Ad Valvas 1982 - 1983 - pagina 105

AD VALVAS — 15 OKTOBER 1982 " ^ ^ ^ y ^ i -ï.^ ^^^'%.i

FORT HARE STUDENTS UNDER ATTACK! 1500AiP^TED 2 SHOT

SOLIDARITY Affiche naar aanleiding van de gebeurtenissen in Fort Hare, augustus 1982 hy aan de gevolgen van mishan­ deling. (Zijn mooordenaars zijn nog steeds niet veroordeeld, maar hebben daarentegen pro­ motie gemaakt.) Biko was de 24­ ste gevangene die in de korte tijd van anderhalfjaar in een politie­ cel werd vermoord. Een maand na de dood van Biko werd de SASO officieel verboden, samen met zo'n twintig andere zwarte organisaties. De zwarte bewust­ zijnsbeweging was voorlopig ver­ morzeld. De blanke NUSAS werd minder bloeddorstig aangepakt. Na het uittreden van de zwarte studen­ ten beleefde de NUSAS een trau­ matische periode. Men moest po­ sitie kiezen tussen de liberale traditie van de Engelstalige uni­ versiteiten en het radikalisme van de zwarten. De ontreddering kwam de autoriteiten goed van pas.

KAMPAGNE In 1971 deed de veiUgheidspolitie een inval in het hoofdkantoor van NUSAS en bij tientallen akti­ visten; zo'n duizend dokumenten werden buitgemaakt. Het jaar er­ op werd een regeringskommissie ingesteld om de aktiviteiten van de NUSAS te onderzoeken. „Een van Zuid­Afrika's meest kon­ troversiele kommissies", oordeel­ de de Rand Daily Mail vorig jaar nog. Het onderzoek leidde ertoe dat in 1973 acht NUSAS­leiders een barmlng­order kregen. Een jaar later werd de NUSAS tot „besmette organisatie" ver­ klaard, waardoor zij geen geld meer uit het buitenland mag ont­ vangen. De NUSAS werd er bo­ vendien van beschuldigd te stre­ ven naar omverwerping van de bestaande orde. De kampagne had sukses. Stu­ dentenraden van verschillende universiteiten traden uit de in diskrediet gebrachte organisatie. De NUSAS kreeg voorts te kam­ pen met politie­inflltratie. Jaren­ lang zou zij een gematigde koers varen. Tussen 1973 en 1981 wer­ den voor zover bekend nog maar drie NUSAS­bestuurders ge­ band.

Kloof Eind jaren zeventig breken nieu­ we tijden aan. Na jaren van be­ zinning kiest de NUSAS voor een

radikale koers. De liberale poli­ tiek van voorheen, de universitei­ ten voor alle rassen openstellen, verandert in een frontale aanval op het gehele apartheidssysteem. Men zoekt kontakt met organisa­ ties van zwarte studenten en werknemers. Het eerste kontakt ontstaat bij een fabrieksstaking in de Kaapstreek. Blanke en kleurlingenstudenten werken voor het eerst sinds jaren weer samen en organiseren een lande­ lijke boycot van de fabriekspro­ dukten. Bij de zwarte studenten is ook

weer beweging. Als in 1979 de huisvest, zat er voor de studen­ rektor van de Universiteit van ten weinig anders op dan terug te het Noorden een student van de reizen naar hun ouderlijk huis, universiteit stuurt, omdat hij een vaak honderden kilometers ver­ herdenking van het Sharpeville­ derop. Dat was dan weer een bloedbad (van 1961) heeft bijge­ goudmijntje voor de blanke be­ woond, gaan alle tweeduizend zitters van taxi's, bussen en studenten prompt in staking. vrachtwagens, die de (2500!) stu­ Dit soort ervaringen leiden ertoe denten tegen woekerprijzen naar dat eind 1979 toch weer een lan­ huis brachten. deUjke zwarte studentenorgani­ In 1981 waren ook de blanke satie wordt opgericht, de Aza­ studenten aan de beurt. Samen nian Students Organisation met niet­blanke studenten zorg­ (AZASO). Ook de zwarte studen­ den zij voor opzienbarende akties ten beleven een politieke hero­ bij de viering van het twintig­ riëntatie. Ze leggen nu minder de jarig bestaan van de Zuidafri­ nadruk op zwart exklusivisme kaanse republiek, oftewel twintig („Zuid­Afrika is van ons"), maar jaar apartheid als staatsvorm (zie voelen meer en meer voor een kader). Dat gezamenlijke verzet demokratisch Zuid­Afrika voor op zo'n heilige dag veroorzaakte zwart èn blank. Bovendien verla­ een schok bij de blanke macht ten zij de voorhoede­pretentie die hebbers. Zij gingen weer eens vóór en tijdens de Soweto­op­ over tot een grote schoonmaak. stand nog bestond en gaan ook In een halfjaar tijd waren er drie over tot samenwerking met zwar­ arrestatiegolven waarbij tiental­ ten in bedrijven en wijken. Hoe len blanke en zwarte studenten diep de kloof in de studentenbe­ werden opgepakt. De banning­ weging in de jaren zeventig is orders vlogen in het rond. Zo'n geweest, kan het beste worden banning kan zonder vorm van geïllustreerd aan het kongres dat proces en zonder enige toelich­ de NUSAS begin dit jaar hield. ting worden opgelegd. Daar werd onder meer het woord gevoerd door Joe Phaahla, de mededelingen van de voorzitter van AZASO. Het was Volgens van justitie zaten begin voor het eerst sinds 1969, toen de minister jaar 79 studenten in de cel zwarten uittraden, dat een zwar­ dit de wet op het terrorisme: te het woord voerde op een kon­ onder betekent dus zonder vorm gres van de blanke NUSAS. Het dat van proces. (Via diezelfde wet optreden van Phaahla werd een zaten toen 46 scholieren en 61 daverend sukses. De toenadering tussen zwarte en arbeiders vast). blanke studenten ging gepaard met een opleving van akties. Het Waarschijnlijk is de situatie nog begon in het middelbaar onder­ ­erger. Ouders van gedetineerden wijs. Het waren nu niet alleen hebben inmiddels een komitee meer zwarte, maar ook_ kleurlin­ gevormd om informatie te verza­ gen en Aziatische scholieren, die melen. Informatie over gevan­ de lessen boycotten. Tientallen genschap wordt niet automa­ jongeren werden doodgeschoten. tisch verstrekt, maar alleen op speciaal verzoek. Volgens dit ko­ mitee was begin dit jaar over 277 mensen die in 1981 gevangen wa­ Feest besmet ren genomen, geen nadere ver­ In het hoger onderwijs was ook klaring afgegeven. Het is niet weer onrust. Fort Hare werd door bekend of ze zijn beschuldigd of de toenmalige rektor De Wet drie vrijgelaten of dat ze nog vastzit­ maanden gesloten. De 2500 stu­ ten. Sommige gedetineerden denten moesten na die periode worden na maanden gevangen­ opnieuw een verzoek tot toela­ schap veroordeeld zonder dat ting indienen met de belofte dat hun verwanten of advokaten iets ze zich zullen houden aan de te horen hebben gekregen. regels van de universiteit. Er werd echter opnieuw een oproep De akties gaan door. Nadat vorig tot boycot verspreid, aangezien jaar al blanke en zwarte studen­ twintig studenten nog steeds ge­ ten hadden deelgenomen aan een vangen zaten. Vrijwel alle stu­ landelijke aktie voor de vrijlating denten verlieten de eerste dag van Nelson Mandela, de gevan­ dan ook meteen weer de kolleges, gen leider van de belangrijkste ofechoon de politie met gummi bevrijdingsbeweging, het African knuppel en al op de kampus National Congres, voerden enke­ aanwezig was. le duizenden studenten van de Rektor De Wet gelastte de stu­ Witwatersrand­universiteit in ju­ denten daarop de kampus te ver­ ni van dit jaar een aktie voor de laten. Aangezien ze daar zijn ge­ benoeming van Mandela tot kan­

Banning­orders, celstraffen, martelingen en moorden... Andrew Boraine was vorig jaar vooratter van de National Union of South African Students (NU­ SAS). Nu heeft Boraine alle gele­ genheid om eens rustig over zijn aktiviteiten na te denken. Hij heeft een „banningorder": vijf jaar geen politieke aktiviteiten, elke week melden blj de politie en geen kontakten meer met meer dan één persoon tegelijk. Vorig jaar was de NUSAS, de organisatie van Engelstalige blanke studenten, na een aantal stille jaren voor het eerst weer openlijk aktief. Tijdens een feestelijke herdenking van het twintigjarig bestaan van de Zuid­ afrlkaanse Republiek, op 31 mei 1981, hield ze samen met andere, óók zwarte organisaties op ver­ schillende plaatsen in het land protestbijeenkomsten tegen de apartheid. Op één van die bijeen­ komsten, op de campus van de Engelstalige universiteit van Witwaterstand, hield Boraine een toespraak. Boraine bereikte iets, dat nog nooit eerder een blanke studentenleider had be­ reikt. Oók zwarte studenten klapten voor zijn toespraak. Tot dan toe bekeken zwarte studen­ ten blanke studenten alleen

Mass expulsions at Fort Hare 57th Death in detention ­ Ernest Dipale UCT student, Marl( Kaplan­deported ~ Worlter repression in Ciskei,Wilson­Rowntree

Mass Meeting Jammie Tuesday 1pm Affiche, augustus 1982

brand en er ontstonden gevech­ ten met konservatieve studen­ ten. Het werd een politieke rel. Boraine werd opgepakt en ver­ dween zonder vorm van proces voor een maand in de cel. De vader van Boraine is echter een parlementslid van de blanke op­ positiepartij PFP. In het parle­ ment werd minister van justitie Coetzee dan ook om opheldering gevraagd. Diens reaktie: „Een paar weken cel zijn prima om af te koelen." De oppositie was furieus. In welk rechtssysteem ter wereld worden celstraffen uitgedeeld om men­ sen te laten afkoelen? Toen vader Boraine zich iets te kwaad maak­ te, werd hij door de voorzitter van het parlement de vergader­ zaal uitgezet. Na een maand cel kreeg zoon Boraine een banning­ order.

Opgehangen maar met wantrouwen; ze von­ den ze niet radikaal genoeg. De bijeenkomst met Boraine werd een roerige vertoning. De Zuidafrikaanse vlag werd ver­

Martelingen zijn ook aan de orde van de dag, maar dan bij voor­ keur voor zwarte aktivisten. (Be­ gin dit jaar overleed echter voor het eerst een blanke in de politie­ cel, vakbondsleider Neil Aggett). Studentenleidster Joyce Dipale,

selier van de Wits. Het mocht eventueel ook de anti­apart­ heidsaktiviste Helen Suzman worden. Uiteraard ging die be­ noeming niet door. De afgestu­ deerden van de Wits, die het stemrecht hebben, kozen de on­ dernemer A. Rosholt van de Bar­ low Rand Corporation. De aktie blijft niettemin uniek, aangezien studenten van een blanke univer­ siteit voor het eerst massaal in aktie zijn gekomen voor de be­ noeming van een zwarte. De ak­ tie laat ook zien welk prestige het ANC inmiddels ook in blanke kringen heeft gekregen.

Afrikaners Om het beeld van de Zuidafii­ kaanse studentenwereld weer rond te maken, keren we nog even terug naar de blanke Afri­ kaanstalige universiteiten. Ook daar is toch wel enige beweging. In 1980 zijn achttien studenten uit de konservatieve Afrikaanse Studentenbond gestapt en heb­ ben de gematigd kritische Poli­ tieke Studente (Polstu) opge­ richt. Zij staat open voor studen­ ten van ieder ras, op voorwaarde dat ze christen zijn en loyaal aan Zuid­Afrika. Polstu keert zich te­ gen iedere wettelijke diskrimina­ tie. Na een jaar telde Polstu vijfhon­ derd leden. (Er zitten op de Afri­ kaans­talige universiteiten 50.000 studenten). Het is nog de vraag in hoeverre Polstu invloed gaat krijgen op de Afrikaans­tali­ ge universiteiten en in welke ma­ te zij aktief zal worden tegen de apartheid. Op het kongres vorig jaar werd een motie ingediend waarin de banning van zwarte studentenleiders werd veroor­ deeld. Pas na zeer veel moeite ging het kongres akkoord met de motie nadat een passage was toe­ gevoegd waarin veiligheidswet­ geving noodzakelijk werd ge­ noemd. Niettemin hebben verschillende universiteiten Polstu al de toe­ gang geweigerd. En minister van justitie Le Grange heeft al ge­ dreigd dat Polstu verboden zal worden als zij kontakt blijft hou­ den met radikale zwarte studen­ ten. Bovenstaand verhaal is bijeen ge­ Iiarkt uit knipsels uit Nederlandse bladen, materiaal van aktiegroepen, maar vooral uit Zuidafrikaanse dag­ en studentenbladen, voorzover die niet verboden waren. Met speciale dank aan Kairos voor haar medewer­ king.

(UP, Utrecht­Universiteitblad)

in 1977 Ud van de nu verboden Soweto Studenten Raad, vertel­ de bijvoorbeeld onlangs in het blad Amandla dat zij in 1977 werd gearresteerd wegens ophit­ sing en meer dan 500 dagen in eenzame opsluiting werd vastge­ houden, zy mocht zelfs geen be­ zoek van familie of advokaten hebben. Na de meest uiteenlo­ pende martelingen werd zij uit­ eindelijk vrijgelaten, maar ook daarna werd zij nog voortdurend lastiggevallen door de politie. In april 1979 vluchtte ze daarom naar Botswana. Vorig jaar no­ vember heeft men vergeefs ge­ probeerd haar daarvandaan te ontvoeren, waaraan ze drie ko­ gelwonden overhield. Joyce leeft nog; haar broer Er­ nest niet meer. In augustus werd bekend dat hij „zich had opge­ hangen" in een politiecel in Jo­ hannesburg. Hij was ook aktief in het studentenverzet. In oktober vorig jaar was hij opgepakt en enkele maanden „ondervraagd" over de aktiviteiten van zijn zus. Hij deelde enige tijd zijn cel met de inmiddels ook vermoorde vak­ bondsleider Aggett. In januari werd hij vrijgelaten. In augustus werd er een moordaan­ slag op hem gepleegd, die mis­ lukte. Kort daarop werd hij weer gearresteerd en een paar dagen later was hij alsnog dood. Toen een liberaal parlementslid over de dood van Aggett en Dipa­ le vragen stelde, antwoordde de minister van politie, Le Grange: „Ik denk dat we niet veel infor­ matie uit iemand zouden krijgen als hij in een vijf­sterren hotel zou worden vastgehouden."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen