Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 168

AD VALVAS — 19 NOVEMBER 1982

8

Direkteurgeneraal

Van Spiegel betreurt regeerakkoord

„VooT wetenschapsbeleid wordt de klok nu duidelijk teruggezet" Haagse ambtenaren komen niet vaak in opstand. Een ambtenaar hoiidt zijn mond en voert uit. Maar juist tijdens de afgelopen informatieperiode viel de ambtenaar opvallend vaak uit zijn traditionele rol van radertje-in-de-regeringsmachine. Op het ministerie van verkeer en waterstaat is men openlijk ontevreden met de nieuwe minister. Op defensie uitte men kritiek op de nieuwe en inmiddels opgestapte staatssekretaris. Bij wetenschapsbeleid is het direkteur-generaal dr. E. van Spiegel in persoon die „de samenleving een signaal wil geven". Het ging allemaal heel plotseling. Op de valreep van de kabinetsformatie werd een groot deel van het beleidsterrein van wetenschapsbeleid overgedaan aan ekonomische zaken. Zelfs voor Van Spiegel was dat een verrassing - het resultaat waarschijnlijk van een koehandel, waarbij de W D de beste zaken deed - maar wel een gebeurtenis die hij heeft zien aarikomen. In de nog vrij nieuwe flat van wetenschapsbeleid aan een rustige Haagse gracht, naast het Produktschap van Margarine, Vetten en Oliën, heerst onzekerheid. Pas sinds enkele jaren probeert men hier samenhang en richting te geven aan het wetenschappelijk onderzoek dat, van aardappelveredeling tot vrijetijdssociologie, van puur Produktgericht tot zuiver akademisch, plaatsvindt onder verantwoordelijkheid van verschillende departementen. Wetenschapsbeleid kan zich niet verheugen in een grote belangstelling. Als het in de Kamer ter sprake komt, stromen de afgevaardigdenbanken en publieke tribunes leeg en bUjven alleen deskimdigen over. Het is ook min of meer toevallig dat wetenschapsbeleid in 1973 een eigen minister kreeg, zestien was partijpolitiek handiger dan vijftien. Even toevallig verdween die minister vorig jaar weer, en viel zijn beleidsterrein wederom onder verantwoordeUjkheid van onderwijs en wetenschappen.

Die commerciële benadering, „kortebaanrennerij", zoals Van Spiegel het noemt, „is levensgevaarlijk voor de industrie. Men moet niet de illusie hebben dat innovatie pp korte termijn een oplossing brengt voor het probleem van de ekonomische recessie. De mikro-elektronika is in het bedrijfsleven nog maar in geringe mate geïntroduceerd. Dat moet versneld worden. Willen we echter dat dit land op de lange termijn een autonome positie inneemt, dan moeten nieuwe opleidingen gemaakt worden bij de instellingen van wetenschappelijk onderwijs, dan moeten andere kwaliteiten ontwikkeld worden. Dan moet een metitaliteitsverandering plaatsvinden in het bedrijfsleven. Dan moet ook worden ingespeeld op maatschappelijke gevolgen zoals de uitstoot van werkgelegenheid in sommige sektoren."

Weeketttde

Autonoom Onder Lubbers verdwijnt nu ook een deel van de koördinerende taak. Het ekonomisch interessante onderzoek gaat naar de minister van ekonomische zaken en er is geen enkele zekerheid dat de rest niet ook verdeeld wordt onder de vakministers. Wat zeventig ambtenaren in acht jaar opbouwden, wordt binnen drie maanden helemaal herzien, zo is in het regeerakkoord bepaald. „Onbegrijpelijk dat een land een dergelijke keuze maakt", reageert dr. Van Spiegel. „Het gaat me niet alleen om de verschui-

ving van een paar ambtenaren naar EZ." Het gaat hem ook om de toekomst van de wetenschap en het land. Bij ekonomische zaken overheerst, vreest hy, te veel de marktgerichte, korte-termijnbenadering. „Terlouw heeft enkele dagen geleden nog geklaagd dat in het buitenland twee tot drie keer zoveel geld direkt naar het bedrijfsleven gesluisd wordt, terwijl hier veel te veel geld naar de overheidsinstellingen en de universiteit gaat. Geld, dat hoor ik altijd bij EZ, moet je direkt naar het bedrijfsleven sluizen. Dat zal dan wel opdrachten plaatsen."

Zoals het in het regeerakkoord staat, lijkt dat laatste van ondergeschikt belang te worden. Irmovatie en technologie gaan naar EZ, de minister van onderwijs en wetenschappen mag zich met de rest bezighouden. Van Spiegel: „De doordeweekse zaken zijn voor EZ, en de maat' schappelijke en ethische gevolgen, die zijn nog wel aardig voor in het weekeinde. Zo kan het niet. Al je bij de introduktie van nieuwe technieken de maatschappelijke konsekwenties niet vanaf den beginne mede in acht neemt, dan krijg je de patstellingen. Dan krijg je dingen als de Brede Maatschappelijke Diskussie, die nooit meer zullen werken." Van Spiegel was fraktievoorzitter van de PvdA en hoogleraar wiskimde in Delft, voor hij in 1974 door toenmaUg minister Trip werd gevraagd om dit nieuwe beleid van de ^ond te krijgen. „Ik heb mij nooit ambtenaar gevoeld. Ik heb de zaak een beetje gerund als een universitaire grote vakgroep." Het dozijn oudere ambtenaren van O en W werd aangevuld met mensen die van '68 wel de maatschappelijk betrokkenheid had-

OU stuurt protesttelegram aan Lubbers en Napels

Als Open Universiteit kosten zelf moet dragen kan zij wel sluiten

Advertentie

,naa/Ao^

'^Cehan^^^'"

Steun de collecte. Giro 5 ^ Den Haag.

De Open Universiteit, die in 1984 haar poort opent voor de eerste studenten, zou zichzelf uit de markt moeten prijzen als de voornemens van het Kabinet-Lubbers om de OU 100 procent kostendekkend te laten zijn, werkelijkheid worden. Dit is de verwachting van een woordvoerder van de Stichting Opbouw Open Universiteit in Heerlen, die een realistische exploitatie bedrijfseconomisch niet mogelijk acht als de totale kosten van de OU door de studeiiten opgebracht zouden moeten worden. In het regeerakkoord in het rapport van de zgn. werkgroep A opgenomen waarin een groot aantal concrete bezuinigings-

voorstellen staan vermeld. Eén tempo. Z€t men echter de kosten daarvan is het idee om de Open van een doctoraalstudent aan de Universiteit zichzelf te laten be- OU met een studieduur gelijk druipen met de opbrengst van aan die van de nominale student hogere collegegelden. De R^ks- aan een normale xmiversiteit of bijdrage (30,2 miljoen in 1984, hogeschool naast het huidige col36,5 in 1985, 42,6 in 1986) zou dan lege- en inschrijfgeld, dan zal deworden Ingetrokken. Overigens ze student als de plannen doorgaat het regeerakkoord uit van gaan ruim 6 keer zo veel coDegede onjuiste veronderstelling dat geld betalen, dus ruim 7000 gulde eerste studenten al in 1983 den per jaar. binnenkomen, zodat de Rijksbydrage al zou kunnen worden in- De verwachting van de Open getrokken m.i.v. 1984. De groep Universiteit is dat er dan nog studenten die pas in 1984 als slechts weinig studenten zich zuleerste begint met een studie aan len aaimielden, zodat het collegede OU zou dan echter in 5 maan- geld nog hoger moet worden, etden 30,2 miljoen moeten opbren- cetera. Over een goede studiefinancieringsregeling voor OU stugen. denten is nog niet gesproken. De-Stichting Opbouw Open UniUitgangspvmt van het beleid van versiteit is ondanks de plarmen het ministerie van Onderwijs is niet pessimistisch over haar kantot dusver altijd geweest dat een sen voor de toekomst. Behalve studie aan de Open Universiteit op de enorme belangstelling ongeveer even duur voor de stu- potentiële studenten wijst zijvan op dent zou mogen uitvallen als een recente, stellige uitspraken van studie in het regulier hoger en minister Deetman, onder andere wetenschappelijk onderwijs. De tijdens een rede ter gelegenheid jaarUjkse kosten van een studie van het startsein voor de bouw aan de OU zijn moeilijk te bepa- van de OU op 20 augustus jl. dat len als gevolg van de grote varië- hü op de Open Universiteit niet teit In studievormen en studie-

den meegekregen, maar daarbij kans gezien hadden onderzoekservaring op te doen. „Een nogal afwijkende staf, waarmee sommige departementen stellig moeite gehad hebben. Die aanpak eist nu zijn tol. Door zyn koördinerende- taak kwam het wetenschapsbeleid steeds op het terrein van andere departementen, waar men op een dergelijk lange-termijndenken niet was ingesteld. Dat moest leiden tot konfllkten, die vanzelfsprekend verdwijnen als het wetenschapsbeleid weer wordt opgedeeld. Maar je verUest iets, want de noodzaak van het toekomstgerichte, samenhangende denken blijft.

Bmdesministerium Van Spiegel: „Nederland ^as laat met een wetenschapsbeleid. Eerst had je zoals overal in Europa, de ongebreidelde groei van na de oorlog. De inhaalmanoeuvres, de civiele toepassing van kernenergie, komputers en andere zaken die in de oorlog waren ontwikkeld. De uitbreiding van de technologie en de technische hogescholen. De toename in het wetenschappelijk onderwijs van studentenaantallen met als gevolg een evenredige uitbreiding van de onderzoekskapadteit. Wat goed was voor de wetenschap was goed voor het land.In de jaren zestig kwam de bezinning. Mede onder invloed van de studentenrevoltes werd toen de vraag gesteld: is die zaak wel in fase met de maatschappelijke ontwikkelingen? Pas aan het eind van de jaren zestig, toen de wetenschappelyke bomen al niet meer tot de hemel groeiden, ging de overheid een beetje sturen. Logisch, vindt Van Spiegel. „Je moet als overheid een anticyklisch beleid voeren. Als er een neergang is in de ekonomie moet je zorgen dat je met research en technologie de sprong kunt maken om versterkt weer te voorschijn te komen. In Duitsland en Frankrijk kapt men ook niet. Ik had gehoopt dat we zouden uitgroeien naar Duits model, tot een soort Bundesministerium für Forschung und Technologie. Ik vind dät de klok nu duidelijk wordt teruggezet. Ik ben bang dat het zo noodzakelijk maatschappelijk elan, het streven naar kennisintensieve Produkten en hoogwaardige produktieprocessen, naar nieuwe aktiviteiten in de dienstverlenende sektor, onvoldoende gestuurd zuilen worden door wetenschappelijke en technologische ontvnkkelingen. Dat we dientengevolge uitsluitend geleid zullen door import en gekochte kennis." (U.P. Utrecht)

verder meer wil bezuinigen vanwege het grote belang van haar mogelijkheden voor het (wederkerend) volwassenenonderwijs. Ook in de Begroting 1983 is dit terug te vinden, en de Tweede Kamer heeft zich herhaaldelijk uitgesproken voor een spoedige start van de OU, volgens de oorspronkelijke uitgangspunten. Bovendien is in het regeerakkoord de mogelijkheid opengelaten om van de concrete voorstellen uit het regeerakkoord af te wijken, zo lang maar minstens 60 procent van het per departement toegewezen bedrag wordt bezuinigd. De overige 40 procent moet dan door andere departementen worden opgebracht. In de praktijk zal zo'n verschuiving echter moeilijk te verwezenlijken zijn. Ook de mogelijkheden om binnen de onderwijsbegroting alternatieven te vinden lyken erg klein, gezien het grote maatschappelijk verzet daartegen. Of de Open Universiteit op de Rijksbijdrage mag bUjven rekenen is derhalve nog een open vraag. Zij hoopt daarover duidelijkheid te krijgen tijdens de regeringsverklaring op 22 november. Voor alle zekerheid is echter toch maar een telegram met de bezwaren naar Lubbers en Ntjpels gestuurd. Kern van het protest: „Het voorstel is volstrekt in strijd met de doelstellingen van de Open Universiteit en komt neer op een voorstel tot sluiting.". (UP, THT-Nieuws, Bert Bakker)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen