook vrouwen en jongeren een betaalde baan kunnen krijgen. Daarbij moet dan ook gezorgd worden voor een goede kinderopvang.

in de weg staan. Ook zij benadrukte de noodzaak van voorzieningen als kinderopvang en ouderschapsverlof.

Stietburgers

Elske ter Veld (PvdA).

band haalde zij- een citaat aan van Mathilde Wibaut, strijdster voor het vrouwenkiesrecht en oprichtster van de Bond van Sociaal-Democratische Vrouwenclubs. Het citaat is uit 1932 (!): „Omdat men van het huwelijk alleen de materiële betekenis ziet, staart men zich blind op het zogenaamde „dubbele inkomen" dat verdiend wordt als de vrouw eigen inkomsten zou verwerven. Let wel dat er alleen van een dubbel inkomen wordt gesproken als de vrouw meeverdient. Als de man naast het inkomen uit zijn beroep nog andere inkomsten heeft,-spreekt men niet van een dubbel inkomen." Ina Brouwer ging ook in op een aantal uitgangspunten waarop het sociale verzekeringsstelsel volgens haar gebaseerd zou moeten zijn. Allereerst moet het kostwinnersbeginsel er uit verdwijnen. Voorts moet rekening worden gehouden met de achterstand die vrouwen op de arbeidsmarkt hebben. Het onbetaalde 'arbeidsverleden van veel vrouKostwinnersbeginsel wen (huishoudelijke arbeid en Het verhaal van Ina Brouwer vrijwilligsterswerk) zou mee moesloot hier voor een groot deel bij ten spelen zodra een vrouw zich aan. Zij ging echter vooral in op meldt voor betaalde arbeid. Bij het kostwirmersbeginsel. Ze individualisering van het stelsel meende dat herziening van het moeten overgangsregelingen gestelsel van sociale zekerheid in troffen worden voor vrouwen die de praktijk onmogelijk is omdat niet in staat zijn betaalde arbeid mensen zich niet meer in afhan- te verrichten (bijvoorbeeld omkelijkheidsrelaties laten drukken, dat zij de zorg voor jonge kindewaar ze niet voor gekozen heb- ren hebben). Ook Vond Ina Brouben. Strenge controle, zoals nu al wer het van belang dat uitkebij vrouwen in de bijstand ge- ringsgerechtigden zich niet tegen bevirt in de vorm van het tellen elkaar laten uitspelen. van de tandenborstels, is een inbreuk op privacy en zal grote spaimingen oproepen. Met Elske ter Veld was zij van Het kostwirmersbegrip is ook te- mening dat een nieuw stelsel de rug te vinden in de discussie over verdeling van betaalde en onbede dubbele inkomens. In dit ver- taalde arbeid kan bevorderen of stond en de uitkering mag een rechtvaardiger arbeidsverdeling niet in de weg staan. Dit laatste betekent dat er geen verschil in rechten mag bestaan tussen fulltime en part-time werk. Van Loo tekende verder aan dat de eis dat de sociale zekerheid een rechtvaardiger arbeidsverdeling moet stimuleren geen recht doet aan wat hij noemde het „volgend" karakter van die zekerheid. Betere arbeidverdeling moet in de primaire sfector bereikt worden. Dan zal een rechtvaardiger verdeling van uitkeringen vanzelf volgen. Overigens pleitte hij wel voor het aanpassen van uitkeringen, waarvan de voorwaarden een indirekte discriminatie van de vrouw veroorzaken. Dit geldt bijvoorbeeld voor de WWV, die aan gehuwde vrouwen niet uitgekeerd wordt.

Individualisering Zowel het twee-tr^ekten-systeem als het vangnet-systeem gaan uit van drie componenten: een basisuitkering tot het niveau van het individueel sociaal minimum, dat tegenwoordig op 70% van het minimumloon gesteld wordt; een toeslag die dat minimum aanvult in die gevallen dat er meer mensen onderhouden moeten worden en ten slotte een aanvulling als er een derving van

loon plaatsvindt tot onder het minimiun. Het verschU ligt in de bovengenoemde achtergronden van de twee systemen. Het tweetrajekten-systeem gaat uit van een basisuitkering, het vangnetsysteem van een uitkering wegens loonderving. Mocht deze uitkering te laag uitvallen, dan treedt de basisuitkering als een soort vangnet in werking. In de praktijk zal er weinig verschil bestaan tussen beide systemen. De hoogte van de uitgaven zal nagenoeg dezelfde zijn. Een belangrijk verschil zal echter de zeggenschap over de regeUngen zijn. Loondervingsregelingen worden onder verantwoordelijkheid van de sociale partners uitgevoerd, een basisuitkering zal aan hun zeggenschap ontsnappen. Rond de jaarwisseling zyn over de notitie adviezen van de SER en Emancipatieraad te verwachten. Dan zal er ook meer duidelijkheid ontstaan over de te volgen wegen in de toekomst. (Bij het ter perse gaan van dit artikel was de inhoud van de aanbevelingen van de commissie Veldkamp die zich eveneens met de herziening van het stelsel van sociale zekerheid heeft beziggehouden en haar werkzaamheden beëindigd schijnt te hebben, nog niet bekend). Roeleke Vunderink Hidde van der Veen

Donderdagmiddag vond een forumdiskussie plaats. De deelnemers behandelden drie onderwerpen: de individualisering, de ontkoppeling en de herziening van het stelsel van sociale zekerheid. De inleidster van het eerste onderwerp Els Vermanen van het FNV-vrouwensecretariaat, benadrukte nogmaals dat het stelsel, zoals het nu opgezet is, voor vrouwen veel discriminatoire elementen bevat. Dat geldt niet in de eerste plaats voor de directe voorwaarde, maar wel voor allerlei randvoorwaarden. Aan veel van die voorwaarden kunnen vrouwen niet voldoen. Bovendien is de positie van de bijstandsmoeders bijzender slecht: een Gronings onderzoek heeft uitgewezen dat deze groep per

Ex-minister van sociale zaken drs. Jaap Boersma. maand ongeveer ƒ475,- te kort komt. De FNV bepleit individualisering. Over het draagkrachtprincipe wordt in de verschillende bonden nog gediskusieerd. Vermanen eindigde met te zeggen dat in deze tijd moet worden uitgemaakt of vrouwen staatsburgers dan wel stiefburgers zijn. Drs. Chr. Laffree die manens het VNO in het forum zitting had, kreeg als eerste de gelegenheid te reageren, maar het bleek dat hij noch in Ina Brouwer, noch in Ton van Beek van de gehandicaptenraad medestanders vond, zodat zijn repliek ook de enige was. Lafflree betoogde dat het VNO het verzekeringskarakter van de sociale zekerheid wil bewaren. Dit betekenLrdat een ieder die bijdraagt aan de fondsen ook recht heeft op een uitkering als daartoe aanleiding is. Anders ligt dit bij de volksverzekeringen die uitgaan van de behoefteftinctie. In die verzekeringen mag van het VNO wel gekeken worden naar de behoefte van deindividuele uitkeringsgerechtigde. Dat in de hoogte van die uitkeringen het grote probleem van de herziening schuilt kon ook Laffl-ee niet entkeimen. In de tweede ronde van de diskussie keerde Van Beek zich tegen de ontkoppeling. Een verlaging van de uitkeringen op grond van inkomens-poUtieke overwegingen achtte hij aanvaardbaar, maar een verlaging die voortvloeit uit ontkoppeling niet. Het gevaar bestaat dan wel dat er een nieuw proletariaat en een nieuwe klassenstrijd ontstaan. In de laatste ronde pleitte Laffree nogmaals voor een partikulier aandeel in de socaile zekerheid. Daarmee kwam het QBD-kongres tot een einde.

Studentenboekerij Sinds enige dagen is de studentenboekerij van de VU ook weer 's middags geopend. De openingsuren zijn: 10.00-12.00 uur en 13.30-15.30 uur.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen