Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 75

AD VALVAS — 1 OKTOBER 1982

3

Dr. G. Pucliinger van 't Historisch Documentatiecentrum voor Nederlands Protestantisme

,,VU moet geschiedschrijving ter hand nemen van gereformeerde gezindte" Zelfs in "het hoofdgebouw van de Vrije Universiteit zijn nog wel eens onvermoede rijkdommen te vinden. Op de eerste etage bevindt zich een instituut dat zich bezig­ houdt met liet verzamelen van archiefmateriaal betref­ fende het Nederlandse Protestantisme. Niet iedereen zal daar dagelijks mee te maken hebben, maar wie wel en waartoe? Dat waren vragen die Ad Valvas deden besluiten eens een kijkje te nemen in de ruimte waar wij allen, althans op papier, eens komen te liggen.

mensen een zeker vertrouwen in­ boezemt. Sommigen zullen hun stukken niet zo graag aan bij­ voorbeeld het Rijksarchief schenken maar wel aan de VU, omdat men weet dat het dan in een bekende omgeving blijft. En met de archieven van drie minis­ ter­presidenten: Kuyper, Van Heemskerk en Colijn, zijn zij ook weer niet in het gezelschap van de eerste de besten."

In 1971 werd het Historisch Do­ cumentatiecentrum voor het Ne­ derlands Protestantisme (1800­ heden), zoals het instituut offi­ cieel heet, opgericht. De sinds de Tweede Wereldoorlog groeiende belangstelling voor bronnenon­ derzoek bracht in de jaren vijftig en zestig de oprichting van diver­ se documentatiecentra met zich mee. De VU sloot zich daarbij laat aan met de oprichting van een instituut dat zich speciali­ seert op dat deel van de Neder­ landse samenleving waaruit zij voortgekomen is. het Protestan­ tisme. Dr. G. Puchinger is sinds de oprichting hoofd van het cen­ trum. Van groox belang zijn de archieven van rte Kuyper­stich­ ting, die een belangrijk deel vor­ men van een archief dat nu 9000 strekkende meter aan documen­ tatiemateriaal bezit.

Openbaar?

Hidde van der Veen historicus is het strijden tegen de vergetelheid. Wat de historicus doet is het opwekken van doden, waarbij natuurlijk niet vergeten moet worden dat het maar een opwekking ten dele is en niets vergeleken bij de resurrectio Mortuorum van het Credo." Gebrek aan personeel staat tot nu toe een grote produktie van

de zwakke plekken van jezelf en de sterke van de ander." En voor, zo'n conversatie met het verleden moet iedereen open staan."

Belangstelling van bui­ ten Een belangrijke rol in dit proces zou de subfaculteit Geschiedenis kunnen vervullen. Is er veel kon­ takt?

„Niet op grote schaal. Mijn rol is een passieve, ik wil informeren, Is al het materiaal openbaar? „Ja, voor wetenschappelijk on­ inspireren en begeleiden. Als derzoek, zij het dat we gebonden men zich bij mij op de hoogte wil zijn aan bepaalde voorwaarden. komen stellen, kan dat en zal ik Als archivaris moet je laveren een ieder zoveel mogelijk van tussen twee uitersten: enerzijds dienst zijn." streef je naar zo groot mogelijke Formele kontakten bestaan nau­ toegankelijkheid, anderzijds heb­ welijks, wel zijn er enkele histori­ ben de schenkers vaak een zeke­ ci binnen de VU die regelmatig re weerstand tegen die openheid. gebruik maken van de facilitei­ Om hen tegemoet te komen be­ ten die het centrum heeft. Paul staat de mogelijkheid voorwaar­ Werkman, onderzoeksmedewer­ den aan een schenking te verbin­ ker van de subfaculteit Geschie­

Bij de oprichting icreeg het docu­ mentatiecentrum een vierledige taäk: het scheppen van een op­ vangmogelijkheid voor spontane aanbiedingen van archiefmate­ riaal; het opsporen en verzame­ len van belangrijk archiefmate­ riaal, dat anders verloren dreigt te gaan voor het historisch on­ derzoek; het bewaren en toegan­ kelijk maken voor wetenschap­ pelijk onderzoek van het aanwe­ zige materiaal, zodat er een'^sti­ niülans kan uitgaan tot het be­ studeren van de ­ geschiedenis vah het Nederlands Protestantis­ me gedurende de laatste twee eeuwen en tenslotte­ het ver­ strekken van Wetenschappelijke informatie op het gebied van het Nederlands Protestantisme.

Diskussie zonder einde Dr. Puchinger, bij velen ongetwij­ feld jbeter bekend als boekstaver van'het gereformeerde heden en verleden, staat Ad Valvas in zijn weï^kamer te woord. „De VU vervult een omiiisbare rol in de Nederlandse samenleving. Als universiteit van het protestantse volksdeel heeft zij een eigen ver­ antwoordelijkheid. ' Daarin past ook dat men zich bezighoudt met hel eigen verleden, want zonder kennis van en bezinning op het eigen verleden verarmt het gees­ tesleven. Tegenwoordig hoor ik vaak zeggen: „Her, verleden inte­ resseert mij niet, ik ben bezig met de toekomst.'Dat zijn loze kreten. De toekomst is geworteld in het hedeh, maar niet minder in het verleden. Daarom is het belang­ rijk dat verleden vast te leggen. Porf. Geyl heeft eens gezegd: „Geschiedenis is een diskussie zonder einde" en ik kan mij daar­ bij aansluiten. De taak van het Documentatiecentrum is de mo­ gelijkheid scheppen zo'n diskus­ sie te bevorderen Hoe wij hier en nu over een persoon uit het verle­ den denken, wordt vaak bepaald door onze hedendaagse normen. Bij het historisch onderzoek gaat het erom aandacht te geven aan de mens in zijn eigen tijd. Je doet de mensen recht door ze te zien als beinvloeders^van hun tijd. Daarin ligt hun belang en kritiek van vandaag kan daaraan weinig afdoen." „De belangrijkste taak van de

eigen verleden kijken. Binnen de subfaculteit rouleert op het mo­ ment een notitie, waarin op de voordelen van het onderzoek naar de geschiedenis van de pro­ testantse zuil gewezen wordt. Dr. G. J. Schutte, opsteller van de notitie: „Nu we langzamerhand gedwongen worden onze uit­ gangspunten te formuleren, is het noodzakelijk na te gaan, in welke richting wij ons onderzoek moeten voortzetten. Eén van de onderwerpen die je dan tegen­ komt is de geschiedenis van het Protestantisme, in het bijzonder van het Nederlandse Protestan­ tisme. Het is niet zo dat wij tot nu toe geen aandacht aan die ge­ schiedenis besteedden, maar in de toekomst zal dat één van de zwaartepunten moeten worden. De mankracht en de infrastruk­ tuur daarvoor zijn hier volop aan­ wezig. En ik denk bij dat laatste met name aan het Documenta­ tiecentrum van de heer Puchin­ ger." ,,Landelijk wordt erkend dat wij op dit gebied de specialisten bij uitstek zijn en dat is een goed uitgangspunt voor een nadere bezinning op onze positie. Daar­ bij zou het ook goed zijn om met andere disciplines, zoals de So­ ciale Wetenschappen rond de ta­ fel te gaan zitten en te kijken of men daar ook voor zo'n heroriën­ tatie voelt." Mocht deze lijn van onderzoek gekozen worden, dan kunnen we nog veel verwachten uit de leggers van het Documen­ tatiecentrum voor het Neder­ lands Protestantisme (1800­he­ den). Het Centrum is gevestigd in de kamers lB­18 en lB­21 telefoon 5484648 of 5482603. Raadpleging van archivalia vmdt plaats in de studiezaal Oude Drukken lB­23. Advertentie

STICHTINCB BURGERSCHAPSKUNDE

dUa?bi^^^^^T^t'

''^^^' '^^^' ^^^^ ^^^^ gezegd, geschiedenis is een diskussie zonder einde. Ik kan me

publikaties vanuit het documen­ tatiecentrum in de weg. De werk­ zaamheden zijn op het moment nog voornamelijk gericht op het ordenen en ihventariseren van het bezit. Over énige tijd hoopt meri' een volledige inventarislijst te kunnen publiceren en zo het archief voor iedereen zoveel mo­ gelijk bruikbaar te maken. Publikaties waarvoor gebruik ge­ maakt werd van materiaal uit het archief, bleven m de laatste tien jaar beperkt tot incidentele studies van buitenstaanders. En nog niet zo lang geleden kwam het centrum in de volle publici­ teit toen in verband'met de affai­ re Aantjes opening van het ar­ chief werd gevraagd.

W archief De belangrijkste leverancier van materiaal is de VU zelf, die haar archieven, voorzover ouder dan vijftig jaar, aan het centrum over­ draagt. Daarnaast ontvangt men vaak schenkingen uit partikulie­ re bron: recente aanwinsten zijn de archieven Buskes, Bruins Slot en Rijnsdorp. Neemt het Docu­ mentatiecentrum alleen mate­ riaal uit Protestantse kringen aan? Puchinger: „Nee, we nemen in principe alles, maar de nadruk ligt uiteraard op het gebied van het­Protestantisme en alles wat daarmee samenhangt. Daarbij speelt een rol dat de VU bij veel

den. Soms betekent dat, dat een archief een aantal jaren gesloten 'blijft, ^ij­respekteren dat, niet in het minst om toekomstigje schen­ kers nfet af te schrikken. Maar natuurlijk ook om kuismg van een archief te voorkómen. Ieder­ een heeft het recht achter te hou­ den wat hij wil, maar voor een archivaris is een archief dat niet gezeefd is, veel interessanter. Toch is het maar goed dat niet alle dokumenten behouden blij­ ven, want dat zou de geschied­ schrijving onmogelijk maken." Puchinger heeft een uitgespro­ ken mening over het werk dat de VU aan haar eigen historie moet verrichten: „Deze Universiteit zou de ge­ schiedschrijving van wat ik maar de „gereformeerde gezind­ te" zal noemen ter hand moeten nemen. Daarvoor is geconcen­ treerde aandacht nodig. Men kan niet zomaar dat verleden mtpoetsen: een volwassen uni­ versiteit heeft een continue om­ gang met haar verleden. Nog niet zo lang geleden zag men in de orthodox­protestantse zuil an­ dersdenkenden in het geheel niet staan. Dat is in de laatste jaren veranderd één van de positieve gevolgefi van de oecumene. Die heeft ons anders leren denken. Om het met een woord van Ber­ kouwer te zeggen: „De voorwaar­ de voor oecumene is het zien van

denis en bezig aan een studie over de confessionele vakbewe­ ging tussen de beide Wereldoor­ logen, vindt dat de samenwer­ king uitstekend verloopt, al is het zo dat, vanwege de betrekke­ lijk jonge leeftijd van^het Docu­ mentatiecentrum, belangrijke delen nog niet optimaal toegan­ kelijk zijn. Het blijkt dat er ook internationale belangstelling is voor onderzoek op het gebied van Calvinisme en Protestantis­ me. Menige onderzoeker uit Zuid­Afrika of van het Calvin College te Grand Rapids werd door de historici doorverwezen naar Puchingers instituut. De vraag is of er binnen de subfa­ culteit Geschiedenis belangstel­ ling bestaat voor de ideeën van Puchinger over de eigen aard en richting van het geschiedkundig onderzoek aan de VU. Die be­ langstelling blijkt wel degelijk te bestaan. Omdat in het verleden de richting van het onderzoek voornamelijk bepaald werd door min of meer toevallige faktoren als de persoonlijke voorkeuren van de medewerkers, is er nooit op grote schaal onderzoek ge­ daan naar de geschiedenis van het Protestantisme in Nederland. Daarin lijkt verandering te ko­ men. Nu i.v.m. bezuinigingen in het Hoger Onderwijs de universi­ teiten verplicht worden hun on­ derzoeksdoelen op papier te zet­ ten, gaat men meer naar het

De Stichting Burgerschaps­ kunde, Nederlands Centrum ^voorpoJitieke vorming, verzorgt nu at 'Zo'n tiental jaren schrifte­ lijke 'cursussen, publicaties, 'projecten, excursies naar o m de'Tweede Kamer en Provin­ ciehuis, werkbijeenkomsten en 'discuèsiedagen. ZIJ doet dat met steun van de meeslGgïj tere politieke partijen — die het bei,*Lur vormen — en met financiële steun Vo i de minister van CRM Overigens wor^t de Sticinting Burgerschapskunde daarbij niel alleen op eigen initiatief, mgar onder steunt ZIJ activiteiten van anderen door het samensteilen van discussiemätenaal'^n het adviseren bij het opzetten van monde linge bijeenkomsten ZIJ richt zich op diverse groepen enei'zijds algemene informatie ten behoeve van ie dere geïnteresseerde anderzjjds uitga­ ven voor afzonderlijke groepen als ge meenteraadsleden leden van onderne mmgsraden kader van politieke partijen leden van vrouwenorganisaties werken de jongeren en zo meer Daarnaast s zij graag bereid nadere inlichtingen te ver schaffen over actuele maatschappei,,ke _, aangelegenheden en w l zij behulpzaam zijn bij het leggen van contacten op dit ge bied met andere instituten of instellingen Met dit alles hoopt de Stichting Burger schapskunde op concrete wijze h­^ar steent)e bij te dragen aan het doen fun^.t oneren van een levende en democrati sche­samenleving Voor wie meer wil weten over de Stichting Burgerschapskunde en haar uitgaven pakket kan gratis en geheel vrijblijvend de uitgebreide prospectus aanvragen Hel postadres is Postbus 349 2300 AH Lei­ den Even langskomen kan natuurlijk ook het kantoor rs gevestigd aan de Zijldijk 25 te Leiderdorp Telefoon {071)899272

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen