Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 63

AD VALVAS — 24 SEPTEMBER 1982

Met ÜR-motie en bandtekeningenaktie

3

van SRVU

Ook VU keert zich tegen verhoging collegegeld Bijna 90 procent van de Nederlandse studenten moet zien rond te komen met een inkomen dat onder het bestaansminimum voor alleenstaanden ligt, terwijl de resterende 10 procent het met 5000 gulden netto per jaar moet doen, zo konludeerde in 1980 nog het NIPO in een onderzoek. Nadien werd deze alarmerende situatie er niet beter op: de huidige maximale studiebeurs van 11.230 gulden (na aftrek college- en inschrijvingsgeld) ligt nog altijd enkele duizenden guldens onder het bijstandsminumum, zo constateerde de Academische Raad begin dit jaar bezorgd, reden voor dat college om aan te dringen op een vervolg op een in 1976 gehouden studenten-budgetonderzoek door het Nijmeegse Instituut voor Toegepaste Sociologie. Wat presteert echter CDA-interim-minister Deetman? In blinde bezuinigingswoede wild om zich heen slaand kondigt hij in zijn Algemeen Financieel Schema een verhoging van de kollege- en examengelden aan van maar liefst 36.8 procent naar 1026 resp. 513 gulden. Gelukkig is zijn Schema al weei m de prullenbak beland omdat het aan alle kanten rammelde ,,Een mechanische uitkomst van een computermodel", aldus VI^planning, Ir. R. Zijlstra vorige week in AV - en we mogen slechts hopen dat dit ook voor de kollegegeld-misser zal gelden. Een maatregel waarvan de presentatie zelfs een naar het CDA lonkend WD-Kamerlid als mevrouw Ginjaar een lachstuip bezorgde, ook al heeft ze er op zich geen bezwaar tegen. Want hoe kwamen de nijvere ambtenaren van de heer Deetman ook weer aan dat zotte precentage van 36.8 percent? Met droge ogen pasten zij in één keer het collegegeld van 500 gulden uit de vroege beleidsdagen van staatssecretaris Klein aan op basis van de loon- en prijsontwikkeling van maar liefst 10 jaar. Je moet er maar op komen. Studentendekaan Piet Molenveld en het nieuwe PKVRaadslid Adje van Bodegraven hebben dan ook sterk het vermoeden dat de bewindsman eerst met een natte vinger 'n bezuinigingscijfer op het schoolbord moet hebben geklodderd om er vervolgens een in dit geval in brede poUtieke kring belachelijk gevonden verhaal bij te verzmnen. Een rationalisatie, die, zoals afgelopen dinsdag bleek, nu is aangevuld met het profijtbeginsel. Als de plannen van Deetman al doorgaan, er is nogal wat kritiek zelfs m de Kamer, één ding heeft doener Deetman in elk geval bereikt: de studentenbeweging roert zich weer als vanouds nu de derde nul van de 1000 werd gepasseerd en de dagen van De Brauw aan de vergetelheid ontrukt. SRVU-studenten belden ijlings naar oudere broers of vaders hoe het ook weer ging. En afgelopen maandag stonden ze er weer, zij het wat onwennig; Aktivisten die geest-

Jaap Kamerling driftig handtekeningen verzamelden onder de nog wat moeilijk klinkende leuze „ƒ1.026,—nee".

PKV-Motie Dinsdag werden de 1648 handtekeningen in de universiteitsraad aangeboden aan raadsvoorzitter Vlijm, die de bundel met gepaste eerbied in ontvangst nam. Dat er de laatste tien jaar ook op de v u toch wel wat veranderd is, tien jaar geleden verwierp de raad nog een motie tegen de 1000 gulden-wet van minister De Brauw - bleek even later uit een unaniem door de raad aanvaarde motie van PKV en VUSO. Hierin sprak hij als zijn mening uit de -~ verhoging van de college- en examengelden met 36,8 procent volstrekt onaanvaardbaar te vinden, gezien het feit dat een adekwaat studiefinancieringsstelsel nog steeds ontbreekt. Een instelling als de TH Twente ging de VU

De studentendecaan wordt tijdens zijn spreekuren geconfi-onteerd met een duidelijke verscherping in de financiële (nood)situatie onder de studenten. Dat begon vorig jaar al toen de college- en inschrijfgelden werden verhoogd van 600 tot 900 gulden in de totaal (collegegeld van 500 naar 750) onder gelijktijdige afschaffing van de promesse-regeling volgens welke je de betaling van het collegegeld kon uitstellen via een schuldbetekenisbewijs. Piet: „Er is toen ontzettend veel geleend uit het noodfonds, zó dat we in januari van dit jaar zo'n 235.000 gulden hadden uitstaan. Tot vorig jaar was er nooit meer dan 125.000 uit dat fonds geleend. Nu nog staat er van die 235.000 een 90.000 uit. En de komende tijd verwachten wij weer een enorme aanslag op dat noodfonds. Nog los van de komende collegegeld-verhoging is er de afgelopen twee weken al weer zo'n 60.000 gulden uitgeleend omdat de beurzen dit jaar te laat zijn. Hoe zit dat met het fonds, waaruit wordt het gevuld en raakt het

Mike Jansen van de SRVU overhandigt UR-voorzitter Vlijm de doos met handtekeningen. reeds voor in zo'n afwijzing. De indieners van de motie stellen dat de minister een volstrekt onbevredigende argumentatie geeft voor zijn voornemen, die zij zien als niets meer en niets minder dan een botte bezuinigingsmaatregel waarover geen enkel overleg is gevoerd met studenten en instellingen. Als enige fundering voert de minister aan dat er een aanpassing moet plaatsvinden met terugwerkende kracht aan de prijsontwikkeling sinds 1973, het jaar waarin ook zonder rekenkundige argumentatie het college geld tot 500 gulden werd verhoogd. Hoe onvoldoende die argumentatie is blijkt volgens de indieners alleen al uit de reaktie van WD-Kamerlid Ginjaar daarop: „Hoe verzint iemand het." Iedereen is het erover eens, zo betogen zij, dat het huidige studiefinancieringsstelsel slecht is. Al jaren wordt er gewerkt aan een nieuw. In het kader daarvan zou ook de hoogte van het collegegeld op een zinvolle, dat is gefundeerde manier, bepaald moeten worden. De nu aangekondigde verhoging mist elke grond. (Op de pas dinsdag bekend geworden nieuwe argumentatie van Deetman waarin het profijtbeginsel centraal staat konden we nog geen reakties verzamelen, maar ook daarvan zullen de studenten zeker niet onder de indruk zijn, red.) Dat het aannemen van deze 1000 plus-motie geen overbodige luxe is, mag wel blijken uit het interview dat we met Molenveld en Van Bodegraven hadden.

nooit uitgeput? Piet: „Het Rijk draagt per student per jaar twee gulden bij, een bedrag dat al zeker 15 jaar niet is verhoogd. Een schrijnende tegenstelling met de verhoging van het collegegeld, waar dat dus wel kan. Het fonds kan wat meer gulheid van overheid en derden best verdragen, want er wordt meer uit verstrekt dan er in zit. Uit de geldbron, die slechts 150.000 gulden bevat, is immers reeds 230.000 gevloeid. „Daar moeten we dus wel wat aan gaan doen, anders krijgen we gedonder met Chris Kosian, maar we zijn al harder dan vroeger omdat anders het fonds naar de knoppen gaat". Er wordt traag betaald, maar voor sommige-studenten is het gewoon erg moeilijk te betalen,Het zijn heus geen boeven, maar van een kale kip kun je nu één keer geen veren plukken. De belangrijkste verandering in de situatie van de studenten zit hem volgens Piet hierin dat de armlastige student, anders dan vroeger, nu haast geen ontsnappingsmogelijkheden meer heeft. Vroeger ging je even naar een uitzendburo als je moeilijk zat en dan kon je je weer even redden; tegenwoordig lukt dat niet meer zo makkelijk. Adje: (Daar komt dan nog bij dat je nu gedwongen wordt je studie binnen een bepaalde termijn te doen, zodat je ook nog onder tijdsdruk komt en een baantje je in de problemen brengt.) Naar dinsdag in de miljardennota bleek, wil de minister bovendien ook nog eens de kontrole op

eigen inkomsten van de student gaan verscherpen. Piet; „Soms moet ik tegen een student zeggen - ik zeg dat niet gauw - misschien is het financieel gewoon niet haalbaar dat je door blijft studeren en moet je maar ophouden.

Tegenspraak Adje; ,je ziet als beleidslijn nu heel duidelijk dat het wetenschappelijk onderwijs wordt opgezet met het oog op de maatschappelijke behoefte. Meer dan ooit is de maatschappij de voornaamste belangengroep van het WO geworden, het belang van de studenten telt minder. Je merkt dat aan begrippen als doelgerichtheid, taakverdeling, arbeidsmarktkriterium etc. Het merkwaardige is echter dat een financieel zwakke groep als de studenten moet opdraaien voor wat primair als investering in de maatschappij wordt gezien." Het wordt op dit moment als accepté beschouwd dat de voorzieningen voor de studenten best wat minder kunnen of helemaal maar moeten verdwijnen. De universiteiten moeten het trouwens helemaal ontgelden bij de bezuigingen omdat men kennelijk bij de bezuinigingen twijfelt aan het maatschappelijke nut van de wetenschap op dit moment. De Studentenbonden verwijten ^minister Deetman dat hij de toezegging van voorganger Van Kemenade dat een nieuwe collegegeldverhoging zal moeten wachten op de invoering van het lang beloofde nieuwe financieringsstelsel nu schendt. Dat verwijt is zeker terecht, tenslotte mag je wel wat eenheid van beleid verwachten, zeker waar Deetman ook oud-staatssecretaris is maar valt er eigenlijk wel zoveel te verwachten van dat nieuwe stelsel? Hoe ziet de meest recente vfirsie die van oud-minister Van Kemenade - er ook weer uit? In de Staatscourant van mei dit jaar lezen we dat die zal bestaan uit een gedeelte beurs en een gedeelte rentedragende lening, samen tot een maximum van de minimumuitkering voor de vergelijkbare leeftijdsgroepen. Terugbetaling van de lening zal naar draagkacht geschieden, waarbij zowel de terugbetalingstermijn als de omvang van de aflossing bepaald worden door het inkomen met daarbij zelfs de mogelijkheid van kwijtschelding van schuld. De minister wil voorkomen dat voor jongeren uit kansarme milieus een drempel wordt opgeworpen om te gaan studeren. Voor die groep tot 23 jaar komt dan ook een zogeheten schuldlimiteringsbijdrage afhankelijk van het Inkomen van de ouders: een gift die voor een deel de rentedragende lening vervangt in de eerste vier jaar van de studie. In sommige gevallen kan ook aan iemand ouder dan 23 zo'n bijdrage worden verstrekt.

Voorstellen steeds slechter Het klinkt allemaal heel aardig, maar ook voor Van Kemenade was het uitgangspunt al dat het geheel niet meer mag kosten dan op dit moment: budgettair neutraal. Het geld moet hoofdzakelijk komen uit de huidige uitgaven voor studiefinanciering plus de kinderbijslaggelden. Onze interviewers zijn dan ook niet erg optimistisch over het nieuwe systeem. Piet: ,,Als je uitgaat van budgettaire neutraliteit zou ik niet weten hoe je het op een andere manier (beter) kan doen. Het is natuurlijk heel verleidelijk om je dan maar tegen die budgettaire neutraliteit uit te spreken, maar ik wil daar nu geen uitspraak over doen. Volgens Piet zijn, sinds in 1967 de commissie-Andriessen zich voor het eerst boog over een ander studiefinancieringssysteem, de voorstellen er eigenlijk steeds slechter op geworden. Bij de konklusies van het rapport-Andriessen in 1971 zou menig student nu zijn vingers aflikken; voor alle studenten een gemengde toelage met een gunstige schuldlimitering. Een vooruitgang in de nieuwe voorstellen vindt hij dat ze zich wat de onafhankelijkheid van de ouders betreft in gunstige rich-

Hoe denkt de Kamer? Het zal minister Deetman niet licht vallen zijn kollegegeldverhoging door de Tweede Kamer te loodsen nu hij blijkens de Begroting hieraan blijft vasthouden. Eigenlijk is alleen de W D zonder meer vóór de verhoging, al vindt deze partij het plan lachwekkend gepresenteerd. Deetmans eigen CDA vindt de verhoging fors en lijkt bovendien de koppeling aan een nieuw financieringssysteem overreind te willen houden. De PvdA wil niet praten over verhoging als niet eerst de studiefinanciering ter sprake komt. D'66 vindt het uitzicht op een nieuwe studiefinanciering al voldoende voor verhoging. Een jaar wachten acht deze partij nog net aanvaardbaar en zelfs twee jaar als dan ook meteen de studiefinanciering voor volwassenen wordt geregeld. De kleine linkse partijen zijn unaniem tegen verhoging en willen eerst een nieuwe financieringsregeling zien J.K. ting bewegen. Wie geen toelage krijgt op grond van het ouderlijk inkomen, krijgt in elk geval de mogelijkheid om geld te lenen. Aan de andere kant is hij zeer zorgelijk over de terugbetaUngsverplichtingen. „Tot 10 jaar geleden waren die belachelijk laag in relatie tot andere kosten van culturele goederen in de maatschappij. Nu al wordt het door de veranderde economische situatie moeilijker. Ik zie van een groot aantal mensen niet in hoe ze hun lening op een redelijke termijn terug kunnen betalen als die rentedragend is. (De rente voor 1982 is vastgesteld op 11,75%, red.) Maar Van Kemenade heeft het toch over terugbetalen naar inkomen? Piet; „Dat is nog vaag gebleven, niet veel meer dan een losse opmerking. Van het nieuwe systeem wil Piet niet beweren dat het slecht is uit oogpunt van het verdelen van de armoe, maar Ik kan me in het nieuwe systeem nogal wat mensen voorstellen die zich iets bijzonders onverstandigs op de hals zouden halen als ze zouden gaan studeren." Adje gelooft zeker niet in een verbetering met het nieuwe systeem en ook het terugbetalen lijkt hem met die rentedragende leningen erg moeilijk worden. „Ik zie niet in hoe dat goed moet lukken, wat bijvoorbeeld met iemand die ophoudt met z'n studie of iemand die emigreert en wat met een werkloze die toch ook niet kan betalen". Adje tegen studentendecaan Molenberg; „U zult het in elk geval druk krijgen straks met dat nieuwe systeem". Piet beaamt dat. De laatste jaren is het aantal studenten op de spreekuren van de decanen al gegroeid tot 4500 per jaar tegen 3000 vóór 1978. In augustus waren er middagen dat hij 13 mensen moest helpen. Kun je veel mensen echt helpen? „Goddank wel. Een flink aantal mensen kun je met informatie alleen al op weg helpen. Voor anderen kun je bemiddelen bij Rijksstudietoelagen wat overigens vaak niet meer betekent dan het verschaffen van helderheid. Een aantal mensen kun je niet helpen soms omdat de studie gewoon niet goed gaat en voor een aantal mensen kun je wat zijpaadjes uitzoeken, particuliere fondsjes proberen aan te boren of anderszins op weg helpen. Ik voel me op bepaalde punten een onderhoudsmonteur die olie kan mikken in een machine waarvan een onderdeel kapot is geraakt. Als je maar flink met olie werkt gaat het dan wel weer een tijdje. Je kunt mensen over drempels heen helpen. Overigens geloof ik dat het best wel eens zo zou kunnen worden dat straks voor ons decanen de problemen minder lijken te worden, maar in feite worden verschoven naar de toekomst als namelijk de schuld aflossing de afgestudeerde gaat achtervolgen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen