Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 215

7

AD VALVAS — 17 DECEMBER 1982

Kunsthistorici organiseerden tentoonstelling

Alkmaar als opvoeder In het kader van hun stage vakdidactiek or­ ganiseerden studenten kunstgeschiedenis de tentoonstelUng „Alk­ maar als opvoeder"in het Stedelijk museum van Alkmaar. Het was de tweede keer dat de samenwerking tussen het museum en de Vrije Universiteit in een ten­ toonstelling resulteer­ de. Voor studenten is het een aantrekkelijke kennismaking met de museumpraktijk, voor het museum een goed­ kope manier om tot ex­ poseren te komen. Onze verslaggever ging een kijkje nemen en kwam, ondanks een enkele be­ denking, tevreden te­ rug.

ding" bestelde en hoe dat thema in de loop der tijd in beelden is vertaald.

de tweede die de samenwerking heeft opgeleverd. In 1981 werd, naar aanleiding van drie schilde­ rijen uit het bezit van het mu­ seum de tentoonstelling Voor­ beeldige Rechtspraak samenge­ steld.

stage

Oranje

Zoals de meeste studenten van de faculteit der letteren, volgen kunsthistorici een cursus vak­ didactiek in de aanloop naar hun doctoraal­examen. De benodigde plaatsen voor het zogenaamde schoolpracticum, moeten met veel moeite bijeengesprokkeld worden. Er zijn weinig middelba­ re scholen die het vak kunstge­ schiedenis in hun pakket hebben en de scholen die het wel hebben, meestal HBO­instellingen, zijn dun gezaaid. Daarom was men verheugd toen een aantal jaren geleden het Stedelijk Museum in Alkmaar contact zocht met de subfaculteit. Het museimi heeft zelf te weinig personeel om ten­ toonstellingen waaraan nogal wat onderzoek verbonden is te organiseren en meende dat gemis te kunnen ondervangen door sa­ menwerking met een universitai­ re instelling.. Vakdidactica Fieke Konijn is ui­ terst tevreden met de samenwer­ king, omdat het studenten de mogelijkheid geeft onderzoek met de praktijk te verbinden. Het organiseren van een tentoonstel­ ling heeft, meer dan een school­ practicimi, alle grillige aspecten van de werkelijkheid in zich. Voor een student staat daarom veel meer op het spel. Bovendien komt een niet gering deel van de kimsthistorici in het museimiwe­ zen terecht. Dat een deel van de cursus vakdidactiek op die prak­ tijk gericht wordt is dan ook geen luxe. In samenwerkng met het Audio­ visueel Centrum van de VU werd de tentoonstelling in Amsterdam voorbereid. Studenten moesten zelf de bruikleengevers uitzoe­ ken, benaderen en met hen on­ derhandelen. Er hangen in Alk­ maar behalve schilderijen uit het bezit van het Alkmaarse mu­ seum ook schilderijen uit het Rijksmuseum en het Frans Hals­ museimi. Deze tentoonstelling is overigens

Waarom bestelde Alkmaar dit schilderij? Toen in 1650 stadhou­ der Willem II overleed, was er geen opvolger. De Oranjes eisten het stadhouderschap op voor zijn postuum geboren zoon, maar de Staten van Holland waren niet bereid hem die positie te gurmen. Zij waren gebaat bij een handel bevorderende vrede, de Oranjes waren, mede onder invloed van het Engelse hof, uit dynastieke overwegingen sneller bereid tot het voeren van oorlog, dan Hol­ land gewenst achtte. In 1654 wordt de Acte van Seclu­

Hidde VOD der Veen

Een goede opvoeding kan alleen met tucht en gewenning bereikt worden. Lycurgus, de legendari­ sche wetgever van de Griekse stadstaat Sparta verduidelijkte deze stelling door omstanders twee honden te tonen. Hij zette hun een schaal met vlees voor en liet tegelijkertijd een haas los. Eén van de honden ging oimüd­ dellijk de haas achterna en ving hem. De andere begon het vlees op te eten. De omstanders vroegen zich ver­ baasd af wat Lycurgus bedoelde. De twee honden, zo legde hij uit, komen uit hetzelfde nest. De één heeft een strenge dressuur tot jachthond gehad, de andere is door gebrek aan tucht tot een veelvraat geworden. De les die hieruit getrokken moest worden was dat een kind alleen door een juiste opvoeding een nuttig bur­ ger van de samenleving kan wor­ den. Dit verhaal werd opgetekend door de klassieke schrijver Plu­ tarchus. Zijn opvoedkundige ge­ schriften hadden vanaf de late Middeleeuwen een grote invloed op de theorieën over onderwijs en opvoeding. In 1660 bestelde het stadsbestuur van Alkmaar een schilderij bij de in die stad werk­ zame schilder Caesar van Ever­ dingen. Hij moest het verhaal van Lycurgus uitbeelden. Een vererende opdracht voor Van Everdingen. Schilders van dergelijke, historiestukken ge­ naamde, schilderijen stonden in hoog aanzien in de zeventiende eeuw. Aan hen werden hoge eisen Motie: wetsontwerp stu­ gesteld wat betreft vormgeving en compositie van hun werk. His­ dieünanciering 1983 toriestukken hadden een educa­ De Tweede Kamer heeft een mo­ tief doel en daarom was het van tie van CDA en W D aangeno­ groot belang dat de voorstelling waarin gesteld wordt, dat herkend werd. Van Everdingen men, wetsontwerp studiefinancie­ gaf het moment weer, waarop de het in 1983 op tafel moet liggen. omstanders hun verbazing aan ring de motie wordt een aantal Lycurgus te kermen geven. Op In aan het wetsont­ een andere voorstelling die in het voorwaarden gesteld, waaronder de eis Stedelijk Museum in Alkmaar te werp de nieuwe wet niet duurder zien is, is het loslaten van de dat mag worden dan het huidige sys­ honden afgebeeld. van studiefinanciering en Het museum organiseerde de teem kinderbijslag. moet het tentoonstelling van werk van nieuwe stelsel Ook gefaseerd inge­ Van Everdingen in samenwer­ voerd worden. king met de subfaculteit kunst­ geschiedenis van de Vrije Univer­ siteit. Centraal staat het boven­ genoemd schilderij, getiteld Ly­ Privacy studenten curgus toont de gevolgen van de opvoeding. Aan de hand van we­ De gemeente Leiden heeft toe­ tenschappelijk onderzoek van , gang tot het Bureau Inschrijving Jan Bedaux, medewerker van de van de Leidse' universiteit. De subfaculteit, worden op de ten­ gemeente beoogt met die gege­ toonstelUng iconografische en vens na te gaan of studenten die historische achtergronden van bij de universiteit opgeven in Lei­ het schilderij uit de doeken ge­ den te wonen wel in het bevol­ daan. Belangrijke vragen waren kingsregister staan ingeschre­ immers waarom Alkmaar een ven. Bovendien krijgt de gemeen­ schilderij met het thema „opvoe­ te inzage in zaken als studierich­ ting, vooropleiding en jaar van

»EELD.

sie door de Staten aangenomen. Dit besluit houdt in dat Willem i n uitgesloten wordt van de ambten van stadhouder en admi­ raal van Holland. Andere gewes­ ten worden door Holland aange­ zet een zelfde besluit te nemen. Zes jaar later, in 1660, komt men echter tot overeenstemming met de Oranjes. De Acte van Seclusie wordt ingetrokken en de Staten nemen de opvoeding van Willem III op zich.

Dat feit nu heeft, aldus de samen­ stellers van de tentoonstelling, het bestuur van Alkmaar bewo­ gen het schilderij te laten maken. Het doek werd geplaatst in de prinsenkamer van het stadhuis, de ruimte waar de Oranjeprinsen werden ontvangen. De staatse bemoeienissen met de opvoeding waren overigens maar van korte duur: omstreeks de tijd dat het schilderij werd afgeleverd, had Holland zijn handen alweer van de prins afgetrokken.

Gezonde Hollandse Jongen

Dit alles wordt tijdens de ten­ toonstelling helder uitgelegd, al ontstaat wel eens de indruk, dat de samenstellers in hun ijver geen medium onbenut hebben gelaten. Dat betekent dat het schilderij al zeven keer in een of andere vorm van reproduktie te zien is geweest, voordat men het in werkelijkheid gewaar wordt. Desalniettemin is deze presenta­ tie van een uitputtend onderzoek van één schilderij zeker de moei­ te van een bezoek waar.

Mocht het eens zover komen dat hij stadhouder wordt, dan is het van belang dat hij een opvoeding in de geest van de Staten heeft gekregen en met,zoals tot dan toe een die gericht is op de ge­ bruiken van het Engelse hof. Maar goed ook, want zo kon de prins uitgroeien tot een gezonde Hollandse jongen, „van alle markten thuis", een pedagogisch neveneffect, dat de Staten niet zullen hebben beoogd, de Engel­ sen niet konden voorzien, en op de expositie onvermeld blijft. De Staten benoemen een Commissie van Educatie, waarvan o.m. Alk­ maar lid is.

De expositie is in het Stedelijk Museum Alkmaar, Doelenstraat 3, openingstijden maandag 11 m vrijdag: 10.00­12.00 uur en 14.00­ 17.00 uur, zondag 14.00­17.00 uur, zaterdag gesloten. Zij duurt nog tot tiet eind van deze maand.

Caesar van Everdingen, „Lycurgus toont de gevolgen van de opvoeding" is het doek dat centraal staat op de tentoonstelling die VU­studenten organiseerden in het Stedelijk Museum van Alkmaar. inschryving van de studenten. Deze gang van zaken acht het Tweede­Kamerlid Wessel­Tuin­ stra (D'66) niet correct. Zij heeft er dan ook in schriftelijke vragen aan de ministers van Justitie en Onderwijs en Wetenschappen op aangedrongen dat richtlijnen van de minister­president om­ trent de bescherming van de pri­ vacy van burgers ook van toepas­ sing zullen worden op de onder­ wijsinstellingen. Voor de Rijks­ dienst zijn deze richtlijnen al van kracht. Aan de VU is wat zich in Leiden afspeelt niet mogelijk we­ gens de al enige jaren bestaande strenge regeling van de bescher­ ming van de persoonlijke levens­ sfeer.

steun vrouwenstudies Het progressief Personeel van de Universiteit van Amsterdam heeft in de Universiteitsraad een motie voorgesteld ter ondersteu­ ning van vrouwenstudies, in het bijzonder aan de Universiteit van Amsterdam. Dit naar aanleiding van de bezetting van de sociale faculteit in Leiden als protest tegen de mogelijke opheffhig van de vrouwenstudies aldaar. Het Progressief Personeel ziet de vrouwenstudies bedreigd door de bezuinigingen, niet alleen in Lei­ den. In de motie wordt verwezen naar het Ontwikkelingsplan 1983­'87 van de Universiteit van Amsterdam. Daarin worden de maatregelen opgesomd die al zijn genomen in het kader van het emancipatiebeleid voor vrou­ wen: onder meer dertigduizend

gulden gereseerveerd voor admi­ nistratieve onderstelmingen van vrouwenstudies, periodieken, pu­ blikaties en het congres Zomeru­ niversiteit ­ Vrouwenstudies. De Universiteitsraad kende forma­ tieplaatsen toe aan vrouwenstu­ dies en verklaarde dat vakature­ beheersende maatregelen niet op vrouwenstudies van toepassing zijn. In de toekomst is er de prioriteitstelling, dat tot 1986 er jaarlijks één formatieplaats extra aan vrouwenstudies zou worden toegekend en dat de tijdelijke plaatsen van medewerksters zo spoedig mogelijk in structurele plaatsen zou worden omgezet. Het Progressief Personeel acht vrouwenstudies een belangrijke bijdrage aan de verbetering van de positie van de vrouw in de samenleving en het wetenschap­ pelijk onderwijs. Daarom de vraag aan de universiteit on vrouwenstudies in ieder geval te continueren en verder uit te bou­ wen en de financiering van vrou­ wenstudies voor het volgend jaar te garanderen. Het College van Bestuvir nam de motie aan.

Computers geven les Tweehonderduizend giüden in­ vesteerde de Leidse universiteit in computers, die het gebruik van ratten voor experimenten overbodig maken, 250 tot 300 rat­ ten per jaar wordt hierdoor het leven geschonken. De ratten sneuvelden voor de wetenschap, omdat studenten op de diertjes experimenteerden om zo achter de juiste werking van ademha­

ling en bloedsomloop te komen. De dertien micro­computers die de universiteit heeft aangeschaft geven alle ruim driehonderd eer­ stejaars studenten vanaf januari overdag en 's avonds les.

Kring D erde Wereld­ literatuur over Turkse sclirijver De eerstvolgende bijeenkomst van de kring Derde Wereldlitera­ tuur wordt gehouden op 10 ja­ nuari. Het boek, dat besproken wordt, is „Memed" van de be­ roemde Turkse schrijver Yashar Kemal (in vertaling uitgegeven door Elsevier). Dit boek was op de kring al eerder aan de orde. De behoefte werd toen gevoeld om het niet meteen los te laten. Omdat dit boek een islamitische achtergrond heeft, werd op de eerdere bijeenkomst afgespro­ ken, dat ook zo veel mogelijk gelezen zou worden uit het nieu­ we boek van V.S. Naipaul: „Among the believers". Dat zou kimnen helpen om beter inzicht te krijgen in de islamitische leef­ wereld. Ook van Naipauls boek bestaat een vertaling, maar die is zeer prijzig. De kring is niet zo groot. Er wordt uitgezien naar meer deel­ nemers. Informatie: ds. S.A. Boonstra, universiteitspastor, tel. 2664.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen