Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 43

AD VALVAS — 16 SEPTEMBER 1983

VU-projekt Landbouweconomie wordt waarschijnlijk verlengd tot 1987

De ,,niet-verklaarde'' oorlog tegen Nicaragua Massale legeroefeningen van de Verenigde Staten en Honduras samen aan de noordgrens van Nicaragua. Liefst een half jaar lang. Zesduizend technisch perfect uitgeruste Amerikaanse mariniers en vijfduizend Hondurese. Een leger dat op zee nog eens wordt ondersteund door 16 schepen met 9000 yankees en in de lucht door meer dan 1000 vliegtuigen. Dat alles om een land te imponeren dat nog niet eens over een straaljager beschikt. De spanning wordt hoog opgeladen door de regering-Reagan die deze operatie tevens gebruikt om de onderhandelingen met de guerrilla in El Salvador te beïnvloeden. Maar bij dit machtsvertoon blijft het niet. De Amerikaanse inlichtingendienst CIA is uitermate actief in Nicaragua. Onbeschaamd voert zü haar infiltraties uit, Amerikaanse bladen als Newsweek en de New York Times schrijven er openlijk over. En ten slotte de derde en niet minst cynische bijdrage van Washington's Midden-Amerikapolitiek: het salariëren van militante aanhangers van ex-dictator Somoza en door andere contra-revolutionairen betaalde huurlingen om laffe invallen te doen in het grensgebied van Nicaragua en halve dorpen uit te moorden.

Die feiten geven Amerika trouwens weinig reden om verontrust te zijn. Ruerd: „Er is sprake van een gemengde economie, de overheidsinvloed is vrij beperkt en er is een gunstig investeringskUmaat. Er zijn heel wat kapitalistische landen waar de staat meer participeert in het bedrijfsleven. I n de landbouw bijvoorbeeld m a a r voor 17 procent. De vroegere bezittingen van Somoza zyn n u staatsbedrijf en zijn deels ook weer aan particulieren teruggegeven. Verder is het overgrote deel van de landbouw in handen van kleine zelfstandige boeren en coöperaties van particuliere boeren. Wel heeft de staat een aantal sleutelsectoren in handen, zoals het bankwezen, om kapitaalvlucht tegen te gaan, of andere instellingen, teneinde sabotage te k u n n e n voorkomen. Ook de h a n del wordt centraal gecontroleerd. Het streven is niet om de staatsinvloed verder te vergroten, eerder is het tegendeel het geval. Wel zijn er een aantal nationale controle-mechanismen."

Officieel is Nicaragua nooit de oorlog verklaard maar het land is wel degelijk in staat van oorlog. „De niet-verklaarde oorlog", noemt Ruerd Ruben, net terug uit Nicaragua het. Geen massale slachtpartijen - daar is de Amerikaanse regering sinds Vietnam te beschaafd voor - maar elke dag vijf of zes slachtoffers. Neergeschoten bij de koffiepluk bijvoorbeeld. Het leed wordt gedoseerd toegebracht. Ruerd Ruben is voor drie weken op verlof in Nederland. Anderhalf jaar geleden werd hij door de VU uitgezonden voor een onderwijsprojekt aan de nationale universiteit van Nicaragua de UNAN in Managua. Samen met Wageningen en Delft heeft de VU een samenwerkingsverband met de UNAN. Op de VU begeleidt de faculteit economie het opzetten van een specialisatie landbouweconomie aan de universiteit in Managua. Voordat we het met Ruerd hierover gaan hebben eerst iets over de politieke situatie, waarin Nicaragua verkeert. Tegenover de groepjes contra-revolutionairen en de wat grotere groep Somoza-gardisten met geavanceerd wapentuig staat een Nicaraguaahs leger, dat weliswaar groter is, maar zeer slecht uitgerust. Echter met grote moed en inzet het grensgebied van het land verdedigend. Dreigt er binnenkort een grootscheepse invasie? Ruerd: „Dat is een mogelijkheid. De afgelopen 100 jaar zijn er in Midden-Amerika al 150 invasies geweest. Maar Nicaragua is niet een land dat makkelijk is te bezetten. De natuurlijke omstandigheden werken niet mee en het politieke bewustzijn van de bevolking is groot. Een geslaagde bezetting zou héél veel doden moeten kosten. Maar in zekere zin verkeert Nicaragua in oorlog." Eventttele steun vanuit Nicaragua aan de oppositie in El Salvador wordt misschien door de VS aangegrepen als rechtvaardiging voor een invasie?

Verkiezingen

Ruerd: „De VS hebben het over wapenverkeer dat tussen Nicaragua en El Salvador zou plaatsvinden. Dat willen ze tegenhouden. Er zou geen sprake zijn van steun aan contra-revolutionaire groepjes. Ze sturen een man als Eagleburger met allerlei witboeken naar Europa die moeten aantonen dat dat wapenverkeer inderdaad plaatsvindt. In Europa is men niet zo onder de indruk. Niet gek, want waarschijnlijk is er helemaal geen wapenhandel, al was het alleen maar omdat er wel eenvoudiger methodes zijn voor de guerrillero's in El Salvador om aan wapens te komen, bijvoorbeeld gewoon door ze op de Amerikaanse markt zelf te kopen. Wapenverkeer van Nicaragua n a a r El Savador is namelijk praktisch onmogelijk omdat Honduras ertussen zit. Verder heeft Nicara-

Jaap Kamerling g u a behalve sympathie nauwelijks iets aan te bieden aan wapentuig. Nee die vermeende wapenhandel wordt ook niet meer gebruikt als argument door de VS om oorlog te voeren. Bovendien zou je je voor het tegenhouden van die handel kunnen beperken tot patrouilles in plaats van het plegen van invallen. Ook militair is Nicaragua natuurlijk geen bedreiging voor de VS en de dominotheorie als zou heel Centraal-Amerika stukje bij beetje afglijden richting Cuba klopt niet. Elk land in dit gebied wil namelijk n a 100 jaar van invasies eindelijk wel eens een eigen onafhankelijke koers gaan varen. Wel is er sprake van een regionale strijd om de hegemonie in Midden-Amerika. Latijns-Amerikaanse landen als Mexico, Venezuela en Colombia willen een Latijns-Amerika voor de Latino's en steunen daarom de Midden-Amerikaanse republieken in h u n on-' afhankelijkheidsstreven. De crisis rond de Malvinas-eilanden heeft het Latijnse bewustzijn flink versterkt. Dat is echter heel iets anders dan een afglijden in communistische richting."

W a t de politieke verhoudingen betreft is het systeem nog steeds tamelijk pluralistisch. Ruerd: „Het land is bezig aan institutionalisering van het poUtieke proces. De bevrijdingsbeweging FSLN gaat zich n u ook politiek formeren, er is een wet op de politieke partijen aangenomen en er komt een kieswet. In 1985 kunnen alle partijen aan de verkiezingen meedoen behalve somozistische

Hoe is de rol van de kerk? Ruerd: „De paus heeft niet zulke goede dingen gezegd onlangs bij zijn bezoek. Hij keerde zich tegen de volkskerk. Ook de kerkelijke hiërarchie steunt het veranderingsproces steeds minder. Bij de lokale kerken ligt het anders, afhankelijk van de mensen ter plaatse. De invloed van de kerk op de meningsvorming over het proces is niet groot. De gelovigen zijn mondig geworden, beoordelen de ontwikkelingen zelfstandig en proberen respect voor de kerk te combineren met steun aan het proces. Op het plein van de revolutie kan je dan ook vrouwen viva la pappa horen roepen en tegeUjkertijd de sandinistische vlag zien dragen."

Veel student-assistenten D a n n u het hoger onderwijs in Nicaragua. Als gevolg van sterke verlaging van de financiële drempel en het creëren van de mogelijkheid 's avonds n a het werk cursussen te volgen is de belangstelling voor universitair onderwijs enorm gegroeid. De UNANuniversiteit heeft n u al 25 ä 30.000 studenten en de faculteit economie waar Ruerd werkt 6500. Na de afzetting van dictator Somoza in 1978 is er een groot tekort a a n leerkrachten ontstaan, deels door vertrek n a a r het buitenland deels als gevolg van de braindrain n a a r het overheidsapparaat, dat veel nieuwe taken kreeg. Het probleem van dit tekort is opgelost door op grote schaal met student-assistenten te gaan wer-

Twijfel in VS groeit Waar de Amerikanen zich door bedreigd voelen in Nicaragua is volgens Ruerd vooral de Nicaraguaanse ideologie om zoveel mogelijk mensen te laten participeren in de poUtiek. Steeds meer Amerikaanse congresleden beginnen overigens te twijfelen aan de verklaringen van de Amerikaanse regering over Nicaragua en de suggestie als zou dit land een bedreiging zijn voor de VS. Erg veel kongresleden en leden van pressiegroepen komen op bezoek in Nicaragua om met eigen ogen te zien hoe het er is. Onlangs kwam een senator met een rapport dat Nicaragua eigenlijk een acceptabel en redelijk rustig land was en Ruerd heeft nog nooit een Amerikaan gesproken die Nicaragua wél als een bedreiging zag. Sommigen raken zelfs geïnspireerd door de ontwikkelingen en de oppositie tegen het Reaganbeleid groeit dan ook. Laatst is er een amendement aangenomen door het Kongres dat verborgen steun van de CIA a a n contra's verbiedt. De macht van de president is echter zo groot dat luj zo'n uitspraak gemakkelijk aan z'n laars kan lappen. Ruerd: „De feiten over Nicaragua zijn in de VS genoegzaam bekend. Het is zorgwekkend dat ze desondanks niet goed doordringen. Onlangs was er een mensenrechtenmars speciaal over Midden-Amerika. Driehonderdduizend deelnemers, maar een vUegshow in Duitsland trekt even veel Amerikanen.

Info-middag Donderdag 22 september is er om 15.00 uur in zaal lA-05 van het VU-hoofdgebouw een informatiemiddag over de samenwerking tussen de economische faculteit van de VU en de Universiteit van Nicaragaa, de UNAN. Vooral de economische ontwikkelingen kom e n aan de orde en de situatie van de agrarische sector. Over die sector spreekt José Luis Corracho, medewerker van het sociaal-economisch onderzoeksinstituut in Nicaragua. Verder spreken Carlos Vega Cruz, decaan van de economische faculteit van de ÜNAN en Ruerd Ruben, medewerker landbouweconomie a a n de UNAN. Er zijn dia's te zien van een landbouwproject in een afgelegen regio.

spraak met de boeren worden gemaakt. Elke student wordt bovendien twee maanden per jaar ingezet in de oogst van koffie, katoen, bananen of suiker zodat ze de levensomstandigheden van de boeren aan den lijve ervaren. De eerste anderhalf jaar heeft Ruerd samen met zijn collega's het basisonderwijs in de specialisatie landbouweconomie opgezet, didactisch materiaal gemaakt, leerboeken geschreven, een kantoortje gebouwd en geschilderd en een klein stafbibliotheekje ingericht. Hij moest het die tijd zonder projektfondsen stellen en het doen met geld uit allerlei potjes als Vrouwen VU-hulp en af en toe zelfs een greep in z'n eigen Portemonnaie doen. Sinds enige tijd heeft hij versterking gekregen van een Nederlandse deskundige uit Peru en prettig is, dat de VU n u het Projekt (van '84 tot '87) officieel by de NUFFIC gaat indienen. De universiteitsraad zal het Projekt op 11 oktober waarschijnlijk fiatteren, als dan het hele samenwerkingsverband met Nicaragua aan de orde komt. De begeleiding van het projekt door economie aan de VU en de reizen van Nederland n a a r Nicaragua werden al door de VU bekostigd. De Nederlandse universitaire hulp aan Nicaragua is vrij uniek te noemen, er is niet alleen sprake van personele hulp maar er wordt ook een stuk infrastruktuur opgebouwd. Het aandeel van Nederland in de hulp die Europa biedt is tamelijk omvangrijk, er zijn heel wat Projekten.

„Presente" Ruerd Ruben (rechts op foto) met sijn counterpart Gustavo Sites vóór het gebouwvan de economische faciliteit van de UNAN. groeperingen. De verkiezingen laten nog even op zich wachten omdat er eerst goede condities moeten worden geschapen: rust en de mogelijkheid de diverse partijen goed te kunnen beoordelen, alleen 'n massale oorlog kan verkiezingen nog tegenhouden. De huidige j u n t a van drie personen bestaat uit één sandinist, één liberaal (van een onafhankelijke party die min of meer oppositioneel is) en een onafhankelijke. Wel zitten op de meest belangrijke ministersposten sandinisten m a a r een uitzondering vormen onderwijs en gezondheidszorg. Het politieke model van Nicaragua is overigens niet aUeen gebaseerd op parlement en verkiezingen. Bij belangrijke beslissingen wordt altijd eerst gepraat met basisorganisaties als die van vakbonden, vrouwen, jeugd, technici etc. Nicaragua wil graag een rechtsstaat zijn. De kritiek in Europa op 'deportatie' van de Musklto-indianen is niet terecht. Die groep woonde zo ongeveer óp de grens, midden in de frontlinie. Erg onveilig dus."

ken. Na een basisscholing en een didactische cursus kunnen studenten, soms tweedejaars al, dit worden. Op de 6500 economie-studenten zijn zo naast de 80 fulltime-docenten 150 student-assistenten. Als je eenmaal bent afgestudeerd kun je ook vrij gauw docent zijn. Bang om werkloos te worden hoef je niet te zijn want overheid en bedrijfsleven staan te springen om afgestudeerden. De meeste studenten gaan trouwens studeren naast de baan die ze al hadden. Het onderwijsprogramma sluit nauw aan op de reaUteit van het land. Landbouweconomie richt zich sterk op de problemen van kleine zelfstandige boeren, de groep die het ergst uitgebuit werd en de boeren van de coöperaties, met elkaar de grootste sector. Het onderwijs wordt zoveel mogelijk uit de formele sfeer gehaald. De studenten gaan het veld in en interviewen de boeren om de knelp u n t e n te weten te komen. Ze ontwikkelen projekljes waarbij geen plannen van bovenaf worden gedropt maar in samen-

Ruerd gaat de drie weken dat hij i n Nederland is veel lezingen houden en met name wijzen op het oorlogsgevaar dat het land en zijn ontwikkeling bedreigt. Hij gaat straks weer met enthousiasme ter u g want hij vindt zijn werk in Nicaragua erg stimulerend. Het is hard werken - dagen van 10,11 u u r - maar het tempo ligt niet zo hoog, de zon schijnt lekker en je k u n t veel faciliteiten krijgen. Als je aantoont dat het nodig is k u n je haast onbeperkt personeel krijgen. Alleen de oorlogssituatie aan de grenzen van het land is minder, plezierig. Veel mensen maken zich nerveus over het lot van familieleden of vrienden aan het front. Pas kwam nog een student van de faculteit om. De rouw was intens maar al de volgende dag werd er weer hard gewerkt. Op bijeenkomsten worden de slachtoffers regelmatig herdacht. „Presente" klinkt het dan. Ze blijven aanwezig in de herinnering. Ruerd ten slotte: „Libanon is voor de Nicaraguanen een traumatische ervaring. Het land werd onder de voet gelopen en de wereld deed niets. Ze hopen dat de wereld h u n land niet in de steek , laat maar blijft volgen, het liefst kritisch.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen