Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 7

AD VALVAS — 2 SEPTEMBER 1983

7

De eerste redacteur van het universiteitsblad, de latere hoogleraar dr. C. A. van Swigchem:

Dertig jaar Ad Valvas

„Voor ons was Ad Valvas een bijbaantje" Ad Valvas betekent letterlijk „aan de draaiende deuren". Hiermee worden de deuren van het senaatsgebouw in het oude Rome bedoeld, waarop de Romeinen hun officiële mededelingen bevestigen. De classicus Prof. Dr. A. Sizoo kwam op deze naam toen de Vrije Universiteit in 1953 besloot tot de uitgave van een eigen mededeUngenblad. Eén van de eerste redacteuren was mr. C. A. van Swigchem. Van Swigchem, momenteel hoogleraar in de geschiedenis van de bouwkunst, was in die tijd als secretaris van de Civitasraad (gedurende een kleine vijf jaar) belast met de samenstelling van het blad. Voor 1953 werd gebruik gemaakt van mededelingenborden om studenten van informatie te voorzien omtrent colleges en examens. Deze borden, in de wandelgang „kooien" of „kooikasten" genoemd, stonden in de hal van het gebouw van de VU a a n de Keizersgracht. En als er iets heel bijzonders te melden was werd dat ook in het gebouw aan De Lairessestraat opgeprikt. Van Swigchem: „Die borden na-

Leo Endedjjk m e n een veel grotere plaats in het universitaire gebeuren in dan vandaag de dag bijvoorbeeld het bord van de pedel in de hal van h e t hoofdgebouw. Het eerste wat je in die tijd deed, als je er bijvoorbeeld een paar weken niet was geweest, was die borden te bekijken. W a n t daar hingen de examens en iedereen kende iedereen, dus d a n zag je, hé J a n gaat examen doen, en dat waren in die tijd echte examens. Van lieverlee kwamen er ook andere mededelingen, over beurzen bijvoorbeeld, op die borden te hangen". Deze toch wel beperkte manier van informatieverschaffing werd in 1953 vervangen door Ad Valvas, een mededelingenblad en dat zou bijna twintig jaar ook zo blijven. Als secretaris van de Civitasraad was Van Swigchem de meest aangewezene om zich met het blad te bemoeien. Van Swigchem: „De Civitasraad werd verondersteld te zijn een gebundelde representatie van de Civitas Academica in al h a a r geledingen. Dat was het enige plekje waar de student op voet van gelijkheid de hoogleraar, de curator, de directeur, ontmoette. Ik was toen secretaris en zaken als Ad Valvas kwamen uit de Civitasraad. Met die dingen is het dan zo dat als je een initiatief neemt en je vindt d a t het nodig is, ze zeggen: dan moet je het ook maar doen".

Verloren minuten Hoe Ad Valvas in de eerste jaren samengesteld werd kan Van

De eerste journalistieke eindredacteur, de in 73 ontslagen Pieter Bückmann:

„Het was en is voor mij 'n principiële zaak"

In 1971 komt een nieuwe opzet van Ad Valvas tot stand. De woelige jaren zestig waren ook de VU niet ongemerkt voorbijgegaan en om tegemoet te komen aan de toenemende vraag naar bestuurlijke openbaarheid werd besloten het mededelingenblad te vervangen door een meer journalistiek universitair medium. Voortaan zou een redactie, in samenwerking met een eindredacteur, het blad vol gaan schrijven. De redactie werd samengesteld door een door de universiteitsraad benoemde redactieraad. De nieuwe eindredacteur wordt Pieter Bückmann, een man met ruime ervaring in de dagblattjoumalistiek. Met zijn intrede breekt voor Ad Valvas de eerste periode aan van een joumalistiek-professionele aanpak. Bückmann ging voortvarend van start. Ad Valvas ging van A4-form a a t over op weekend-formaat en er kwam een nieuwe lay-out. Dit slokte echter veel tijd op en Bückmann kwam nauwelijks^toe aan journalistiek werk. Maar er ontstonden ook andere problemen, met name binnen de redactie. Bückmann, n u terugbUkkend: „De structuur was in z'n opzet al fout in zoverre dat de journalistieke medewerkers uit de redactieraad kwamen. De redactieraad, die eigenlijk een college van toezicht zou moeten zijn met mij misschien als secretaris, daar zaten mensen in die zelf gingen schrijven. Dus de vertegenwoordigers uit de geledingen schreven. Bij sommigen ging dat goed, bij anderen niet. Maar als je dan aanmerkingen had op h u n schrijfwijze, en dat ging altijd in

overleg met de schrijver, dan werd daar moeilijk over gedaan in de redactieraad of tegen Reitsma (toenmalig hoofd Pers en Voorlichting, L.E.). En die had er eigenlijk niets mee te maken, die was wel ambtelijk mijn baas, m a a r niet redactioneel". M a a r er waren meer problemen. De samenwerking binnen de redactie verUep niet altijd even vlot en er was kritiek op de manier waarop het blad werd samengesteld. Er zouden steeds meer verhalen over de studentenbeweging en steeds minder over het College van Bestuur in Ad Valvas staan. Volgens Bückmann was dit ook logisch omdat hij slecht geïnformeerd werd door het CvB. „Als er beter contact was geweest met het CvB hadden ze me bijvoorbeeld op het vertrouwelijke karakter van bepaalde stukken k u n n e n wijzen en dan had ik die

Prof. C. A. van Swigchem (foto: AVC/VU) Swigchem zich niet meer precies herinneren. Waarschijnlijk verzamelde de pedel het meeste materiaal, waarna Van Swigchem alles doorstuurde. Op zich was dat een logische zaak, omdat de pedel in die tijd een vrij centrale positie innam in het universitaire gebeuren. Daar kwam verandering in toen in 1955 het bureau Civitasraad ingesteld werd, waar in het vervolg Ad Valvas samengesteld werd. Van Swigchem: „Bij ons op het bureau dwarrelde alles binnen en de mensen wisten ook dat ze daar alles moesten inleveren. Het samenstellen van Ad Valvas was voor ons volstrekt een bijbaantje, we hadden heel veel andere dingen te doen. Het blad had ook niets om het Ujf wat opmaak en dergelijke betreft. Het enige wat we konden doen en ook gedaan hebben was er voor te zorgen dat iedereen met z'n nieuws kon komen, dat we dat in rubriekjes gooiden en dat dat n a a r de drukkerij ging. Van Ad Valvas een opinie- en informatieblad maken in ruimere zin zat er niet in. J e was al dolgelukkig wanneer je op

stukken niet geplaatst. Maar in feite wilde het CvB dat Ad Valvas meer een spreekbuis voor hen was. Het feit dat studenten kritisch schreven én in de SRVU zaten, dat vonden ze te eenzijdig. Iemand uit de UR vond Ad Valvas zelfs een communistenblaadje, dat sloeg natuurlijk nergens op. Ik vond dat je als journalist onafhankelijk moest werken, voor alle geledingen. Op een u n i versiteit heb je met zoveel heterogene categorieën te maken dat het juist eenzijdig zou zyn om een blad voor het CvB te maken." Binnen de redactie bleek dit verschil van mening echter ook te bestaan. In januari 1973 stapten de redactieleden Diemer en Keuss op, waarna de UR de redactieraad, overigens zonder overleg vooraf, ophief en Ad Valvas onder toezicht van het CvB werd geplaatst. En gezien alle verschillen van mening was dat natuurlijk vragen om moeilijkheden, en die bleven dan ook niet uit.

Schorsing en ontslag Begin februari barstte de bom. Bückmann: „Eén van de medewerkers, Pieter J a n van Delden, werd uit de redactie gezet, die mocht niet meer meewerken. Dat deed hij toch, maar onder een a n dere naam, die van de student Q u i n t Meyer, die er later ook bij kwam." „In februari gingen de studenten over tot bezetting van het hoofdgebouw. Er is toen een stuk geschreven over een avond van de bezettingsraad die besloot het gebouw te bezetten. Dat was nog geschreven door Pieter J a n van Delden, maar onder de n a a m vßn Q u i n t Meyer. Maar Quint beging de fout door in de bezettingsraad te gaan zitten. Toen werd mij aangewreven dat ik een stuk had geplaatst van iemand die partij was. Op de inhoud van het stuk is nooit een aanmerking gemaakt, het was ook een vrij goed stuk, objectief voor zover mogelijk."

een zinnige manier mensen wat informatie kon geven". E r waren in die tijd geen afspraken gemaakt omtrent de verantwoordelijkheid voor het blad. Op zich niet zo verwonderlijk want h e t enige orgaan dat zich met zaken als Ad Valvas kon bemoeien was de Civitasraad en daar was Van Swigchem secretaris van. Van Swigchem heeft ook nooit een artikel of stukje hoeven te weigeren. Dat soort problemen kwamen niet voor in een kleine gemeenschap als de VU toen was, waar op zaterdag de hoogleraren nog in de rij stonden om h u n salaris in ontvangst te nemen. Als er al kritiek kwam, dan ging dat over het te laat of onvolledig plaatsen van een bericht. Van Swigchem: „Ad Valvas was een gebruiksinstrument en beslist niets meer. Op het bureau Civitasraad werd het in de verloren minuten volgens een vast patroon in elkaar gegooid. Onafhankelijkheid van het blad speelde toen niet. Ad Valvas was gewoon een mededelingenblad. In die zin is het oorspronkelijke Ad Valvas een hoekje van het huidige Ad Valvas".

„Een universitaire postbode wil dit blad zijn". Zo begon de redactionele aanhef in het eerste nummer van Ad Valvas op 1 september 1953. I n de dertig jaren die volgden zou Ad Valvas zich ontwikkelen van mededelingenblad tot universitair medium met een onafhankelijke redactie. Grofweg valt de geschiedenis van het blad van de Vrije Universiteit in twee perioden te verdelen: van 1953 tot 1971, waarin Ad Valvas een mededelingenblad was, en de periode n a '71, waarin n a veel strubbelingen de journalistieke onafhankelijkheid bewerkstelligd werd. We spraken met twee mensen die elk aan het begin van een van deze periodes aan Ad Valvas verbonden waren. Prof. C. A. van Swigchem was in de beginjaren belast met de samenstelling van het blad, Pieter Bückmann was van 1971 tot 1973 (de eerste) eindredacteur en werd n a een hevig conflict uiteindelijk ontslagen. Er werden zelfs in de Tweede Kamer vragen over gesteld. Ter gelegenheid van „Dertig j a a r Ad Valvas" heeft de redactie onder auspiciën van de Historische Commissie en m.m.v. Karel v. d. Waarden stagiaire AVO een expositie samengesteld, te bezichtigen op de vier grote wandborden op de eerste verdieping van het Hoofdgebouw bij de algemene studiezaal (tentoonstellingsruimte) van maandag-vrij dag van 9-20 uur en zaterdag van 9-16 uur.

uiteindelijk voorgedragen voor ontslag. In de landelijke pers verschijnen commentaren en er worden zelfs kamervragen gesteld. Maar Bückmann krijgt z'n congé en kan een andere baan gaan zoeken.

Pieter W.

Bückmann.

„Mij werd van hogerhand verboden het stuk te plaatsen. Maar het was gewoon nieuws, het personeel kon het gebouw niet meer in op last van het CvB. Ad Valvas is ook een blad voor het personeel, dus het zou krankzinnig zijn er over te zwijgen. Ik zei: daar voel ik weinig voor. Ik heb op dat moment niet direct nee gezegd, maar wel zodanig gereageerd dat ze begrepen dat ik er eigenlijk niets voor voelde, 's Avonds werden de drukproeven opgehaald en toen werd geconstateerd dat Ik het er toch ingezet had. Toen kreeg ik een telegram thuis dat ik de volgende dag moest komen bij Hoogenkamp, de secretaris van het CvB. Daar werd my meegedeeld dat ik geschorst was wegens het weigeren van een dienstbevel." Het normale n u m m e r gaat niet door, in plaats daarvan verschijnt een noodeditie. Het daaropvolgende n u m m e r verschijnt ook niet. Bückmann werd de toegang tot het gebouw ontzegd en

Pieter Bückmann weet al snel een baan te krijgen by de afdeling voorlichting van het toenmalige ministerie van CRM, n u WVC, alwaar hy nog steeds werkt. Op de vraag of hy spyt heeft van wat hy in 1973 gedaan heeft a n t woordt hy resoluut nee. „Het was en is voor my een principiële zaak. Ik heb welbewust het conflict misschien niet direct aangezwengeld, m a a r toen het er eenmaal was wel doorgezet. Myn vrouw heeft het wel wat moeite gekost, die heeft er een beetje onder geleden. Maar ik heb er geen spyt van, ik had alleen de strijd heel anders moeten voeren. Maar dan ben je organisatorisch bezig en niet bezig met het volschrijven van een blad. Natuuriyk had ik tactischer moeten en k u n n e n optreden, maar het ging te veel tegen myn principes in." Kort n a de affaire-Bückmann, in m a a r t 1973, keurt de universiteitsraad een door een universitaire commissie voorbereide basisfilosofie voor een journalistiek zelfstandige universiteitskrant goed. Van de fouten van de opzet '71 is geleerd. Een meer doortimmerd stuk. Daarmee zyn alle problemen niet meteen van de baan, m a a r het begin is er. In 1975 staat een comité „Redt Ad Valvas" op: Ad Valvas moet ook organisatorisch onafhankeiyk worden en in een stichting worden ondergebracht. Uiteindelyk - in 1980 wordt besloten dat laatste niet te doen, omdat het ook eenvoudiger kan: de leden van de Beleidsraad Ad Valvas, die het redactiebeleid achteraf bekykt, mogen niet meer tegeiykertyd universiteitsbestuurder zyn. Bückmann stond aan het begin van deze ontwikkeling. (L.E.)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen