Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 39

! 1982 yaVALVAS — 10 SEPTEMBER 1982

M

BttiBg Academisch Jaar

litiek op snoeibeleid iinister: spankracht iniversiteit begrensd g door?: . advo

de opening van het demisch Jaar afgelo­ maandag is rector H. Vefheul in zijn rede „To­ )o. Deleriintie blijft geboden" in­ oscai gedaan op een aantal vra­ }ray)"ggj^ die het bijzonder on­ derwijs en dus ook de VU ^ j^^ aangaan. De rector keerde 'ari de zich niet alleen tegen een rmoti aantasting van de vrijheid '"^^"van bijzonder onderwijs, Felipe maar ook tegen mensen jonge die naast de VU een nieu­ we Evangelische Hoge­ ", vari school willen stichten. Verheul verzette zich in zijn rede vrij fors tegen het initiatief om een volwaardige Evangelische ," van Hogeschool van de grond te krij­ arbei sen: „De verwachtingen mogen hooggespannen zijn en de offer­ ' van bereidheid groot, het is goed de totaal realiteit niet uit het oog te verlie­ gj. ggj zen. In Nederland is geen plaats atuur ^'^^^ *^^^ universiteiten van ver­ ^an de wante signatuur", aldus de rec­ erefor tor. novei Verheul pleitte voor dialoog en diskussie tussen de grote diversi­ teit van stromingen, die een christelijke universiteit een warm hart toedragen. Verheul: „Ik denk dat de waarheid eerder te vinden is daar waar enkelen discussierend bezig zijn dan waar een enkeling zich in stellige ze­ kerheid afzondert". Voor wat de VU betreft vindt Verheul dat deze universiteit een nationale funktie moet vervullen, ook al lijkt de ontwikkeling bin­ nen de studenten­populatie in de 05 of richting van regionalisering te dam, wijzen. Verheul hoopt dat deze oofd tendens van tijdelijke aard zal zijn. De rector gaf de overheid een ifdre­ aantal schoten voor de boeg om k de in de toenemende centralisering eutz­ van de middelen toewijzing en wetgeving niet te veel devrijheid van inrichting van het onderwijs , Pe­ aan te tasten. Het omstreden ïnen wetsontwerp gelijke behande­ iting Wol­ Cen

Advertentie

verkt hoge­ rersi­ fage plein

@

O

)tten­ ;n, P oper, •.J.N

GK bou» 1 Van jand „Ad 7,50 oneel ndag ek iruk lons 2977

3, bu >stgi rmel ht/T

met onze studentenpas comt u ver over de minimum loongrens ^e Werkbank I UITZENDBURO v'Kinkerstraat 2 ­Amsterdam Tel 020­162121

Dirk de Hoog ling, waarop het VU bestuur eer­ der reageerde met het commen­ taar geen bezwaar te hebben, werd door de rector van kritische kanttekeningen voorzien. „De vraag waar het nu om gaat is: wat is onrechtvaardigd onder­ scheid? Is dat hetzelfde als de gelijkwaardigheid van alle men­ sen, een term die ook in het voor­ontwerp gebruikt wordt? ", vroeg de rector zich af. Verheul vindt dat het bijzonder onderwijs het recht heeft bij be­ noemingen van docenten en be­ stuursleden onderscheid te ma­ ken, wat bedoeld is om de ge­ schiktheid ­van kandidaten om het karakter van de school ge­ stalte te geven en dat, mee te laten wegen bij een benoeming.

Benoemingsrecht Ook de wet medezeggenschap onderwijs, die scholen verplicht een soort ondernemingsraad van personeel en ouders in te stellen, werd van een kritische noot voor­ zien: „De regeling Hjkt met name voor scholen die van een vereni­ ging uitgaan, deels overbodig. De ouders en de personeelsleden die lid zijn van die vereniging kun­ nen daar hun invloed uitoefe­ nen", vond de rector. Over de Wet Wetenschappelijk Onderwijs '81, die in de toekomst het bestuur op de universiteiten moet gaan regelen, merkte de rector het volgende op: „De 100% subsidieregeling en de ook om die reden door de overheid te stellen voorwaarden kunnen haast ongemerkt tot een zo verfijnde overheidscontrole lei­ den, dat van vrijheid van inrich­ ting nauwelijks of geen sprake meer is". Voor de komende taakverde­ lingsoperatie verwacht de rector aan de doelstelling weinig princi­ piële argumenten te kunnen ont­ lenen om disciplines te onder­ scheiden naar relevantie voor de Vrije Universiteit. Een visie, die ook door CvB voorzitter Brink­ man maandag verkondigd werd. Volgens Verheul is met deze stel­ lingname echter het laatste woord nog niet gezegd: „Voor het gestalte geven aan deze universi­ teit in de context waarin ze werkt, lijken enkele onderdelen onmisbaar te zijn. Zo zullen er mogelijkheden moeten blijven de curricilla anders op te zetten, daar elementen in op te nemen die wij onmisbaar achten. Voorts kan bij opgelegde samenwerking het benoemingsrecht niet ter dis­ cussie staan", aldus de rector, die ook voor intern gebruik nog een opmerking over de doelstelling maakte. „Geconstateerd kan worden dat de Vrije Universiteit in haar discussies over doelstel­ ling en grondslag wel eens wat erg veel kijkt naar haar onder­ zoeksopdracht. Expliciete aan­ dacht voor de onderwijsopdracht is af en toe gewenst om een zeker evenwicht te handhaven", sprak Verheul.

Bestuursverslag Ook de voorzitter van het College van Bestuur Harry Brinkman wijdde aan het slot van zijn rede enige passages aan het bijzonde­ re karakter. Hij ging onder ande­ re in op de vorig jaar verschenen brochure van de socioloog Ver­ hoogt „Stromen van instem­ ming". Brinkman merkte daar het volgende over op: „Naast mo­ gelijkheden (stromen van in­ stemming) roept pluraliteit ­ om dat woord nu maar te laten val­

len ­ zorgen en vragen op. Waar is de eenheid, de verbinding, de grens, de waarborg tegen verglij­ den in relativisme en formele to­ lerantie?" Brinkman memoreerde de beeld­ spraak die Verkuyl onlangs in een televisie­interview maakte. Verkuyl vergeleek de situatie in de westerse christelijkheid met een walmende lamp, die nog wel Ucht geeft. „Zou beperking of inperking van de stromen, zo al denkbaar en mogelijk, die walm doen optrekken? vroeg Brink­ man zich hardop af, de situatie aan de VU indachtig. Maar het leeuwendeel van het bestuursverslag, dat binnenkort ook in de universiteitsraad in een zogenaamde thematische verga­ dering aan de orde komt, was gewijd aan de benarde situatie van de financiële positie van het Wetenschappelijk Onderwijs. Volgens Brinkman was de uni­ versitaire bestuursutopie het af­ gelopen jaar verder verwijderd dan ooit. Die utopie zou inhou­ den dat het bestuurswerk een routinematig karakter had,

van het CvB zich enige zorgen. De ministers en de beleidsvoor­ nemens veranderen zo snel te­ genwoordig, dat enige onduide­ lijkheid ontstaat voor de instel­ lingen. Als de minister er echter op korte termijn niet in slaagt goed gemo­ tiveerde grondslagen voor het te voeren beleid te vinden, wordt het volgens Brinkman uiterst du­ bieus of in 1986 in aansluiting op de nieuwe doctoraalprogram­ ma's de tweede­fasenopleidingen van start kuimen gaan. Brinkman liet zich uiterst kri­ tisch uit over het door het minis­ terie gevoerde beleid aangaande de rechtspositie van het perso­ neel en de salariëring. Over de forse verlaging van het salaris van hoofdwetenschappelijk me­ dewerkers zei Brinkman dat dit in het kader van het overheids­ personeelsbeleid zeer uitzonder­ lijk en uit het oogpunt van goed personeelsbeleid ten opzichte van de betrokkenen nauwelijks aanvaardbaar is. Over de op handen zijnde her­ strukturering van het rangenstel­ sel van het universitaire perso­ neel zei Brinkman het volgende: „Door deze diskussie en de al op de beslissingen vooruitlopende ingreep in de huidige salarissen is voorlopig onduidelijkheid en dus onzekerheid onder het be­ trokken personeel ontstaan, die ten spoedigste weggenomen moeten worden." Brinkman lijkt weinig ingeno­ men met de ministeriele plaimen voor de aanpassing van het ran­ genstelsel. Volgens hem heeft niemand om deze plannen ge­ vraagd en wordt het de universi­ teiten, die toch al voor veel ver­ anderingen staan, nodeloos inge­ wikkeld gemaakt. „Kan het niet

grote onevenwichtigheid in het personeelsbestand, omdat jonge medewerkers niet meer aan de bak komen. Tot slot zij nog opgemerkt dat Brinkman zich nogal sceptisch uitliet over de voorwaardelijke financiering van het onderzoek: „Het staat nog te bezien hoeveel van het onderzoek buiten de na­ tuurwetenschappen zich zonder zinloze bureaucratie voor voor­ waardelijke financiering leent en in hoeverre het stelsel zich ver­ draagt met de bestuursbevoegd­ heden en competenties zoals die volgens de WWO en WUB tussen minister, universitair en facultair bestuur verdeeld zijn", meldde Brinkman.

Elders Aan de universiteit van Utrecht mocht oud­onderwijsminister Van Kemenade de openingsrede houden. Hij ging daarbij uitvoe­ rig in op de geschiedenis van de studieduurverkorting, wat hem als minister niet lukte doorge­ voerd te krijgen in tegenstelling tot zijn opvolger Pais. Van Kemenade weet de proble­ men waar de universiteiten nu mee kampen voor een groot deel aan de instellingen zelf. In zijn visie hebben de universiteiten verzuimd tijdig met het verande­ rende tij in te stemmen en zelf plannen te maken en invloed uit te oefenen op de veranderingen. Aan de Leidse universiteit trad de voorzitter van de Raad van advies voor het wetenschapsbe­ leid, dr. H.G. Eueren op als gast­ spreker. Hij hield daar een plei­ dooi om het universitaire onder­ zoek strakker te organiseren door het aanstellen van aparte

Ondanks alle bezuinigingswolken wordt er als steeds na de plechtige opening van het academisch jaar nog wat ontspannen geborreld en gebabbeld. In het midden rector magnificus dr. H. Verheul. Geheel rechts de voorzitter van de universiteitsraad dr. L. Vlijm waarbij het aantal vergaderin­ gen, nota's en dergelijke beperkt was. En dat de universiteiten weinig last van Den Haag had­ den. Integendeel, de bestuurslast was volgens Brinkman bijzonder zwaar. Wat het onderwijs aangaat zei Brinkman onder andere dat de competitie tussen de studierich­ tingen en instellingen om studen­ ten, sterk aan de dag zal treden. Daarbij wees hij erop dat er reke­ ning mee gehouden moet worden dat er geen direkte verbinding meer is tussen opleiding en plaats op de arbeidsmarkt. „De behoefte aan academici lijkt in de meeste sectoren verzadigd te zijn", constateerde Brinkman. Hij sprak de veBwachting uit dat de geforceerde Invoering van de twee­fasen structuur niet direct tot grootscheepse hervormingen in het onderwijs zal leiden. Van de minister van onderwijs verwacht Brinkman met name op korte termijn duidelijke be­ leidsbeslissingen aangaande de invoering v,ui de tweede fase. Daarover maakt de voorzitter

eenvoudiger, al wordt dan moge­ lijk de Nederlandse zucht naar perfektie enig geweld aange­ daan?" vroeg hij zich af. In dit kader hield hij zijn eerder gememoreerde pleidooi naar Den Haag om vraagstellingen, veran­ deringen en onzekerheden zoveel mogelijk te beperken als ze het personeel van de umversiteit di­ rekt raken. ,,Er zijn grenzen aan de spankracht van een instelling, die in de eerste plaats te maken hebben met de spankracht van haar personeel", aldus Brink­ man. Over het planningsbeleid van het ministerie is Brinkman weinig te spreken. Met name dat het minis­ terie voortdurend terugkomt op eerder gedane toezeggingen over de omvang van de bezuinigingen steekt hem. Plannen van het mi­ msterie zijn volgens hem tegen­ woordig niet veel meer waard dan het papier waarop ze staan. Brinkman herhaalde de verwach­ ting dat de nu gaande bezuini­ gingsoperatie niet meer zonder gedwongen ontslagen afgerond kan worden. Anders ontstaat te

onderzoeksmanagers. Hijzelf zag de kritiek op zijn voorstellen al aankomen: ,,Van een democra­ tisch beleid zoals oorspronkelijk in de WUB is nagestreefd is hier duidelijk geen sprake meer", be­ toogde hij. Maar volgens Eueren is dat niet zo'n probleem: „In de praktijk blijkt dat goede onderzoekers lei­ ding en management nodig heb­ ben en accepteren". De rector van de Technische Ho­ geschool Twente maakte van de openingsspeech maar gelijk een grafirede onder de titel „De ver­ dwijnende Universiteit". Hij zei: „Als dan de universiteiten een speelbal geworden zijn van over­ heidsbemoeiing, zijn ze als echte universiteiten en hogescholen verdwenen. Zij zijn dan welis­ waar zichtbaar als organisaties waar onderwijs wordt gegeven en waar hier en daar wellicht nog wat onderzoek wordt verricht, doch de eigen positie en eigen taak in de maatschappij zijn ze dan door eigen verzuim kwijt".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen