Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 345

3

AD VALVAS — 23 MAART 1984

Macho-houding

Mr Han Janse de Jonge over strafvervolging van verkrachters

Experimenteren met inspraak van slachtoffers is de moeite waard „Hakke, hakke, hakke. Op de hoek van de straat staat weer zo'n verkrachter. Hak hem zijn ballen af. Dan komt hij er wel achter," zongen de vrouwen van Tegen Haar Wil een paar weken geleden in de rechtszaal als een pleidooi voor inspraak bij strafvervolging. De rechter kwam niet tegemoet aan de wens om slachtoffers voortaan te laten meebeslissen of een verkrachter wel of niet wordt vervolgd. Dat blijft voorbehouden aan de officier van justitie. Die had de verkrachter van zes vrouwen echter niet zo maar naar huis mogen sturen. Dat was „onzorgvuldig" vond de rechter. De Emancipatieraad wil graag onderzocht zien of een vrouw niet een actievere rol kan spelen bij de vervolging van haar verkrachter. Maar de Nederlandse strafrechtpleging heeft andere doelen en is er in de laatste plaats om een conflict op te lossen tussen dader en slachtoffer. De laatste moet dus blijven toekijken. Met wetenschappelijk medewerker strafrecht mr Han Janse de Jonge besprak Lex van Almelo van het Utrechtse universiteitsblad de haken en ogen van inspraak voor slachtoffers.

aan het onbegrip in de samenleving: „In wat voor maatschappij leven we, dat je ongestraft je vader kunt vermoorden?" „De algemene doeleinden van het strafrecht wreken zich bij relationele delicten als moord en verkrachting, die trouwens maar een heel klein deel van de criminaliteit uitmaken. Bij die delicten heb je een duidelijke dader en een duidelijk slachtoffer en zou conflictopl.ossing idealiter een grote rol moeten spelen. Dan hoor je ook stemmen opgaan om misdaad te zien als een sociaal conflict, dat het strafrecht niet van de betrokkenen mag afpakken. Een ander nadeel van het strafrecht is trouwens, dat het sociale problemen individualiseert. De man-vrouw-verhouding wordt in de rechtzaal bijvoorbeeld buiten beschouwing gelaten, terwijl verkrachte vrouwen die daar graag onder de aandacht zouden brengen."

„Sinds de centrale staat tweehonderd jaar geleden zijn intrede deed, is de bijdrage van het slachtoffer aan de strafrechtspleging steeds kleiner geworden. De strafrechtspleging wil het voorbeeld geven aan de maatschappij en de overheid wil die straf macht nooit teruggeven aan de slachtoffers.

De officier van justitie kan „op gronden aan het algemeen belang ontleend" afsien van vervolging seponeren. Han Janse de Jonge: „Sepot is bij normale criminaliteit altijd een uitzondering geweest. Het Openbaar Ministerie fungeerde steeds als doorgeefluik n a a r de rechter voor alle zaken, die de politie aanbracht. Maar in de jaren zestig kwam de politie met allerlei zaken waar justitie niets van snapte: stenen gooien bij rellen en mar i h u a n a roken. Behalve, dat ze praktisch gezien niet alle overtreders kon vervolgen, ontstond er een vertrouwenscrisis, omdat de maatschappij het onjuist vond, dat die delicten werden vervolgd.

Eén van de legitieme doeleinden is tegemoetkomen aan de vergeldingsgevoelens van maatschappij en slachtoffer, die verkrachting zouden willen wreken. Eigenrichting moet worden voorkomen. Andere doeleinden zijn: algemene afschrikking of generale

Lex van Almelo/UP preventie, speciale preventie bij de dader en conflictoplossing. Vanuit deze drie doelen zou je een vadermoordenaar ongestraft kunnen laten: een flinke straf zou mij er niet van weerhouden m'n vader te vermoorden als ik dat zou willen; speciale preventie haalt niets uit, want ik kan maar één keer m'n vader vermoorden; bovendien valt er na de moord niets meer op te lossen aan het conflict. Dus de enige reden om dan te straffen is tegemoetkomen

Advertenties

AUTOVERHUUR SLOOTHAAK • •

LUXE WAGENS EN BUSJES BESTELWAGENS 5 T/M 20 m2

Lage huur, Valkbi) Uilenstede Koen van Oosterwijklaan 6A, Amstelveen Telefoon 432500/431220 Borg ƒ 50,— all risks-verzekering gratis.

Vegetaries Restaurant Theehuis

DE DRIE KRUISJES Oudezijds Armsteeg no. 8 (zijsteeg Warmoesstraat) open 10.30 uur; rest. 18.00-21.30 uur DRIE GANGEN MENU ƒ 15,— Ook ontbijt — brunch — lunch — kruidentheeën — fruit en vruchtensappen OOK MEENEEMMAALTIJDEN

Vergelding

Het Openbaar Ministerie heeft daar toen op gereageerd met een beleid: marlhuanarokers gaan voortaan vrijuit, net als winkeldieven die voor het eerst zijn betrapt. En van de tweehonderd stenengooiers pikken ze er m a a r een paar uit om een voorbeeld te stellen. Dat eigen beleid kan de rechter alleen achteraf marginaal toetsen. Als een officier volstrekt in strijd met strafrechtelijke beginselen handelt, kan de rechter hem op zijn vingers tikken, maar nergens toe dwingen." Een van de meest voor de hand liggende mogelijkheden om op vervolging van een delict aan te dringen, is een klacht indienen bij het Gerechtshof als een officier van justitie heeft besloten de sadk te seponeren. De procureur-generaal bij het Hof kan de officier wel een dieTistbevel geven, maar een klacht is geen garantie, dat de officier alsnog vervolgt. Janse de Jonge: „Bovendien kunnen alleen belanghebbenden zo'n klacht indienen. Dus als het slachtoffer van de verkrachting niets wil doen, kan Tegen Haar Wil niet klagen."

Castratie

De Clercqstraat 66-68, tel. 128647 Sarphatipark44, tel. 729986 AMSTERDAM HI-FI stereo — Kleuren t v. — Wasaulomaten — Koelkasten — Videorecorders — enz , enz. Ruime sortering — Prima service

10% studentenkorting op Hi-Fi apparatuur

oplossen. Maar beiden moeten er dan wel mee instemmen. Het lukt bijvoorbeeld nooit als de vrouw er een publiek issue van wil maken door hem hard aan te pakken. Het is dus denkbaar, dat een officier van justitie van vervolging afziet onder de voorwaarde, dat de partijen tot een bevredigende oplossing komen. Maar probeer

In Dordrecht experimenteren vandalen, buurtbewoners en -politie met overleg. In plaats van jongeren in de bak te smijten - voor de jeugd een leerschool voor criminaliteit - proberen betrokkenen onderling een einde te maken aan het vandalisme. Janse de Jonge: „Ik kan me moeilijk voorstellen dat bij de berechting van een individuele verkrachter, de hele buurt wordt ingeschakeld; daar zie ik niet zoveel in, want dan is het al te laat. In Cuba heb ik wel buurttribunalen gezien, die bij voorbeeld verraders van de revolutie ter verantwoording roepen. Verder spreken die recht op lokaal niveau: berechting van mensen, die de radio te hard hadden staan en zo. Maar zodra het moord- en doodslag is, stijgt het uit boven het plaatselijke belang. Ja, doodslag zou eventueel nog als plaatselijk conflict kunnen worden gezien. Moord niet, dat is voorbedachte rade. Je

Terwijl de solidaire vrouwen in de rechtsaal een pleidooi songen voor castratie bleek één van de slachtoffers milder: „Ik ben niet uit op vergelding. Die man hoeft voor mij helemaal niet jaren de gevangenis in. Maar hij moet wel deskundig worden bekeken en de straat af." Janse de Jonge: „Als je de keuze hebt tussen behandelen en straffen heb je als slachtoffer bij behandeling een grotere kans, dat zo'n man het niet weer doet dan wanneer je het hem p u u r „oog om oog, tand om tand" vergeldt. Daarnaast k u n je proberen dader en slachtoffer onder juridische begeleiding het conflict te laten

Han Janse de Jonge (foto Werry Crone) k u n t een b u u r t natuurlijk wel inschakelen om de macho-houding tegenover vrouwen ter discussie te stellen en zo verkrachting proberen te voorkomen." De reclassering bemiddelt steeds vaker tussen dader en slachtoffer; se sorgt er bij voorbeeld voor, dat de dief de waarde van het gestolene vergoedt. Als dat lukt, siet de Toch is het niet ondenkbaar, dat officier af van vervolging. Maar een slachtoffer wil spreken met de ook sonder de stok van justitie dader om enig insicht te krijgen in achter de deur kan het voor de diens dadendrang. Of omdat se gedupeerde aantrekkelijker sijn vindt dat-ie maar eens geconfronom de schade - al dan niet finanteerd moet worden met de gevoecieel - vergoed te krijgen. Dat kan lens van een verkrachte vrouw. via de burgerlijke rechter, soals nu Het sal geen gesellige ontmoeting sijn, maxvr nu neemt justitie de soms gebeurt bij discriminatie. Han Janse de Jonge: „Er wordt wel hele saak over, blijft het slachtofgeëxperimenteerd in de annex fer met onverwerkte emoties sitten van de strafrechtspleging. Ik en verdringt de dader het gebeurvind het zeker ook de moeite de. Zo bestaan in de Verenigde Staten „comités voor de burger-. waard verder te experimenteren met schadevergoedingsakties, rechten", die gevallen van discriwant daarvoor zijn geen cellen minatie - ook wegens geslacht nodig. behandelen, waarbij dader en slachtoffer elkaar treffen. Janse de Jonge: „Een verkrachte De media suggeren steeds ojjenvrouw kan in Nederland als gelijker, dat justitie de verkrachtuige optreden in het proces en tingszaak heeft gebruikt als pleidaar h a a r visie geven op verdooi voor meer cellen. krachting als onderdnildcingsverschijnsel. Ik ben niet zo voor Zo'n houding van justitie getuigt een verplichte ontmoeting, zoals noch van een rationele benadewe die hier ook wel zagen bij echtring van het cellenprobleem in de scheidingsprocedures. Voor de strafrechtspleging, noch van een dader ligt het anders. Als hy wil rationele aanpak van het promeewerken, zou dat eventueel bleem van sexueel geweld, dat de kunnen resulteren in een lagere vrouwen terecht onder de aanstraf."' dacht willen brengen." in de praktijk eens zes vrouwen onder één noemer te krijgen. En wat als de dader liever gewoon volgens het Wetboek van Strafvordering zijn terechte straf wil ontvangen? Je moet natuurlijk wel de rechtswaarborgen in de gaten houden."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen