Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 43

^D VALVAS — 10 SEPTEMBER 1982 langdurige en intensieve ge­ sprekken hebben hem niet onbe­ roerd gelaten: „Je staat versteld van wat je te horen krijgt. Bij­ voorbeeld dat bij een persoon in Jdie twee jaar niemand over de "vloer is geweest, met uitzonde­ ring van een neeQe dat zijn schoolresultaten kwam laten „Tijdens het schrijven van m'n iskriptie heb ik lang geworsteld *met de vraag hoe je oorzaken en redenen van gedrag die mensen opgeven moet interpreteren. Uit­ eindelijk heb ik de term legitima­ tie gehanteerd, nameUjk de ver­ klaring die mensen zelf hebben over hun eigen situatie en hun handelen daarin. Over de werkelijkheidswaarde van die le­ gitimaties hebben we ons bewust geen oordeel gevormd. Natuur­ lijk zet je wel eens vraagtekens bij een verklaring. Bijvoorbeeld als je een ondervraagde hoort zeggen „het is zo moeilijk om kontakten te maken, want die en die doen zo onaardig." Maar of ­­dat feitelijk nu wel of niet het geval is, maakt voor ons niet zo :Veel uit, want in de belevingswe­ feld van mensen zijn die zaken ^ s feiten gaan gelden, handelen ze er naar en dus werken ze zo." ^ „In het begin van het onderzoek ^hebben we nog wel eens de nei­ ..die eindeloze flats met volkomen ging gehad om te stellen dat een psychische verwerking van een­ zaamheidsgevoelens (door bij­ niet volledig vanuit de voorbeeld het geringe aantal ge­ daarvan situatie van individuele personen realiseerde sociale relaties "op te te verklaren. De samenleving waarderen") een surrogaatoplos­ immers normen en idealen Jing is en dat het er eigenUjk op stelt wat betreft een gelukkig en 'Aankomt goede relaties te kreé­ voor leven. De norm dat geluk '^en. Maar tijdens het onderzoek sociaal gebonden is aan het hebben van nierkten we dat voor de verwer­ een (huwelijks)partner heeft zo'n king van eenzaamheid de ene grote betekenis dat mensen die oplossing de weg vrij kan maken niet onderdeel uitmaken van zo'n voor de andere: als mensen voor twee­relatie zich bijna per defini­ zichzelf geaccepteerd hebben om tie achtergesteld voelen en den­ alleen te leven (de eenzaamheid ken het geluk „gemist" te heb­ ­ dus psychisch opgelost hebben), ben. Niet alleen de norm, maar 'kan men toch een partner tegen­ ook de (on)mogelijkheid om aan komen, want de druk is er dan af de norm te voldoen heeft een en men loopt ontspannen rond. kulturele achtergrond. VergeUjk Het is met andere woorden een bijvoorbeeld de situatie van de 'samenspel van psychische en oudere vrouw die na het overUj­ praktische oplossingen en de ge­ den van haar echtgenoot steeds dachte dan het vinden van een meer alleen komt te staan, om­ partner­relatie dè oplossing is, dat zij zich ­gegeven de samenle­ "aebben we helemaal losgelaten. vingskultuur van haar jeugd­ Iet bleek uit het onderzoek dat nooit sociale vaardigheden voor iet een bevrijding voor mensen is het aangaan van nieuwe relaties lis ze over dat geforceerde zoe­ heeft aangeleerd. ken naar een partner heen stap­ pen: het opent de weg naar ande­ Deze kultureel bepaalde „relatie­ re en vaak betere vertrouwde beelden" zijn Objekt van een vol­ frelaties." gend jaar te starten onderzoeks­ projekt. Maar gezien de grote ,Er wordt hefel snel de Indruk verwevenheid met eerdere Pro­ fewekt", vervolgt Jeimy, „dat als e onderzoek doet naar eenzaam­ jekten kunnen de beide onder­ zoekers tijdens het gesprek ge­ iieid en je konstateert dat men­ makkelijk al wat hypotheses ;'sen die een partner­relatie ontbe­ ' ren een grotere kans maken op over het toekomstige onderzoek op tafel leggen. eenzaamheid dan degenen die Theo: „Mensen die jarenlang ge­ wel een partner­relatie hebben, trouwd zijn geweest, zijn in feite *dat je er voor zou zijn mensen in ook getrouwd met de norm datje Äeen twee­relatie te duwen. Dat is ^dus onze bedoeling bepaald niet. een partner nodig hebt om nor­ maal te fiinktioneren. In geval /We moeten af van het plaatje dat 'ji ongehuwden per definitie onge­ van een scheiding zoeken ze dan vaak heel geforceerd naar een llukkige mensen zijn." nieuwe partner om aan de norm te voldoen. Maar aan de andere Relatiebeelden kant stellen ze hoge eisen aan ^e 4Hoewel eenzaamheid een subjek­ eventuele nieuwe partner, want ze hebben „al genoeg ellende ge­ 'ftieve beleving is, zijn de oorzaken

<

f

handhaafd kan blijven. De stu­ xlentendekanen komen er af met de kritische vraag waarom het aantal dekanen per student va­ rieert van 1 op 1900 tot 1 op 3800. Voor de subsidiering van het stu­ dentenpastoraat zou het depar­ ­tement richtlijnen dienen te ge­ ,|ven. '|De introduktie van eerstejaars tkan best goedkoper, aldus de Kamer, die in overweging geeft disko­avonden, popfestivals en dergelijke af te schaffen of door de liefhebbers te laten betalen. Wat geeft de VU per student uit per voorziening? (C ijfers uit 1979) Algemeen beheer ƒ 37,— Sport ƒ128,— Gezondheidszorg ƒ 9,— Cultuur ƒ 70,— Psychologen ƒ 45,— Decanen ƒ 60,— Pastoraat ƒ 14,— Noodfonds ƒ 3,— Introduktie ƒ 5,— Overige ƒ 18,— Totaal ƒ 389,— (UP, Utrechts Universiteitsblad; Hans Keulen, THE; Red. A.V.)

verlaten galerijen... had". En dat laatste kan soms weer als legitimatie dienen voor het feit dat ze er niet in slagen een levensgezel te vinden. Dus aan de ene kant willen ze aan de norm voldoen en aan de andere kant zetten ze zich er tegen af, zonder echter een alternatief te kuimen formuleren, want andere relatiepatronen dan het „norma­ le" zijn we niet gewend."

IttdividuaUteit In onze kuituur is, zoals gezegd, de dominante norm in de relatie­ patronen nog steeds het gezin en de partnerrelatie. De getrouwde vrouw bijvoorbeeld behoort al haar problemen birmenshuis te bespreken: „hartsvriendirmen" zijn in onze kuituur eigenlijk niet geaccepteerd. Wat betekent deze norm? In onze samenleving ma­ ken vrouwen door hun hogere levensverwachting een grote kans om alleen over te blijven. Vrouwen zijn daar vaak niet op voorbereid, vertrouweUjke socia­ le relaties buiten het huwelijk bestaan vrijwel niet. Voor man­ nen geldt dit in nog sterkere mate omdat zij meestal niet ge­ leerd hebben over hun gevoelens te praten. Dat verklaart ook waarom in ons land gescheiden mensen zoveel beroep doen op professionele in­ stellingen van hulpverlening. De bekende klacht van de weduwe „op de begrafenis waren er 300 mensen, maar daarna heb ik ze nooit meer gezien", is volgens Theo zeer typerend: de sociale relaties blijken ineens bij de part­ nerrelatie te behoren. Jermy: „Ga maar na wat het patroon is wan­ neer twee echtparen bij elkaar op bezoek komen: de mannen pra­

ten dan met elkaar over sport, politiek, of de kerk, maar ze zul­ len nooit op tafel leggen hoe ze zelf diep van biimen over allerlei dingen denken." „In onze samenleving zijn men­ sen voor hun welzijn te veel af­ hankelijk van die partner­ en ge­ zinsrelatie en dat is eigenlijk niet zo'n goede zaak. Mensen zijn vaak te „tweezaam", waardoor ze eenzaam zijn. Ik denk dat je een ruimer netwerk moet hebben en we willen nu gaan onderzoeken welke faktoren remmend werken in het tot stand komen van zo'n ruimer netwerk van kontakten. Je mag dat niet romantiseren, maar vroeger hadden mensen meer kontakten met elkaar. Het was bijvoorbeeld heel deprime­ rend dat, als ik 's avonds onder­ zoek deed in Purmerend, ik die eindeloze flats zag met volkomen verlaten galerijen.je ziet er nie­ mand op lopen... Dat is onze norm op het moment: achter ie­ dere deur zit een zelfstandig huis­ houdentje dat helemaal self­suffi­ cient is. Ze hoeven niets meer by elkaar te lenen; ze hebben geen noodzaak voor kontakten met elkaar." De onderzoekers spreken verder geen waardeoordeel uit over de bestaande normen voor relaties. Het onderzoek richt zich primair op het bekijken welke ideaalbeel­ den van relaties leven bij welke groepen en analyseren hoe bij­ voorbeeld de norm van indivi­ dualiteit uitwerkt. Zo wordt in beleidskringen mo­ menteel nogal gezwaaid met de term „individueel welzijn" als vervanging van het welzijnsaan­ bod in het kader van de verzor­ gingsstaat. Daarmee wordt een beroep gedaan op primaire socia­ le relaties die hulp kuimen bie­ den. Maar als de verzorgings­ staat verder afbrokkelt, kuimen

dan de bejaarden terugvallen op kinderen of op buren? Het is de vraag of die relaties op dit mo­ ment nog wel optimaal aanwezig zijn. Theo: „Er worden dus m het regeringsbeleid eisen gesteld aan relatiepatronen die er niet meer zijn. Je kan dus verwachten dat door die afwezigheid op langere termijn onwelzijn, eenzaamheid en psycho­sociale stress zullen toenemen."

Beleid Om te voorkomen dat onder­ zoeksrapporten ongelezen in de la blijven liggen en met de resul­ taten niets gedaan wordt, vindt Jenny het van belang om als onderzoekster „een klein beetje in het beleid mee te draaien". Jenny: „Het is natuurlijk moei­ Ujk om uit een eenzaamheidson­ derzoek direkte beleidskonklu­ sies te trekken. Maar ik vind het belangrijk dat de diskussies die gaan komen over individualise­ ring van en sociale relaties met feiten onderbouwd kunnen wor­ den. De effekten van onderzoek in termen van beleid is een kwes­ tie van kleine stapjes over een langere termijn. Zo heeft het mi­ nisterie van CRM naar aanlei­ ding van mijn dissertatie ("De ongehuwde". Alphen aan den Rijn, 1969, Red.) een nieuwe afde­ ling opgericht die zich bezig houdt met het alleenstaandenbe­ leid. Mijn onderzoek heeft ook als resultaat gehad, dat een SER­ kommissie, waar ik in partici­ peer, pas zeer onlangs het voor­ stel heeft gedaan om oudere on­ gehuwde alleenwonende wer­ kende mannen en vrouwen, die een dubbele belasting van zowel baan als huishouden hebben, twee uur doorbetaald verlof per dag te verlenen. Dat is om te voorkomen dat die groepen men­ sen in de WAO terechtkomen."

Voor toezending Ad Valvas ƒ12,50 storten Degenen die Ad Valvas ook het nieuw begonnen studiejaar i^er post thuis willen blijven ontvangen én zij die voor het eerst een jaargang Ad Valvas thuis willen krijgen worden erop geattendeerd dat zij voor toezending hiervan weer ƒ 12,50 dienen over te maken. Het bedrag moet bij vooruitbetaling worden gestort op postgiro 283200 t.n.v. de VU Amsterdam, onder vermelding van „code 7 / 065 / 548". Klachten over toezending: dienst Pers f.n Voorlichting, kamer ID03 / 2, hoofdgebouw VU, tel. 0205482671. N.B. tussen storting en toezending verlopen enige weken. (F.ed.)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen